UtshovSarga 36
36.1
मारीच श्रूयताम् तात वचनम् मम भाषतः ।
आर्तो अस्मि मम च आर्तस्य भवान् हि परमा गतिः ॥३-३६-१॥
Maricha shruyatam tata vachanam mama bhashatah
Arto asmi mama cha artasya bhavan hi parama gatih
36.2
जानीषे त्वम् जनस्थाने भ्राता यत्र खरो मम ।
दूषणः च महाबाहुः स्वसा शूर्पणखा च मे ॥३-३६-२॥
Janishe tvam janasthane bhrata yatra kharo mama
Dushanah cha mahabahuh svasa shurpanakha cha me
36.3
त्रिशिराः च महातेजा राक्षसः पिशित अशनः ।
अन्ये च बहवः शूरा लब्ध लक्षा निशाचराः ॥३-३६-३॥
Trishirah cha mahateja rakshasah pishita ashanah
Anye cha bahavah shura labdha laksha nishacharah
36.4
वसन्ति मत् नियोगेन अधिवासम् च राक्षसः ।
बाधमाना महारण्ये मुनीन् ये धर्म चारिणः ॥३-३६-४॥
Vasanti mat niyogena adhivasam cha rakshasah
Badhamana maharanye munin ye dharma charinah
36.5
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसाम् भीम कर्मणाम् ।
शूराणाम् लब्ध लक्षाणाम् खर चित्त अनुवर्तिनाम् ॥३-३६-५॥
Chaturdasha sahasrani rakshasam bhima karmanam
Shuranam labdha lakshanam khara chitta anuvartinam
36.6
ते तु इदानीम् जनस्थाने वसमाना महाबलाः ।
संगताः परम आयत्ता रामेण सह संयुगे ॥३-३६-६॥
Te tu idanim janasthane vasamana mahabalah
Sangatah parama ayatta ramena saha sanyuge
36.7
नाना शस्त्र प्रहरणाः खर प्रमुख राक्षसः ।
तेन संजात रोषेण रामेण रण मूर्धनि ॥३-३६-७॥
Nana shastra praharanah khara pramukha rakshasah
Tena sanjata roshena ramena rana murdhani
36.8
अनुक्त्वा परुषम् किंचित् शरैर् व्यापारितम् धनुः ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसाम् उग्र तेजसाम् ॥३-३६-८॥
Anuktva parusham kinchit sharair vyaparitam dhanuh
Chaturdasha sahasrani rakshasam ugra tejasam
36.9
निहतानि शरैः दीप्तैः मानुषेण पदातिना ।
खरः च निहतः संख्ये दूषणः च निपातितः ॥३-३६-९॥
Nihatani sharaih diptaih manushena padatina
Kharah cha nihatah sankhye dushanah cha nipatitah
36.10
हत्वा त्रिशिरसम् च अपि निर्भया दण्डकाः कृताः ।
पित्रा निरस्तः क्रुद्धेन स भार्यः क्षीण जीवितः ॥३-३६-१०॥
Hatva trishirasam cha api nirbhaya dandakah kritah
Pitra nirastah kruddhena sa bharyah kshina jivitah
36.11
स हन्ता तस्य सैन्यस्य रामः क्षत्रिय पांसनः ।
अशीलः कर्कशः तीक्ष्णो मूर्खो लुब्धो अजित इन्द्रियः ॥३-३६-११॥
Sa hanta tasya sainyasya ramah kshatriya pansanah
Ashilah karkashah tikshno murkho lubdho ajita indriyah
36.12
त्यक्त धर्मः तु अधर्म आत्मा भूतानाम् अहिते रतः ।
येन वैरम् विना अरण्ये सत्त्वम् आश्रित्य केवलम् ॥३-३६-१२॥
Tyakta dharmah tu adharma atma bhutanam ahite ratah
Yena vairam vina aranye sattvam ashritya kevalam
36.13
कर्ण नास अपहारेण भगिनी मे विरूपिता ।
तस्य भार्याम् जनस्थानात् सीताम् सुर सुत उपमाम् ॥३-३६-१३॥
Karna nasa apaharena bhagini me virupita
Tasya bharyam janasthanat sitam sura suta upamam
36.14
आनयिष्यामि विक्रम्य सहायः तत्र मे भव ।
त्वया हि अहम् सहायेन पार्श्वस्थेन महाबल ॥३-३६-१४॥
Anayishyami vikramya sahayah tatra me bhava
Tvaya hi aham sahayena parshvasthena mahabala
36.15
भ्रातृभिः च सुरान् युद्धे समग्रान् न अभिचिंतये ।
तत् सहायो भव त्वम् मे समर्थो हि असि राक्षस ॥३-३६-१५॥
Bhratribhih cha suran yuddhe samagran na abhichintaye
Tat sahayo bhava tvam me samartho hi asi rakshasa
36.16
वीर्ये युद्धे च दर्पे च न हि अस्ति सदृशः तव ।
उपायतो महान् शूरो महा माय विशारदः ॥३-३६-१६॥
Virye yuddhe cha darpe cha na hi asti sadrishah tava
Upayato mahan shuro maha maya visharadah
36.17
एतत् अर्थम् अहम् प्राप्तः त्वत् समीपम् निशाचर ।
शृणु तत् कर्म साहाय्ये यत् कार्यम् वचनात् मम ॥३-३६-१७॥
Etat artham aham praptah tvat samipam nishachara
Shrinu tat karma sahayye yat karyam vachanat mama
36.18
सौवर्णः त्वम् मृगो भूत्वा चित्रो रजत बिन्दुभिः ।
आश्रमे तस्य रामस्य सीतायाः प्रमुखे चर ॥३-३६-१८॥
Sauvarnah tvam mrigo bhutva chitro rajata bindubhih
Ashrame tasya ramasya sitayah pramukhe chara
36.19
त्वाम् तु निःसंशयम् सीता दृष्ट्वा तु मृग रूपिणम् ।
गृह्यताम् इति भर्तारम् लक्ष्मणम् च अभिधास्यति ॥३-३६-१९॥
Tvam tu nihsanshayam sita drishtva tu mriga rupinam
Grihyatam iti bhartaram lakshmanam cha abhidhasyati
36.20
ततः तयोः अपाये तु शून्ये सीताम् यथा सुखम् ।
निराबाधो हरिष्यामि राहुः चन्द्र प्रभाम् इव ॥३-३६-२०॥
Tatah tayoh apaye tu shunye sitam yatha sukham
Nirabadho harishyami rahuh chandra prabham iva
36.21
ततः पश्चात् सुखम् रामे भार्या आहरण कर्शिते ।
विस्रब्धम् प्रहरिष्यामि कृत अर्थेन अन्तर् आत्मना ॥३-३६-२१॥
Tatah pashchat sukham rame bharya aharana karshite
Visrabdham praharishyami krita arthena antar atmana
36.22
तस्य राम कथाम् श्रुत्वा मारीचस्य महात्मनः ।
शुष्कम् समभवत् वक्त्रम् परित्रस्तो बभूव च ॥३-३६-२२॥
Tasya rama katham shrutva marichasya mahatmanah
Shushkam samabhavat vaktram paritrasto babhuva cha
36.23
ओष्टौ परिलिहन् शुष्कौ नेत्रैः अनिमिषैः इव ।
मृत भूत इव आर्तः तु रावणम् समुत् ईक्षतः ॥३-३६-२३॥
Oshtau parilihan shushkau netraih animishaih iva
Mrita bhuta iva artah tu ravanam samut ikshatah
36.24
स रावणम् त्रस्त विषण्ण चेतामहावने राम पराक्रमज्ञः ।
कृत अंजलिः तत्त्वम् उवाच वाक्यम्हितम् च तस्मै हितम् आत्मनः च ॥३-३६-२४॥
Sa ravanam trasta vishanna chetamahavane rama parakramagyah
Krita anjalih tattvam uvacha vakyamhitam cha tasmai hitam atmanah cha