UtshovSarga 21
21.1
स पुनः पतिताम् दृष्ट्वा क्रोधात् शूर्पणखाम् खरः ।
उवाच व्यक्तता वाचा ताम् अनर्थ अर्थम् आगताम् ॥३-२१-१॥
Sa punah patitam drishtva krodhat shurpanakham kharah
Uvacha vyaktata vacha tam anartha artham agatam
21.2
मया तु इदानीम् शूराः ते राक्षसा पिशित अशनाः ।
त्वत् प्रियार्थम् विनिर्दिष्टाः किम् अर्थम् रुद्यते पुनः ॥३-२१-२॥
Maya tu idanim shurah te rakshasa pishita ashanah
Tvat priyartham vinirdishtah kim artham rudyate punah
21.3
भक्ताः चैव अनुरक्ताः च हिताः च मम नित्यशः ।
हन्यमाना अपि न हन्यन्ते न न कुर्युः वचो मम ॥३-२१-३॥
Bhaktah chaiva anuraktah cha hitah cha mama nityashah
Hanyamana api na hanyante na na kuryuh vacho mama
21.4
किम् एतत् श्रोतुम् इच्छामि कारणम् यत् कृते पुनः ।
हा नाथ इति विनर्दन्ती सर्पवत् चेष्टसे क्षितौ ॥३-२१-४॥
Kim etat shrotum ichchhami karanam yat krite punah
Ha natha iti vinardanti sarpavat cheshtase kshitau
21.5
अनाथ वत् विलपसि किम् नु नाथे मयि स्थिते ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मा मैवम् वैक्लव्यम् त्यज्यताम् इति ॥३-२१-५॥
Anatha vat vilapasi kim nu nathe mayi sthite
Uttishthottishtha ma maivam vaiklavyam tyajyatam iti
21.6
इति एवम् उक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता ।
विमृज्य नयने स अस्रे खरम् भ्रातरम् अब्रवीत् ॥३-२१-६॥
Iti evam ukta durdharsha kharena parisantvita
Vimrijya nayane sa asre kharam bhrataram abravit
21.7
अस्मि इदानीम् अहम् प्रप्ता हत श्रवण नासिका ।
शोणित ओघ परिक्लिन्ना त्वया च परिसमन्विता ॥३-२१-७॥
Asmi idanim aham prapta hata shravana nasika
Shonita ogha pariklinna tvaya cha parisamanvita
21.8
प्रेषिताः च त्वया शूरा राक्षसाः ते चतुर् दश ।
निहन्तुम् राघवम् घोराम् मत् प्रियार्थम् स लक्ष्मणम् ॥३-२१-८॥
Preshitah cha tvaya shura rakshasah te chatur dasha
Nihantum raghavam ghoram mat priyartham sa lakshmanam
21.9
ते तु रामेण सामर्षाः शूल पट्टिस पाणयः ।
समरे निहताः सर्वे सायकैः मर्म भेदिभिः ॥३-२१-९॥
Te tu ramena samarshah shula pattisa panayah
Samare nihatah sarve sayakaih marma bhedibhih
21.10
तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा क्षणेन एव महाजवान् ।
रामस्य च महत् कर्म महान् त्रासो अभवन् मम ॥३-२१-१०॥
Tan bhumau patitan drishtva kshanena eva mahajavan
Ramasya cha mahat karma mahan traso abhavan mama
21.11
सा अस्मि भीता समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर ।
शरणम् त्वाम् पुनः प्राप्ता सर्वतो भय दर्शिनी ॥३-२१-११॥
Sa asmi bhita samudvigna vishanna cha nishachara
Sharanam tvam punah prapta sarvato bhaya darshini
21.12
विषाद नक्र अध्युषिते परित्रास ऊर्मि मालिनि ।
किम् माम् न त्रायसे मग्नाम् विपुले शोक सागरे ॥३-२१-१२॥
Vishada nakra adhyushite paritrasa urmi malini
Kim mam na trayase magnam vipule shoka sagare
21.13
एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः ।
ये च मे पदवीम् प्राप्ता राक्षसाः पिशित अशनाः ॥३-२१-१३॥
Ete cha nihata bhumau ramena nishitaih sharaih
Ye cha me padavim prapta rakshasah pishita ashanah
21.14
मयि ते यदि अनुक्रोशो यदि रक्षःसु तेषु च ।
रामेण यदि शक्तिः ते तेजो वा अस्ति निशा चर ॥३-२१-१४॥
Mayi te yadi anukrosho yadi rakshahsu teshu cha
Ramena yadi shaktih te tejo va asti nisha chara
21.15
दण्डकारण्य निलयम् जहि राक्षस कण्टकम् ।
यदि रामम् अमित्रघ्नम् न त्वम् अद्य वधिष्यसि ॥३-२१-१५॥
Dandakaranya nilayam jahi rakshasa kantakam
Yadi ramam amitraghnam na tvam adya vadhishyasi
21.16
तव चैव अग्रतः प्राणान् त्यक्ष्यामि निरपत्रपा ।
बुद्ध्या अहम् अनुपश्यामि न त्वम् रामस्य संयुगे ॥३-२१-१६॥
Tava chaiva agratah pranan tyakshyami nirapatrapa
Buddhya aham anupashyami na tvam ramasya sanyuge
21.17
स्थातुम् प्रति मुखे शक्तः स बलो अपि महा रणे ।
शूरमानी न शूरः त्वम् मिथ्या आरोपित विक्रमः ॥३-२१-१७॥
Sthatum prati mukhe shaktah sa balo api maha rane
Shuramani na shurah tvam mithya aropita vikramah
21.18
अपयाहि जन स्थानात् त्वरितः सह बान्धवः ।
जहि त्वम् समरे मूढान् यथा तु कुलपांसन ॥३-२१-१८॥
Apayahi jana sthanat tvaritah saha bandhavah
Jahi tvam samare mudhan yatha tu kulapansana
21.19
मानुषौ तौ न शक्नोषि हन्तुम् वै राम लक्ष्मणौ ।
निःसत्त्वस्य अल्प वीर्यस्य वासः ते कीदृशः तु इह ॥३-२१-१९॥
Manushau tau na shaknoshi hantum vai rama lakshmanau
Nihsattvasya alpa viryasya vasah te kidrishah tu iha
21.20
राम तेजो अभिभूतो हि त्वम् क्षिप्रम् विनशिष्यसि ।
स हि तेजः समायुक्तो रामो दशरथात्मजः ॥३-२१-२०॥
Rama tejo abhibhuto hi tvam kshipram vinashishyasi
Sa hi tejah samayukto ramo dasharathatmajah
21.21
भ्राता च अस्य महा वीर्यो येन च अस्मि विरूपिता ।
एवम् विलाप्य बहुशो राक्ष्सी प्रदरोदरी ॥३-२१-२१॥
Bhrata cha asya maha viryo yena cha asmi virupita
Evam vilapya bahusho rakshsi pradarodari
21.22
भ्रातुः समीपे शोक आर्ता नष्ट संज्ञा बभूव ह ।
कराभ्याम् उदरम् हत्वा रुरोद भृश दुःखिता ॥३-२१-२२॥
Bhratuh samipe shoka arta nashta sangya babhuva ha
Karabhyam udaram hatva ruroda bhrisha duhkhita