UtshovSarga 41
41.1
आज्ञप्तो रावणेन इत्थम् प्रतिकूलम् च राजवत् ।
अब्रवीत् परुषम् वाक्यम् निःशन्को राक्षसाधिपम् ॥३-४१-१॥
Agyapto ravanena ittham pratikulam cha rajavat
Abravit parusham vakyam nihshanko rakshasadhipam
41.2
केन अयम् उपदिष्टः ते विनाशः पाप कर्मणा ।
स पुत्रस्य स राज्यस्य स अमात्यस्य निशाचर ॥३-४१-२॥
Kena ayam upadishtah te vinashah papa karmana
Sa putrasya sa rajyasya sa amatyasya nishachara
41.3
कः त्वया सुखिना राजन् न अभिनन्दति पापकृत् ।
केन इदम् उपदिष्टम् ते मृत्यु द्वारम् उपायतः ॥३-४१-३॥
Kah tvaya sukhina rajan na abhinandati papakrit
Kena idam upadishtam te mrityu dvaram upayatah
41.4
शत्रवः तव सुव्यक्तम् हीन वीर्या निशा चर ।
इच्छन्ति त्वाम् विनश्यन्तम् उपरुद्धम् बलीयसा ॥३-४१-४॥
Shatravah tava suvyaktam hina virya nisha chara
Ichchhanti tvam vinashyantam uparuddham baliyasa
41.5
केन इदम् उपदिष्टम् ते क्षुद्रेण अहित बुद्धिना ।
यः त्वाम् इच्छति नश्यन्तम् स्व कृतेन निशाचर ॥३-४१-५॥
Kena idam upadishtam te kshudrena ahita buddhina
Yah tvam ichchhati nashyantam sva kritena nishachara
41.6
वध्याः खलु न वध्यन्ते सचिवाः तव रावण ।
ये त्वाम् उत्पथम् आरूढम् न निगृह्णन्ति सर्वशः ॥३-४१-६॥
Vadhyah khalu na vadhyante sachivah tava ravana
Ye tvam utpatham arudham na nigrihnanti sarvashah
41.7
अमात्यैः काम वृत्तो हि राजा कापथम् आश्रितः ।
निग्राह्यः सर्वथा सद्भिः न निग्राह्यो निगृह्यसे ॥३-४१-७॥
Amatyaih kama vritto hi raja kapatham ashritah
Nigrahyah sarvatha sadbhih na nigrahyo nigrihyase
41.8
धर्मम् अर्थम् च कामम् च यशः च जयताम् वर ।
स्वामि प्रसादात् सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर ॥३-४१-८॥
Dharmam artham cha kamam cha yashah cha jayatam vara
Svami prasadat sachivah prapnuvanti nishachara
41.9
विपर्यये तु तत् सर्वम् व्यर्थम् भवति रावण ।
व्यसनम् स्वामि वैगुण्यात् प्राप्नुवन्ति इतरे जनाः ॥३-४१-९॥
Viparyaye tu tat sarvam vyartham bhavati ravana
Vyasanam svami vaigunyat prapnuvanti itare janah
41.10
राज मूलो हि धर्मः च जयः च जयताम् वर ।
तस्मात् सर्वासु अवस्थासु रक्षितव्यो नराधिपाः ॥३-४१-१०॥
Raja mulo hi dharmah cha jayah cha jayatam vara
Tasmat sarvasu avasthasu rakshitavyo naradhipah
41.11
राज्यम् पालयितुम् शक्यम् न तीक्ष्णेन निशाचर ।
न च अपि प्रतिकूलेन न अविनीतेन राक्षस ॥३-४१-११॥
Rajyam palayitum shakyam na tikshnena nishachara
Na cha api pratikulena na avinitena rakshasa
41.12
ये तीक्ष्ण मंत्राः सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै ।
विषमे तुरगाः शीघ्रा मन्द सारथयो यथा ॥३-४१-१२॥
Ye tikshna mantrah sachiva bhajyante saha tena vai
Vishame turagah shighra manda sarathayo yatha
41.13
बहवः साधवो लोके युक्त धर्मम् अनुष्ठिताः ।
परेषाम् अपराधेन विनष्टाः स परिच्छदाः ॥३-४१-१३॥
Bahavah sadhavo loke yukta dharmam anushthitah
Paresham aparadhena vinashtah sa parichchhadah
41.14
स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजाः तीक्ष्णेन रावण ।
रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा ॥३-४१-१४॥
Svamina pratikulena prajah tikshnena ravana
Rakshyamana na vardhante mesha gomayuna yatha
41.15
अवश्यम् विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषाम् त्वम् कर्कशो राजा दुर्बुद्धिः अजित इन्द्रियः ॥३-४१-१५॥
Avashyam vinashishyanti sarve ravana rakshasah
Yesham tvam karkasho raja durbuddhih ajita indriyah
41.16
तद् इदम् काक तालीयम् घोरम् आसादितम् मया ।
अत्र त्वम् शोचनीयो असि स सैन्यो विनशिष्यसि ॥३-४१-१६॥
Tad idam kaka taliyam ghoram asaditam maya
Atra tvam shochaniyo asi sa sainyo vinashishyasi
41.17
माम् निहत्य तु रामो असौ अचिरात् त्वाम् वधिष्यति ।
अनेन कृत कृत्यो अस्मि म्रिये च अपि अरिणा हतः ॥३-४१-१७॥
Mam nihatya tu ramo asau achirat tvam vadhishyati
Anena krita krityo asmi mriye cha api arina hatah
41.18
दर्शनात् एव रामस्य हतम् माम् अवधारय ।
आत्मानम् च हतम् विद्धि हृत्वा सीताम् स बान्धवम् ॥३-४१-१८॥
Darshanat eva ramasya hatam mam avadharaya
Atmanam cha hatam viddhi hritva sitam sa bandhavam
41.19
आनयिष्यसि चेत् सीताम् आश्रमात् सहितो मया ।
न एव त्वम् असि न एव अहम् न एव लंका न राक्षसाः ॥३-४१-१९॥
Anayishyasi chet sitam ashramat sahito maya
Na eva tvam asi na eva aham na eva lanka na rakshasah
41.20
निवार्यमाणः तु मया हित एषिणान मृष्यसे वाक्यम् इदम् निशाचर ।
परेत कल्पा हि गत आयुषो नराहितम् न गृह्णन्ति सुहृद्भिः ईरितम् ॥३-४१-२०॥
Nivaryamanah tu maya hita eshinana mrishyase vakyam idam nishachara
Pareta kalpa hi gata ayusho narahitam na grihnanti suhridbhih iritam