UtshovSarga 74
74.1
तौ कबन्धेन तम् मार्गम् पम्पाया दर्शितम् वने ।
आतस्थतुः दिशम् गृह्य प्रतीचीम् नृ वर आत्मजौ ॥३-७४-१॥
Tau kabandhena tam margam pampaya darshitam vane
Atasthatuh disham grihya pratichim nri vara atmajau
74.2
तौ शैलेषु आचित अनेकान् क्षौद्र कल्प फल द्रुमान् ।
वीक्षन्तौ जग्मतुः द्रष्टुम् सुग्रीवम् राम लक्ष्मणौ ॥३-७४-२॥
Tau shaileshu achita anekan kshaudra kalpa phala druman
Vikshantau jagmatuh drashtum sugrivam rama lakshmanau
74.3
कृत्वा च शैल पृष्ठे तु तौ वासम् रघु नन्दनौ ।
पंपायाः पश्चिमम् तीरम् राघवौ उपतस्थतुः ॥३-७४-३॥
Kritva cha shaila prishthe tu tau vasam raghu nandanau
Pampayah pashchimam tiram raghavau upatasthatuh
74.4
तौ पुष्करिण्याः पंपायाः तीरम् आसाद्य पश्चिमम् ।
अपश्यताम् ततः तत्र शबर्या रम्यम् आश्रमम् ॥३-७४-४॥
Tau pushkarinyah pampayah tiram asadya pashchimam
Apashyatam tatah tatra shabarya ramyam ashramam
74.5
तौ तम् आश्रमम् आसाद्य द्रुमैः बहुभिः आवृतम् ।
सु रम्यम् अभिवीक्षन्तौ शबरीम् अभ्युपेयतुः ॥३-७४-५॥
Tau tam ashramam asadya drumaih bahubhih avritam
Su ramyam abhivikshantau shabarim abhyupeyatuh
74.6
तौ दृष्ट्वा तु तदा सिद्धा समुत्थाय कृतांजलिः ।
पादौ जग्राह रामस्य लक्ष्मणस्य च धीमतः ॥३-७४-६॥
Tau drishtva tu tada siddha samutthaya kritanjalih
Padau jagraha ramasya lakshmanasya cha dhimatah
74.7
पाद्यम् आचमनीयम् च सर्वम् प्रददात् यथा विधि ।
ताम् उवाच ततो रामः श्रमणीम् धर्म संस्थिताम् ॥३-७४-७॥
Padyam achamaniyam cha sarvam pradadat yatha vidhi
Tam uvacha tato ramah shramanim dharma sansthitam
74.8
कच्चित् ते निर्जिता विघ्नाः कच्चित् ते वर्धते तपः ।
कच्चित् ते नियतः कोप आहारः च तपोधने ॥३-७४-८॥
Kachchit te nirjita vighnah kachchit te vardhate tapah
Kachchit te niyatah kopa aharah cha tapodhane
74.9
कच्चित् ते नियमाः प्राप्ताः कच्चित् ते मनसः सुखम् ।
कच्चित् ते गुरु शुश्रूषा सफला चारु भाषिणि ॥३-७४-९॥
Kachchit te niyamah praptah kachchit te manasah sukham
Kachchit te guru shushrusha saphala charu bhashini
74.10
रामेण तापसी पृष्ठा सा सिद्धा सिद्ध सम्मता ।
शशंस शबरी वृद्धा रामाय प्रति अवस्थिता ॥३-७४-१०॥
Ramena tapasi prishtha sa siddha siddha sammata
Shashansa shabari vriddha ramaya prati avasthita
74.11
अद्य प्राप्ता तपः सिद्धिः तव संदर्शनात् मया ।
अद्य मे सफलम् जन्म गुरवः च सुपूजिताः ॥३-७४-११॥
Adya prapta tapah siddhih tava sandarshanat maya
Adya me saphalam janma guravah cha supujitah
74.12
अद्य मे सफलम् तप्तम् स्वर्गः चैव भविष्यति ।
त्वयि देव वरे राम पूजिते पुरुषर्षभ ॥३-७४-१२॥
Adya me saphalam taptam svargah chaiva bhavishyati
Tvayi deva vare rama pujite purusharshabha
74.13
तव अहम् चक्षुषा सौम्य पूता सौम्येन मानद ।
गमिष्याम्यक्षयांलोकांस्वत्प्रसादादरिन्दम - यद्वा -गमिष्यामि अक्षयान् लोकान् त्वत् प्रसादात् अरिंदम ॥३-७४-१३॥
Tava aham chakshusha saumya puta saumyena manada
Gamishyamyakshayanlokansvatprasadadarindama - yadva -gamishyami akshayan lokan tvat prasadat arindama
74.14
चित्रकूटम् त्वयि प्राप्ते विमानैः अतुल प्रभैः ।
इतः ते दिवम् आरूढा यान् अहम् पर्यचारिषम् ॥३-७४-१४॥
Chitrakutam tvayi prapte vimanaih atula prabhaih
Itah te divam arudha yan aham paryacharisham
74.15
तैः च अहम् उक्ता धर्म ज्ञैः महाभागैः महर्षिभिः ।
आगमिष्यति ते रामः सु पुण्यम् इमम् आश्रमम् ॥३-७४-१५॥
Taih cha aham ukta dharma gyaih mahabhagaih maharshibhih
Agamishyati te ramah su punyam imam ashramam
74.16
स ते प्रतिग्रहीतव्यः सौमित्रि सहितो अतिथिः ।
तम् च दृष्ट्वा वरान् लोकान् अक्षयान् त्वम् गमिष्यसि ॥३-७४-१६॥
Sa te pratigrahitavyah saumitri sahito atithih
Tam cha drishtva varan lokan akshayan tvam gamishyasi
74.17
एवम् उक्ता महाभागैः तदा अहम् पुरुषर्षभ ।
मया तु विविधम् वन्यम् संचितम् पुरुषर्षभ ॥३-७४-१७॥
Evam ukta mahabhagaih tada aham purusharshabha
Maya tu vividham vanyam sanchitam purusharshabha
74.18
तव अर्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायाः तीर संभवम् ।
एवम् उक्तः स धर्मात्मा शबर्या शबरीम् इदम् ॥३-७४-१८॥
Tava arthe purushavyaghra pampayah tira sambhavam
Evam uktah sa dharmatma shabarya shabarim idam
74.19
राघवः प्राह विज्ञाने ताम् नित्यम् अबहिष्कृताम् ।
दनोः सकाशात् तत्त्वेन प्रभावम् ते महात्मनः ॥३-७४-१९॥
Raghavah praha vigyane tam nityam abahishkritam
Danoh sakashat tattvena prabhavam te mahatmanah
74.20
श्रुतम् प्रत्यक्षम् इच्छामि संद्रष्टुम् यदि मन्यसे ।
एतत् तु वचनम् श्रुत्वा राम वक्त्रात् विनिःसृतम् ॥३-७४-२०॥
Shrutam pratyaksham ichchhami sandrashtum yadi manyase
Etat tu vachanam shrutva rama vaktrat vinihsritam
74.21
शबरी दर्शयामास तौ उभौ तत् वनम् महत् ।
पश्य मेघ घन प्रख्यम् मृग पक्षि समाकुलम् ॥३-७४-२१॥
Shabari darshayamasa tau ubhau tat vanam mahat
Pashya megha ghana prakhyam mriga pakshi samakulam
74.22
मतंग वनम् इति एव विश्रुतम् रघुनंदन ।
इह ते भावित आत्मानो गुरवो मे महाद्युते ।जुहवान् चक्रिरे नीडम् मंत्रवत् मंत्र पूजितम् ॥३-७४-२२॥
Matanga vanam iti eva vishrutam raghunandana
Iha te bhavita atmano guravo me mahadyute, juhavan chakrire nidam mantravat mantra pujitam
74.23
इयम् प्रत्यक् स्थली वेदी यत्र ते मे सुसत्कृताः ।
पुष्प उपहारम् कुर्वन्ति श्रमात् उद् वेपिभिः करैः ॥३-७४-२३॥
Iyam pratyak sthali vedi yatra te me susatkritah
Pushpa upaharam kurvanti shramat ud vepibhih karaih
74.24
तेषाम् तपः प्रभावेन पश्य अद्य अपि रघूत्तम ।
द्योतयन्ति दिशः सर्वाः श्रिया वेद्यः अतुल प्रभाः ॥३-७४-२४॥
Tesham tapah prabhavena pashya adya api raghuttama
Dyotayanti dishah sarvah shriya vedyah atula prabhah
74.25
अशक्नुवद्भिस्तैर्गन्तुमुपवासश्रमालसैः - यद्वा -अशक्नुवद्भिः तैः गन्तुम् उपवास श्रम आलसैः ।
चिन्तिते अभ्यागतान् पश्य समेतान् सप्त सागरान् ॥३-७४-२५॥
Ashaknuvadbhistairgantumupavasashramalasaih - yadva -ashaknuvadbhih taih gantum upavasa shrama alasaih
Chintite abhyagatan pashya sametan sapta sagaran
74.26
कृत अभिषेकैः तैः न्यस्ता वल्कलाः पादपेषु इह ।
अद्य अपि न विशुष्यन्ति प्रदेशे रघुनंदन ॥३-७४-२६॥
Krita abhishekaih taih nyasta valkalah padapeshu iha
Adya api na vishushyanti pradeshe raghunandana
74.27
देव कार्याणि कुर्वद्भिः यानि इमानि कृतानि वै ।
पुष्पैः कुवलयैः सार्थम् म्लानत्वम् न तु यान्ति वै ॥३-७४-२७॥
Deva karyani kurvadbhih yani imani kritani vai
Pushpaih kuvalayaih sartham mlanatvam na tu yanti vai
74.28
कृत्स्नम् वनम् इदम् दृष्टम् श्रोतव्यम् च श्रुतम् त्वया ।
तत् इच्छामि अभ्यनुज्ञाता त्यक्ष्यामि एतत् कलेवरम् ॥३-७४-२८॥
Kritsnam vanam idam drishtam shrotavyam cha shrutam tvaya
Tat ichchhami abhyanugyata tyakshyami etat kalevaram
74.29
तेषाम् इच्छामि अहम् गन्तुम् समीपम् भावित आत्मनाम् ।
मुनीनाम् आश्रमो येषाम् अहम् च परिचारिणी ॥३-७४-२९॥
Tesham ichchhami aham gantum samipam bhavita atmanam
Muninam ashramo yesham aham cha paricharini
74.30
धर्मिष्ठम् तु वचः श्रुत्वा राघवः सह लक्ष्मणः ।
प्रहर्सम् अतुलम् लेभे आश्चर्यम् इदम् च अब्रवीत् ॥३-७४-३०॥
Dharmishtham tu vachah shrutva raghavah saha lakshmanah
Praharsam atulam lebhe ashcharyam idam cha abravit
74.31
ताम् उवाच ततो रामः शबरी संश्रित व्रताम् ।
अर्चितो अहम् त्वया भद्रे गच्छ कामम् यथा सुखम् ॥३-७४-३१॥
Tam uvacha tato ramah shabari sanshrita vratam
Archito aham tvaya bhadre gachchha kamam yatha sukham
74.32
इति एवम् उक्ता जटिला चीर कृष्ण अजिन अंबरा ।
अनुज्ञाता तु रामेण हुत्वा आत्मानम् हुत अशने ॥३-७४-३२॥
Iti evam ukta jatila chira krishna ajina ambara
Anugyata tu ramena hutva atmanam huta ashane
74.33
ज्वलत् पावक संकाशा स्वर्गम् एव जगाम सा ।
दिव्यम् आभरण संयुक्ता दिव्य माल्य अनुलेपना ॥३-७४-३३॥
Jvalat pavaka sankasha svargam eva jagama sa
Divyam abharana sanyukta divya malya anulepana
74.34
दिव्य अंबर धरा तत्र बभूव प्रिय दर्शन ।
विराजयन्ती तम् देशम् विद्युत् सौदामिनी यथा ॥३-७४-३४॥
Divya ambara dhara tatra babhuva priya darshana
Virajayanti tam desham vidyut saudamini yatha
74.35
यत्र ते सुकृत आत्मानो विहरन्ति महर्षयः ।
तत् पुण्यम् शबरी स्थानम् जगाम आत्म समाधिना ॥३-७४-३५॥
Yatra te sukrita atmano viharanti maharshayah
Tat punyam shabari sthanam jagama atma samadhina