UtshovSarga 34
34.1
ततः शूर्पणखाम् दृष्ट्वा ब्रुवन्तीम् परुषम् वचः ।
अमात्य मध्ये संकृउद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥३-३४-१॥
Tatah shurpanakham drishtva bruvantim parusham vachah
Amatya madhye sankriuddhah paripaprachchha ravanah
34.2
कः च रामः कथम् वीर्यः किम् रूपः किम् पराक्रमः ।
किम् अर्थम् दण्डकारण्यम् प्रविष्टः च सुदुस्तरम् ॥३-३४-२॥
Kah cha ramah katham viryah kim rupah kim parakramah
Kim artham dandakaranyam pravishtah cha sudustaram
34.3
आयुधम् किम् च रामस्य येन ते राक्षसाः हता ।
खरः च निहतः संख्ये दूषणः त्रिशिराः तथा ॥३-३४-३॥
Ayudham kim cha ramasya yena te rakshasah hata
Kharah cha nihatah sankhye dushanah trishirah tatha
34.4
तत् त्वम् ब्रूहि मनोज्ञान्गी केन त्वम् च विरूपिता ।
इति उक्ता राक्षस इन्द्रेण राक्षसी क्रोध मूर्च्छिता ॥३-३४-४॥
Tat tvam bruhi manogyangi kena tvam cha virupita
Iti ukta rakshasa indrena rakshasi krodha murchchhita
34.5
ततो रामम् यथा न्यायम् आख्यातुम् उपचक्रमे ।
दीर्घबाहुः विशालाक्षः चीर कृष्ण अजिन अम्बरः ॥३-३४-५॥
Tato ramam yatha nyayam akhyatum upachakrame
Dirghabahuh vishalakshah chira krishna ajina ambarah
34.6
कन्दर्प सम रूपः च रामो दशरथ आत्मजः ।
शक्र चाप निभम् चापम् विकृष्य कनकांगदम् ॥३-३४-६॥
Kandarpa sama rupah cha ramo dasharatha atmajah
Shakra chapa nibham chapam vikrishya kanakangadam
34.7
दीप्तान् क्षिपति नाराचान् सर्पान् इव महा विषान् ।
न आददानम् शरान् घोरान् न मुंचंतम् महाबलम् ॥३-३४-७॥
Diptan kshipati narachan sarpan iva maha vishan
Na adadanam sharan ghoran na munchantam mahabalam
34.8
न कार्मुकम् विकर्षन्तम् रामम् पश्यामि संयुगे ।
हन्यमानम् तु तत् सैन्यम् पश्यामि शर वृष्टिभिः ॥३-३४-८॥
Na karmukam vikarshantam ramam pashyami sanyuge
Hanyamanam tu tat sainyam pashyami shara vrishtibhih
34.9
इन्द्रेण इव उत्तमम् सस्यम् आहतम् तु अश्म वृष्टिभिः ।
रक्षसाम् भीम वीर्याणाम् सहस्राणि चतुर्दश ॥३-३४-९॥
Indrena iva uttamam sasyam ahatam tu ashma vrishtibhih
Rakshasam bhima viryanam sahasrani chaturdasha
34.10
निहतानि शरैः तीक्ष्णैः तेन एकेन पदातिना ।
अर्धाधिक मुहूर्तेन खरः च सह दूषणः ॥३-३४-१०॥
Nihatani sharaih tikshnaih tena ekena padatina
Ardhadhika muhurtena kharah cha saha dushanah
34.11
ऋषीणाम् अभयम् दत्तम् कृत क्षेमाः च दण्डकाः ॥३-३४-११॥
Rishinam abhayam dattam krita kshemah cha dandakah
34.12
एका कथंचित् मुक्ता अहम् परिभूय महात्मना ।
स्त्री वधम् शंकमानेन रामेण विदितात्मना ॥३-३४-१२॥
Eka kathanchit mukta aham paribhuya mahatmana
Stri vadham shankamanena ramena viditatmana
34.13
भ्राता च अस्य महातेजा गुणतः तुल्य विक्रमः ।
अनुरक्तः च भक्तः च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥३-३४-१३॥
Bhrata cha asya mahateja gunatah tulya vikramah
Anuraktah cha bhaktah cha lakshmano nama viryavan
34.14
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली ।
रामस्य दक्षिणे बाहुः नित्यम् प्राणो बहिः चरः ॥३-३४-१४॥
Amarshi durjayo jeta vikranto buddhiman bali
Ramasya dakshine bahuh nityam prano bahih charah
34.15
रामस्य तु विशालाक्षी पूर्णेन्दु सदृश आनना ।
धर्म पत्नी प्रिया नित्यम् भर्तृः प्रिय हिते रता ॥३-३४-१५॥
Ramasya tu vishalakshi purnendu sadrisha anana
Dharma patni priya nityam bhartrih priya hite rata
34.16
सा सुकेशी सुनासोरुः सुरूपा च यशस्विनी ।
देवत इव वनस्थ अस्यराजते श्रीर् इव अपरा ॥३-३४-१६॥
Sa sukeshi sunasoruh surupa cha yashasvini
Devata iva vanastha asyarajate shrir iva apara
34.17
तप्त कांचन वर्ण आभा रक्त तुंग नखी शुभा ।
सीता नाम वरारोहा वैदेही तनु मध्यमा ॥३-३४-१७॥
Tapta kanchana varna abha rakta tunga nakhi shubha
Sita nama vararoha vaidehi tanu madhyama
34.18
न एव देवी न गंधर्वा न यक्षी न च किंनरी ।
तथा रूपा मया नारी दृष्ट पूर्वा महीतले ॥३-३४-१८॥
Na eva devi na gandharva na yakshi na cha kinnari
Tatha rupa maya nari drishta purva mahitale
34.19
यस्य सीता भवेत् भार्या यम् च हृष्टा परिष्वजेत् ।
अति जीवेत् स सर्वेषु लोकेषु अपि पुरंदरात् ॥३-३४-१९॥
Yasya sita bhavet bharya yam cha hrishta parishvajet
Ati jivet sa sarveshu lokeshu api purandarat
34.20
सा सुशीला वपुः श्लाघ्या रूपेण अप्रतिमा भुवि ।
तव अनुरूपा भार्या सा त्वम् च तस्याः पतिः वरः ॥३-३४-२०॥
Sa sushila vapuh shlaghya rupena apratima bhuvi
Tava anurupa bharya sa tvam cha tasyah patih varah
34.21
ताम् तु विस्तीर्ण जघनाम् पीन उत्तुंग पयो धराम् ।
भार्या अर्थे तु तव आनेतुम् उद्यता अहम् वर आननाम् ॥३-३४-२१॥
Tam tu vistirna jaghanam pina uttunga payo dharam
Bharya arthe tu tava anetum udyata aham vara ananam
34.22
ताम् तु दृष्ट्वा अद्य वैदेहीम् पूर्ण चन्द्र निभ आननाम् ॥३-३४-२२॥
Tam tu drishtva adya vaidehim purna chandra nibha ananam
34.23
मन्मथस्य शराणाम् च त्वम् विधेयो भविष्यसि ।
यदि तस्याम् अभिप्रायो भार्या अर्थे तव जायते ।शीघ्रम् उद् ध्रियताम् पादो जयार्थम् इह दक्षिणः ॥३-३४-२३॥
Manmathasya sharanam cha tvam vidheyo bhavishyasi
Yadi tasyam abhiprayo bharya arthe tava jayate, shighram ud dhriyatam pado jayartham iha dakshinah
34.24
रोचते यदि ते वाक्यम् मम एतत् राक्षसेश्वर ।
क्रियताम् निर्विशंकेन वचनम् मम रावण ॥३-३४-२४॥
Rochate yadi te vakyam mama etat rakshaseshvara
Kriyatam nirvishankena vachanam mama ravana
34.25
विज्ञाय इह आत्म शक्तिम् च क्रियताम् च महाबल ।
सीता तव अनवद्यांगी भार्यत्वे राक्षसेश्वर ॥३-३४-२५॥
Vigyaya iha atma shaktim cha kriyatam cha mahabala
Sita tava anavadyangi bharyatve rakshaseshvara
34.26
निशम्य रामेण शरैः अजिह्मगैःहतान् जनस्थान गतान् निशाचरान् ।
खरम् च दृष्ट्वा निहतम् च दूषणम्त्वम् अद्य कृत्यम् प्रतिपत्तुम् अर्हसि ॥३-३४-२६॥
Nishamya ramena sharaih ajihmagaihhatan janasthana gatan nishacharan
Kharam cha drishtva nihatam cha dushanamtvam adya krityam pratipattum arhasi