UtshovSarga 44
44.1
तथा तु तम् समादिश्य भ्रातरम् रघुनंदनः ।
बबन्ध असिम् महातेजा जांबूनदमयः त्सरुम् ॥३-४४-१॥
Tatha tu tam samadishya bhrataram raghunandanah
Babandha asim mahateja jambunadamayah tsarum
44.2
ततः त्रि विनतम् चापम् आदाय आत्म विभूषणम् ।
आबध्य च कलापौ द्वौ जगाम उदग्र विक्रमः ॥३-४४-२॥
Tatah tri vinatam chapam adaya atma vibhushanam
Abadhya cha kalapau dvau jagama udagra vikramah
44.3
तम् वंचयानो राजेन्द्रम् आपतन्तम् निरीक्ष्य वै ।
बभूव अंतर्हितः त्रासात् पुनः संदर्शने अभवत् ॥३-४४-३॥
Tam vanchayano rajendram apatantam nirikshya vai
Babhuva antarhitah trasat punah sandarshane abhavat
44.4
बद्ध असिः धनुः आदाय प्रदुद्राव यतो मृगः ।
तम् स्म पश्यति रूपेण द्योतमानम् इव अग्रतः ॥३-४४-४॥
Baddha asih dhanuh adaya pradudrava yato mrigah
Tam sma pashyati rupena dyotamanam iva agratah
44.5
अवेक्ष्य अवेक्ष्य धावन्तम् धनुष् पाणिः महावने ।
अतिवृत्तम् इषोः पातात् लोभयानम् कदाचन ॥३-४४-५॥
Avekshya avekshya dhavantam dhanush panih mahavane
Ativrittam ishoh patat lobhayanam kadachana
44.6
शंकितम् तु समुद् भ्रान्तम् उत्पतन्तम् इव अंबरे ।
दृअश्यमानम् अदृश्यम् च वन उद्देशेषु केषुचित् ॥३-४४-६॥
Shankitam tu samud bhrantam utpatantam iva ambare
Driashyamanam adrishyam cha vana uddesheshu keshuchit
44.7
चिन्न अभ्रैः इव संवीतम् शारदम् चन्द्र मण्डलम् ।
मुहूर्तात् एव ददृशे मुहुर् दूरात् प्रकाशते ॥३-४४-७॥
Chinna abhraih iva sanvitam sharadam chandra mandalam
Muhurtat eva dadrishe muhur durat prakashate
44.8
दर्शन अदर्शनेन एव सः अपाकर्षत राघवम् ।
सुदूरम् आश्रमस्य अस्य मारिचो मृगताम् गतः ॥३-४४-८॥
Darshana adarshanena eva sah apakarshata raghavam
Suduram ashramasya asya maricho mrigatam gatah
44.9
आसीत् क्रुद्धः तु काकुत्स्थो विवशः तेन मोहितः ।
अथ अवतस्थे सुश्रान्तः च्छायाम् आश्रित्य शाद्वले ॥३-४४-९॥
Asit kruddhah tu kakutstho vivashah tena mohitah
Atha avatasthe sushrantah chchhayam ashritya shadvale
44.10
स तम् उन्मादयामास मृगरूपो निशाचर ।
मृगैः परिवृतो अथ वन्यैः अदूरात् प्रत्यदृश्यत ॥३-४४-१०॥
Sa tam unmadayamasa mrigarupo nishachara
Mrigaih parivrito atha vanyaih adurat pratyadrishyata
44.11
ग्रहीतु कामम् दृष्ट्वा तम् पुनः एव अभ्यधावत ।
तत् क्षणात् एव संत्रासात् पुनर् अंतर्हितो अभवत् ॥३-४४-११॥
Grahitu kamam drishtva tam punah eva abhyadhavata
Tat kshanat eva santrasat punar antarhito abhavat
44.12
पुनर् एव ततो दूरात् वृक्ष खण्डात् विनिःसृतः ।
दृष्ट्वा रामो महातेजाः तम् हन्तुम् कृत निश्चयः ॥३-४४-१२॥
Punar eva tato durat vriksha khandat vinihsritah
Drishtva ramo mahatejah tam hantum krita nishchayah
44.13
भूयः तु शरम् उद्धृत्य कुपितः तत्र राघवः ।
सूर्य रश्मि प्रतीकाशम् ज्वलंतम् अरि मर्दनम् ॥३-४४-१३॥
Bhuyah tu sharam uddhritya kupitah tatra raghavah
Surya rashmi pratikasham jvalantam ari mardanam
44.14
संधाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवत् बली ।
तम् एव मृगम् उद्दिश्य श्वसंतम् इव पन्नगम् ॥३-४४-१४॥
Sandhaya sudridhe chape vikrishya balavat bali
Tam eva mrigam uddishya shvasantam iva pannagam
44.15
मुमोच ज्वलितम् दीप्तम् अस्त्रम् ब्रह्म विनिर्मितम् ।
शरीरम् मृग रूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः ॥३-४४-१५॥
Mumocha jvalitam diptam astram brahma vinirmitam
Shariram mriga rupasya vinirbhidya sharottamah
44.16
मारीचस्य एव हृदयम् विभेद अशनि संनिभः ।
ताल मात्रम् अथ उत्प्लुत्य न्यपतत् स भृश आतुरः ॥३-४४-१६॥
Marichasya eva hridayam vibheda ashani sannibhah
Tala matram atha utplutya nyapatat sa bhrisha aturah
44.17
व्यनदत् भैरवम् नादम् धरण्याम् अल्प जीवितः ।
म्रियमाणः तु मारीचो जहौ ताम् कृत्रिमाम् तनुम् ॥३-४४-१७॥
Vyanadat bhairavam nadam dharanyam alpa jivitah
Mriyamanah tu maricho jahau tam kritrimam tanum
44.18
स्मृत्वा तत् वचनम् रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम् ।
इह प्रस्थापयेत् सीता ताम् शून्ये रावणे हरेत् ॥३-४४-१८॥
Smritva tat vachanam raksho dadhyau kena tu lakshmanam
Iha prasthapayet sita tam shunye ravane haret
44.19
स प्राप्त कालम् अज्ञाय चकार च ततः स्वरम् ।
सदृशम् राघवस्य एव हा सीते लक्ष्मण इति च ॥३-४४-१९॥
Sa prapta kalam agyaya chakara cha tatah svaram
Sadrisham raghavasya eva ha site lakshmana iti cha
44.20
तेन मर्मणि निर्विद्धम् शरेण अनुपमेन हि ।
मृग रूपम् तु तत् त्यक्त्वा राक्षसम् रूपम् आस्थितः ॥३-४४-२०॥
Tena marmani nirviddham sharena anupamena hi
Mriga rupam tu tat tyaktva rakshasam rupam asthitah
44.21
चक्रे स सुमहा कायम् मारीचो जीवितम् त्यजन् ।
तम् दृष्ट्वा पतितम् भूमौ राक्षसम् भीम दर्शनम् ॥३-४४-२१॥
Chakre sa sumaha kayam maricho jivitam tyajan
Tam drishtva patitam bhumau rakshasam bhima darshanam
44.22
रामो रुधिर सिक्त अंगम् चेष्टमानम् महीतले ।
जगाम मनसा सीताम् लक्ष्मणस्य वचः स्मरन् ॥३-४४-२२॥
Ramo rudhira sikta angam cheshtamanam mahitale
Jagama manasa sitam lakshmanasya vachah smaran
44.23
मारीचस्य तु माय एषा पूर्व उक्तम् लक्ष्मणेन तु ।
तत् तदा हि अभवत् च अद्य मारीचो अयम् मया हतः ॥३-४४-२३॥
Marichasya tu maya esha purva uktam lakshmanena tu
Tat tada hi abhavat cha adya maricho ayam maya hatah
44.24
हा सीते लक्ष्मण इति एवम् आक्रुश्य तु महा स्वनम् ।
ममार राक्षसः सो अयम् श्रुत्वा सीता कथम् भवेत् ॥३-४४-२४॥
Ha site lakshmana iti evam akrushya tu maha svanam
Mamara rakshasah so ayam shrutva sita katham bhavet
44.25
लक्ष्मणः च महाबाहुः काम् अवस्थाम् गमिष्यति ।
इति संचिन्त्य धर्माअत्मा रामो हृष्ट तनू रुहः ॥३-४४-२५॥
Lakshmanah cha mahabahuh kam avastham gamishyati
Iti sanchintya dharmaatma ramo hrishta tanu ruhah
44.26
तत्र रामम् भयम् तीव्रम् आविवेश विषादजम् ।
राक्षसम् मृग रूपम् तम् हत्वा श्रुत्वा च तत् स्वनम् ॥३-४४-२६॥
Tatra ramam bhayam tivram avivesha vishadajam
Rakshasam mriga rupam tam hatva shrutva cha tat svanam
44.27
निहत्य पृषतम् च अन्यम् मांसम् आदाय राघवः ।
त्वरमाणो जनस्थानम् ससार अभिमुखः तदा ॥३-४४-२७॥
Nihatya prishatam cha anyam mansam adaya raghavah
Tvaramano janasthanam sasara abhimukhah tada