UtshovSarga 18
18.1
ताम् तु शूर्पणखाम् रामः काम पाश अवपाशिताम् ।
स्वच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मित पूर्वम् अथ अब्रवीत् ॥३-१८-१॥
Tam tu shurpanakham ramah kama pasha avapashitam
Svachchhaya shlakshnaya vacha smita purvam atha abravit
18.2
कृत दारो अस्मि भवति भार्या इयम् दयिता मम ।
त्वत् विधानाम् तु नारीणाम् सुदुःखा ससपत्नता ॥३-१८-२॥
Krita daro asmi bhavati bharya iyam dayita mama
Tvat vidhanam tu narinam suduhkha sasapatnata
18.3
अनुजः तु एष मे भ्राता शीलवान् प्रिय दर्शनः ।
श्रीमान् अकृत दारः च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥३-१८-३॥
Anujah tu esha me bhrata shilavan priya darshanah
Shriman akrita darah cha lakshmano nama viryavan
18.4
अपूर्वी भार्यया च अर्थी तरुणः प्रिय दर्शनः ।
अनुरूपः च ते भर्ता रूपस्य अस्य भविष्यति ॥३-१८-४॥
Apurvi bharyaya cha arthi tarunah priya darshanah
Anurupah cha te bharta rupasya asya bhavishyati
18.5
एनम् भज विशालाक्षि भर्तारम् भ्रातरम् मम ।
असपत्ना वरारोहे मेरुम् अर्क प्रभा यथा ॥३-१८-५॥
Enam bhaja vishalakshi bhartaram bhrataram mama
Asapatna vararohe merum arka prabha yatha
18.6
इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काम मोहिता ।
विसृज्य रामम् सहसा ततो लक्ष्मणम् अब्रवीत् ॥३-१८-६॥
Iti ramena sa prokta rakshasi kama mohita
Visrijya ramam sahasa tato lakshmanam abravit
18.7
अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्या अहम् वरवर्णिनी ।
मया सह सुखम् सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि ॥३-१८-७॥
Asya rupasya te yukta bharya aham varavarnini
Maya saha sukham sarvan dandakan vicharishyasi
18.8
एवम् उक्तः तु सौमित्री राक्षस्या वाक्य कोविदः ।
ततः शूर्पणखीम् स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तम् अब्रवीत् ॥३-१८-८॥
Evam uktah tu saumitri rakshasya vakya kovidah
Tatah shurpanakhim smitva lakshmano yuktam abravit
18.9
कथम् दासस्य मे दासी भार्या भवितुम् इच्छसि ।
सो अहम् आर्येण परवान् भ्रात्रा कमल वर्णिनी ॥३-१८-९॥
Katham dasasya me dasi bharya bhavitum ichchhasi
So aham aryena paravan bhratra kamala varnini
18.10
समृद्ध अर्थस्य सिद्धार्था मुदित अमल वर्णिनी ।
आर्यस्य त्वम् विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी ॥३-१८-१०॥
Samriddha arthasya siddhartha mudita amala varnini
Aryasya tvam vishalakshi bharya bhava yaviyasi
18.11
एनाम् विरूपाम् असतीम् करालाम् निर्णत उदरीम् ।
भार्याम् वृद्धाम् परित्यज्य त्वाम् एव एष भजिष्यति ॥३-१८-११॥
Enam virupam asatim karalam nirnata udarim
Bharyam vriddham parityajya tvam eva esha bhajishyati
18.12
को हि रूपम् इदम् श्रेष्ठम् संत्यज्य वरवर्णिनि ।
मानुषेषु वरारोहे कुर्यात् भावम् विचक्षणः ॥३-१८-१२॥
Ko hi rupam idam shreshtham santyajya varavarnini
Manusheshu vararohe kuryat bhavam vichakshanah
18.13
इति सा लक्ष्मणेन उक्ता कराला निर्णतोदरी ।
मन्यते तत् वचः सत्यम् परिहास अविचक्षणा ॥३-१८-१३॥
Iti sa lakshmanena ukta karala nirnatodari
Manyate tat vachah satyam parihasa avichakshana
18.14
सा रामम् पर्णशालायाम् उपविष्टम् परंतपम् ।
सीतया सह दुर्धर्षम् अब्रवीत् काम मोहिता ॥३-१८-१४॥
Sa ramam parnashalayam upavishtam parantapam
Sitaya saha durdharsham abravit kama mohita
18.15
इमाम् विरूपाम् असतीम् करालाम् निर्णतोदरीम् ।
वृद्धाम् भार्याम् अवष्टभ्य न माम् त्वम् बहु मन्यसे ॥३-१८-१५॥
Imam virupam asatim karalam nirnatodarim
Vriddham bharyam avashtabhya na mam tvam bahu manyase
18.16
अद्य इमाम् भक्षयिष्यामि पश्यतः तव मानुषीम् ।
त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथा सुखम् ॥३-१८-१६॥
Adya imam bhakshayishyami pashyatah tava manushim
Tvaya saha charishyami nihsapatna yatha sukham
18.17
इति उक्त्वा मृगशावाक्षीम् अलात सदृश ईक्षणा ।
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धा महा उल्का रोहिणीम् इव ॥३-१८-१७॥
Iti uktva mrigashavakshim alata sadrisha ikshana
Abhyadhavat susankruddha maha ulka rohinim iva
18.18
ताम् मृत्यु पाश प्रतिमाम् आपतंतीम् महाबलः ।
विगृह्य रामः कुपितः ततो लक्ष्मणम् अब्रवीत् ॥३-१८-१८॥
Tam mrityu pasha pratimam apatantim mahabalah
Vigrihya ramah kupitah tato lakshmanam abravit
18.19
क्रूरैः अनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन ।
न कार्यः पश्य वैदेहीम् कथंचित् सौम्य जीवतीम् ॥३-१८-१९॥
Kruraih anaryaih saumitre parihasah kathanchana
Na karyah pashya vaidehim kathanchit saumya jivatim
18.20
इमाम् विरूपाम् असतीम् अतिमत्ताम् महोदरीम् ।
राक्षसीम् पुरुषव्याघ्र विरूपयितुम् अर्हसि ॥३-१८-२०॥
Imam virupam asatim atimattam mahodarim
Rakshasim purushavyaghra virupayitum arhasi
18.21
इति उक्तो लक्ष्मणः तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः ।
उद्धृत्य खड्गम् चिच्छेद कर्ण नासम् महाबलः ॥३-१८-२१॥
Iti ukto lakshmanah tasyah kruddho ramasya pashyatah
Uddhritya khadgam chichchheda karna nasam mahabalah
18.22
निकृत्त कर्ण नासा तु विस्वरम् सा विनद्य च ।
यथा आगतम् प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम् ॥३-१८-२२॥
Nikritta karna nasa tu visvaram sa vinadya cha
Yatha agatam pradudrava ghora shurpanakha vanam
18.23
सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणित उक्षिता ।
ननाद विविधान् नादान् यथा प्रावृषि तोयदः ॥३-१८-२३॥
Sa virupa mahaghora rakshasi shonita ukshita
Nanada vividhan nadan yatha pravrishi toyadah
18.24
सा विक्षरंती रुधिरम् बहुधा घोर दर्शना ।
प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम् ॥३-१८-२४॥
Sa viksharanti rudhiram bahudha ghora darshana
Pragrihya bahu garjanti pravivesha mahavanam
18.25
ततः तु सा राक्षस संघ सम्वृतम् खरम् जन स्थान गतम् विरूपिता ।
उपेत्य तम् भ्रातरम् उग्र तेजसम् पपात भूमौ गगनाद् यथा अशनिः ॥३-१८-२५॥
Tatah tu sa rakshasa sangha samvritam kharam jana sthana gatam virupita
Upetya tam bhrataram ugra tejasam papata bhumau gaganad yatha ashanih
18.26
ततः सभार्यम् भय मोह मूर्चिता सलक्ष्मणम् राघवम् आगतम् वनम् ।
विरूपणम् च आत्मनि शोणित उक्षिता शशम्स सर्वम् भगिनी खरस्य सा ॥३-१८-२६॥
Tatah sabharyam bhaya moha murchita salakshmanam raghavam agatam vanam
Virupanam cha atmani shonita ukshita shashamsa sarvam bhagini kharasya sa