UtshovSarga 58
58.1
स दृष्ट्वा लक्ष्मणम् दीनम् शून्यम् दशरथ आत्मजः ।
पर्यपृच्छत धर्माअत्मा वैदेहीम् आगतम् विना ॥३-५८-१॥
Sa drishtva lakshmanam dinam shunyam dasharatha atmajah
Paryaprichchhata dharmaatma vaidehim agatam vina
58.2
प्रस्थितम् दण्डक अरण्यम् या माम् अनुजगाम ह ।
क्व सा लक्ष्मण वैदेही याम् हित्वा त्वम् इह आगतः ॥३-५८-२॥
Prasthitam dandaka aranyam ya mam anujagama ha
Kva sa lakshmana vaidehi yam hitva tvam iha agatah
58.3
राज्य भ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः ।
क्व सा दुःख सहाया मे वैदेही तनु मध्यमा ॥३-५८-३॥
Rajya bhrashtasya dinasya dandakan paridhavatah
Kva sa duhkha sahaya me vaidehi tanu madhyama
58.4
याम् विना न उत्सहे वीर मुहूर्तम् अपि जीवितुम् ।
क्व सा प्राण सहाया मे सीता सुर सुत उपमा ॥३-५८-४॥
Yam vina na utsahe vira muhurtam api jivitum
Kva sa prana sahaya me sita sura suta upama
58.5
पतित्वम् अमराणाम् वा पृथिव्याः च अपि लक्ष्मण ।
विना ताम् तपनीय आभाम् न इच्छेयम् जनक आत्मजाम् ॥३-५८-५॥
Patitvam amaranam va prithivyah cha api lakshmana
Vina tam tapaniya abham na ichchheyam janaka atmajam
58.6
कच्चित् जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम ।
कच्चित् प्रव्राजनम् वीर न मे मिथ्या भविष्यति ॥३-५८-६॥
Kachchit jivati vaidehi pranaih priyatara mama
Kachchit pravrajanam vira na me mithya bhavishyati
58.7
सीता निमित्तम् सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि ।
कच्चित् स कामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति ॥३-५८-७॥
Sita nimittam saumitre mrite mayi gate tvayi
Kachchit sa kama sukhita kaikeyi sa bhavishyati
58.8
स पुत्र राज्याम् सिद्ध अर्थाम् मृत पुत्रा तपस्विनी ।
उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित् सौम्येन - सौम्य न - कैकयीम् ॥३-५८-८॥
Sa putra rajyam siddha artham mrita putra tapasvini
Upasthasyati kausalya kachchit saumyena - saumya na - kaikayim
58.9
यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्य् आश्रमम् पुनः ।
सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणान् त्यक्ष्यामि लक्ष्मण ॥३-५८-९॥
Yadi jivati vaidehi gamishyamy ashramam punah
Suvritta yadi vritta sa pranan tyakshyami lakshmana
58.10
यदि माम् आश्रम गतम् वैदेही न अभिभाषते ।
पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण ॥३-५८-१०॥
Yadi mam ashrama gatam vaidehi na abhibhashate
Punah prahasita sita vinashishyami lakshmana
58.11
ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा ।
त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिः भक्षिता वा तपस्विनी ॥३-५८-११॥
Bruhi lakshmana vaidehi yadi jivati va na va
Tvayi pramatte rakshobhih bhakshita va tapasvini
58.12
सुकुमारी च बाला च नित्यम् च अदुःख दर्शिनी ।
मत् वियोगेन वैदेही व्यक्तम् शोचति दुर्मनाः ॥३-५८-१२॥
Sukumari cha bala cha nityam cha aduhkha darshini
Mat viyogena vaidehi vyaktam shochati durmanah
58.13
सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना ।
वदता लक्ष्मण इति उच्Cऐः तव अपि जनितम् भयम् ॥३-५८-१३॥
Sarvatha rakshasa tena jihmena suduratmana
Vadata lakshmana iti uchCaih tava api janitam bhayam
58.14
श्रुतः च मन्ये वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम ।
त्रस्तया प्रेषितः त्वम् च द्रष्टुम् माम् शीघ्रम् आगतः ॥३-५८-१४॥
Shrutah cha manye vaidehya sa svarah sadrisho mama
Trastaya preshitah tvam cha drashtum mam shighram agatah
58.15
सर्वथा तु कृतम् कष्टम् सीताम् उत्सृजता वने ।
प्रतिकर्तुम् नृशंसानाम् रक्षसाम् दत्तम् अन्तरम् ॥३-५८-१५॥
Sarvatha tu kritam kashtam sitam utsrijata vane
Pratikartum nrishansanam rakshasam dattam antaram
58.16
दुःखिताः खर घातेन राक्षसाः पिशित अशनाः ।
तैः सीता निहता घोरैः भविष्यति न संशयः ॥३-५८-१६॥
Duhkhitah khara ghatena rakshasah pishita ashanah
Taih sita nihata ghoraih bhavishyati na sanshayah
58.17
अहो अस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपु नाशन ।
किम् तु इदानीम् करिष्यामि शंके प्राप्तव्यम् ईदृशम् ॥३-५८-१७॥
Aho asmi vyasane magnah sarvatha ripu nashana
Kim tu idanim karishyami shanke praptavyam idrisham
58.18
इति सीताम् वरारोहाम् चिंतयन् एव राघवः ।
आजगाम जन स्थानम् त्वरया सह लक्ष्मणः ॥३-५८-१८॥
Iti sitam vararoham chintayan eva raghavah
Ajagama jana sthanam tvaraya saha lakshmanah
58.19
विगर्हमाणो अनुजम् आर्त रूपम्क्षुधा श्रमेण एव पिपासया च ।
विनिःश्वसन् शुष्क मुखो विषण्णःप्रतिश्रयम् प्राप्य समीक्ष्य शून्यम् ॥३-५८-१९॥
Vigarhamano anujam arta rupamkshudha shramena eva pipasaya cha
Vinihshvasan shushka mukho vishannahpratishrayam prapya samikshya shunyam
58.20
स्वम् आश्रमम् स प्रविगाह्य वीरोविहार देशान् अनुसृत्य कांश्चित् ।
एतत् तत् इति एव निवास भूमौप्रहृष्ट रोमा व्यथितो बभूव ॥३-५८-२०॥
Svam ashramam sa pravigahya virovihara deshan anusritya kanshchit
Etat tat iti eva nivasa bhumauprahrishta roma vyathito babhuva