UtshovSarga 32
32.1
ततः शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश ।
हतानि एकेन रामेण रक्षसाम् भीम कर्मणाम् ॥३-३२-१॥
Tatah shurpanakha drishtva sahasrani chaturdasha
Hatani ekena ramena rakshasam bhima karmanam
32.2
दूषणम् च खरम् चैव हतम् त्रिशिरसम् रणे ।
दृष्ट्वा पुनर् महानादम् ननाद जलद उपमा ॥३-३२-२॥
Dushanam cha kharam chaiva hatam trishirasam rane
Drishtva punar mahanadam nanada jalada upama
32.3
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतम् अन्यैः सुदुष्करम् ।
जगाम परम उद्विग्ना लंकाम् रावण पालिताम् ॥३-३२-३॥
Sa drishtva karma ramasya kritam anyaih sudushkaram
Jagama parama udvigna lankam ravana palitam
32.4
सा ददर्श विमान अग्रे रावणम् दीप्त तेजसम् ।
उपोपविष्टम् सचिवैः मरुद्भिः इव वासवम् ॥३-३२-४॥
Sa dadarsha vimana agre ravanam dipta tejasam
Upopavishtam sachivaih marudbhih iva vasavam
32.5
आसीनम् सूर्य संकाशे कांचने परमासने ।
रुक्म वेदि गतम् प्राज्यम् ज्वलंतम् इव पावकम् ॥३-३२-५॥
Asinam surya sankashe kanchane paramasane
Rukma vedi gatam prajyam jvalantam iva pavakam
32.6
देव गन्धर्व भूतानाम् ऋषीणाम् च महात्मनाम् ।
अजेयम् समरे घोरम् व्यात्त आननम् इव अन्तकम् ॥३-३२-६॥
Deva gandharva bhutanam rishinam cha mahatmanam
Ajeyam samare ghoram vyatta ananam iva antakam
32.7
देव असुर विमर्देषु वज्र अशनि कृत व्रणम् ।
ऐरावत विषाण अग्रैः उत्कृष्ट किण वक्षसम् ॥३-३२-७॥
Deva asura vimardeshu vajra ashani krita vranam
Airavata vishana agraih utkrishta kina vakshasam
32.8
विंशत् भुजम् दश ग्रीवम् दर्शनीय परिच्छदम् ।
विशाल वक्षसम् वीरम् राज लक्ष्मण लक्षितम् ॥३-३२-८॥
Vinshat bhujam dasha grivam darshaniya parichchhadam
Vishala vakshasam viram raja lakshmana lakshitam
32.9
नद्ध वैदूर्य संकाशम् तप्त कान्चन कुण्डलम् ।
सुभुजम् शुक्ल दशनम् महा आस्यम् पर्वतोपमम् ॥३-३२-९॥
Naddha vaidurya sankasham tapta kanchana kundalam
Subhujam shukla dashanam maha asyam parvatopamam
32.10
विष्णु चक्र निपातैः च शतशो देव संयुगे ।
अन्यैः शस्त्रैः प्रहारैः च महायुद्धेषु ताडितम् ॥३-३२-१०॥
Vishnu chakra nipataih cha shatasho deva sanyuge
Anyaih shastraih praharaih cha mahayuddheshu taditam
32.11
आहत अंगम् समस्तैः च देव प्रहरणैः तथा ।
अक्षोभ्याणाम् समुद्राणाम् क्षोभणम् क्षिप्र कारिणम् ॥३-३२-११॥
Ahata angam samastaih cha deva praharanaih tatha
Akshobhyanam samudranam kshobhanam kshipra karinam
32.12
क्षेप्तारम् पर्वत अग्राणाम् सुराणाम् च प्रमर्दनम् ।
उच्छेत्तारम् च धर्माणाम् पर दार अभिमर्शनम् ॥३-३२-१२॥
Ksheptaram parvata agranam suranam cha pramardanam
Uchchhettaram cha dharmanam para dara abhimarshanam
32.13
सर्व दिव्य अस्त्र योक्तारम् यज्ञ विघ्न करम् सदा ।
पुरीम् भोगवतीम् गत्वा पराजित्य च वासुकिम् ॥३-३२-१३॥
Sarva divya astra yoktaram yagya vighna karam sada
Purim bhogavatim gatva parajitya cha vasukim
32.14
तक्षकस्य प्रियाम् भार्याम् पराजित्य जहार यः ।
कैलासम् पर्वतम् गत्वा विजित्य नर वाहनम् ॥३-३२-१४॥
Takshakasya priyam bharyam parajitya jahara yah
Kailasam parvatam gatva vijitya nara vahanam
32.15
विमानम् पुष्पकम् तस्य कामगम् वै जहार यः ।
वनम् चैत्ररथम् दिव्यम् नलिनीम् नंदनम् वनम् ॥३-३२-१५॥
Vimanam pushpakam tasya kamagam vai jahara yah
Vanam chaitraratham divyam nalinim nandanam vanam
32.16
विनाशयति यः क्रोधात् देव उद्यानानि वीर्यवान् ।
चन्द्र सूर्यौ महा भागौ उत्तिष्ठन्तौ परंतपौ ॥३-३२-१६॥
Vinashayati yah krodhat deva udyanani viryavan
Chandra suryau maha bhagau uttishthantau parantapau
32.17
निवारयति बाहुभ्याम् यः शैल शिखरोपमः ।
दश वर्ष सहस्राणि तपः तप्त्वा महावने ॥३-३२-१७॥
Nivarayati bahubhyam yah shaila shikharopamah
Dasha varsha sahasrani tapah taptva mahavane
32.18
पुरा स्वयंभुवे धीरः शिरांसि उपजहार यः ।
देव दानव गधर्व पिशाच पतग उरगैः ॥३-३२-१८॥
Pura svayambhuve dhirah shiransi upajahara yah
Deva danava gadharva pishacha pataga uragaih
32.19
अभयम् यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषाद् ऋते ।
मन्त्रैः अभितुष्टम् पुण्यम् अध्वरेषु द्विजातिभिः ॥३-३२-१९॥
Abhayam yasya sangrame mrityuto manushad rite
Mantraih abhitushtam punyam adhvareshu dvijatibhih
32.20
हविर्धानेषु यः सोमम् उपहन्ति महाबलः ।
प्राप्त यज्ञ हरम् दुष्टम् ब्रह्म घ्नम् क्रूर कारिणम् ॥३-३२-२०॥
Havirdhaneshu yah somam upahanti mahabalah
Prapta yagya haram dushtam brahma ghnam krura karinam
32.21
कर्कशम् निरनुक्रोशम् प्रजानाम् अहिते रतम् ।
रावणम् सर्व भूतानाम् सर्व लोक भयावहम् ॥३-३२-२१॥
Karkasham niranukrosham prajanam ahite ratam
Ravanam sarva bhutanam sarva loka bhayavaham
32.22
राक्षसी भ्रातरम् क्रूरम् सा ददर्श महाबलम् ।
तम् दिव्य वस्त्र आभरणम् दिव्य माल्य उपशोभितम् ॥३-३२-२२॥
Rakshasi bhrataram kruram sa dadarsha mahabalam
Tam divya vastra abharanam divya malya upashobhitam
32.23
आसने सूपविष्टम् तम् काले कालम् इव उद्यतम् ।
राक्षसेन्द्रम् महाभागम् पौलस्त्य कुल नन्दनम् ॥३-३२-२३॥
Asane supavishtam tam kale kalam iva udyatam
Rakshasendram mahabhagam paulastya kula nandanam
32.24
उपगम्य अब्रवीत् वाक्यम् राक्षसी भय विह्वला ।
रावणम् शत्रु हन्तारम् मंत्रिभिः परिवारितम् ॥३-३२-२४॥
Upagamya abravit vakyam rakshasi bhaya vihvala
Ravanam shatru hantaram mantribhih parivaritam
32.25
तम् अब्रवीत् दीप्त विशाल लोचनम्प्रदर्शयित्वा भय लोभ मोहिता ।
सुदारुणम् वाक्यम् अभीत चारिणीमहात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥३-३२-२५॥
Tam abravit dipta vishala lochanampradarshayitva bhaya lobha mohita
Sudarunam vakyam abhita charinimahatmana shurpanakha virupita