UtshovSarga 15
15.1
ततः पंचवटीम् गत्वा नाना व्याल मृगायुताम् ।
उवाच भ्रातरम् रामो लक्ष्मणम् दीप्त तेजसम् ॥३-१५-१॥
Tatah panchavatim gatva nana vyala mrigayutam
Uvacha bhrataram ramo lakshmanam dipta tejasam
15.2
आगताः स्म यथा उद्दिष्टम् यम् देशम् मुनिः अब्रवीत् ।
अयम् पंचवटी देशः सौम्य पुष्पित काननः ॥३-१५-२॥
Agatah sma yatha uddishtam yam desham munih abravit
Ayam panchavati deshah saumya pushpita kananah
15.3
सर्वतः चार्यताम् दृष्टिः कानने निपुणो हि असि ।
आश्रमः कतर अस्मिन् नः देशे भवति सम्मतः ॥३-१५-३॥
Sarvatah charyatam drishtih kanane nipuno hi asi
Ashramah katara asmin nah deshe bhavati sammatah
15.4
रमते यत्र वैदेही त्वम् अहम् चैव लक्ष्मण ।
तादृशो दृश्यताम् देशः संनिकृष्ट जलाशयः ॥३-१५-४॥
Ramate yatra vaidehi tvam aham chaiva lakshmana
Tadrisho drishyatam deshah sannikrishta jalashayah
15.5
वन रामण्यकम् यत्र जल रामण्यकम् तथा ।
संनिकृष्टम् च यस्मिन् तु समित् पुष्प कुश उदकम् ॥३-१५-५॥
Vana ramanyakam yatra jala ramanyakam tatha
Sannikrishtam cha yasmin tu samit pushpa kusha udakam
15.6
एवम् उक्तः तु रामेण लक्मणः संयत अंजलिः ।
सीता समक्षम् काकुत्स्थम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥३-१५-६॥
Evam uktah tu ramena lakmanah sanyata anjalih
Sita samaksham kakutstham idam vachanam abravit
15.7
परवान् अस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्ष शतम् स्थिते ।
स्वयम् तु रुचिरे देशे क्रियताम् इति माम् वद ॥३-१५-७॥
Paravan asmi kakutstha tvayi varsha shatam sthite
Svayam tu ruchire deshe kriyatam iti mam vada
15.8
सुप्रीतः तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महाद्युतिः ।
विमृशन् रोचयामास देशम् सर्व गुण अन्वितम् ॥३-१५-८॥
Supritah tena vakyena lakshmanasya mahadyutih
Vimrishan rochayamasa desham sarva guna anvitam
15.9
स तम् रुचिरम् आक्रम्य देशम् आश्रम कर्मणि ।
हस्ते गृहीत्वा हस्तेन रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥३-१५-९॥
Sa tam ruchiram akramya desham ashrama karmani
Haste grihitva hastena ramah saumitrim abravit
15.10
अयम् देशः समः श्रीमान् पुष्पितैर् तरुभिर् वृतः ।
इह आश्रम पदम् सौम्य यथावत् कर्तुम् अर्हसि ॥३-१५-१०॥
Ayam deshah samah shriman pushpitair tarubhir vritah
Iha ashrama padam saumya yathavat kartum arhasi
15.11
इयम् आदित्य संकाशैः पद्मैः सुरभि गंधिभिः ।
अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्म शोभिता ॥३-१५-११॥
Iyam aditya sankashaih padmaih surabhi gandhibhih
Adure drishyate ramya padmini padma shobhita
15.12
यथा आख्यातम् अगस्त्येन मुनिना भावितात्मना ।
इयम् गोदावरी रम्या पुष्पितैः तरुभिर् वृता ॥३-१५-१२॥
Yatha akhyatam agastyena munina bhavitatmana
Iyam godavari ramya pushpitaih tarubhir vrita
15.13
हंस कारण्डव आकीर्णा चक्रवाक उपशोभिता ।
न अतिदूरे न च आसन्ने मृग यूथ निपीडिता ॥३-१५-१३॥
Hansa karandava akirna chakravaka upashobhita
Na atidure na cha asanne mriga yutha nipidita
15.14
मयूर नादिता रम्याः प्रांशवो बहु कंदराः ।
दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैः तरुभिर् आवृताः ॥३-१५-१४॥
Mayura nadita ramyah pranshavo bahu kandarah
Drishyante girayah saumya phullaih tarubhir avritah
15.15
सौवर्णै राजतैः ताम्रैः देशे देशे च धातुभिः ।
गवाक्षिता इव आभान्ति गजाः परम भक्तिभिः ॥३-१५-१५॥
Sauvarnai rajataih tamraih deshe deshe cha dhatubhih
Gavakshita iva abhanti gajah parama bhaktibhih
15.16
सालैः तालैः तमालैः च खर्जूरैः पनसैः द्रुमैः ।
नीवारैः तिनिशैः चैव पुन्नागैः च उपशोभिताः ॥३-१५-१६॥
Salaih talaih tamalaih cha kharjuraih panasaih drumaih
Nivaraih tinishaih chaiva punnagaih cha upashobhitah
15.17
चूतैर् अशोकैः तिलकैः केतकैर् अपि चंपकैः ।
पुष्प गुल्म लता उपेतैः तैः तैः तरुभिर् आवृताः ॥३-१५-१७॥
Chutair ashokaih tilakaih ketakair api champakaih
Pushpa gulma lata upetaih taih taih tarubhir avritah
15.18
स्यन्दनैः चंदनैः नीपैः पर्णासैः लकुचैः अपि ।
धव अश्वकर्ण खदिरैः शमी किंशुक पाटलैः ॥३-१५-१८॥
Syandanaih chandanaih nipaih parnasaih lakuchaih api
Dhava ashvakarna khadiraih shami kinshuka patalaih
15.19
इदम् पुण्यम् इदम् रम्यम् इदम् बहु मृग द्विजम् ।
इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धम् एतेन पक्षिणा ॥३-१५-१९॥
Idam punyam idam ramyam idam bahu mriga dvijam
Iha vatsyama saumitre sardham etena pakshina
15.20
एवम् उक्तः तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा ।
अचिरेण आश्रमम् भ्रातुः चकार सुमहाबलः ॥३-१५-२०॥
Evam uktah tu ramena lakshmanah paraviraha
Achirena ashramam bhratuh chakara sumahabalah
15.21
पर्णशालाम् सुविपुलाम् तत्र संघात मृत्तिकाम् ।
सुस्तंभाम् मस्करैर् दीर्घैः कृत वंशाम् सुशोभनाम् ॥३-१५-२१॥
Parnashalam suvipulam tatra sanghata mrittikam
Sustambham maskarair dirghaih krita vansham sushobhanam
15.22
शमी शाखाभिः आस्तीर्य धृढ पाशावपाशितम् ।
कुश काश शरैः पर्णैः सुपरिच्छादिताम् तथा ॥३-१५-२२॥
Shami shakhabhih astirya dhridha pashavapashitam
Kusha kasha sharaih parnaih suparichchhaditam tatha
15.23
समीकृत तलाम् रम्याम् चकार सुमहाबलः ।
निवासम् राघवस्य अर्थे प्रेक्ष्णीयम् अनुत्तमम् ॥३-१५-२३॥
Samikrita talam ramyam chakara sumahabalah
Nivasam raghavasya arthe prekshniyam anuttamam
15.24
स गत्वा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीम् गोदावरीम् तदा ।
स्नात्वा पद्मानि च आदाय सफलः पुनर् आगतः ॥३-१५-२४॥
Sa gatva lakshmanah shriman nadim godavarim tada
Snatva padmani cha adaya saphalah punar agatah
15.25
ततः पुष्प बलिम् कृत्वा शान्तिम् च स यथाविधि ।
दर्शयामास रामाय तद् आश्रम पदम् कृतम् ॥३-१५-२५॥
Tatah pushpa balim kritva shantim cha sa yathavidhi
Darshayamasa ramaya tad ashrama padam kritam
15.26
स तम् दृष्ट्वा कृतम् सौम्यम् आश्रमम् सह सीतया ।
राघवः पर्णशालायाम् हर्षम् आहारयत् परम् ॥३-१५-२६॥
Sa tam drishtva kritam saumyam ashramam saha sitaya
Raghavah parnashalayam harsham aharayat param
15.27
सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्याम् लक्ष्मणम् तदा ।
अति स्निग्धम् च गाढम् च वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥३-१५-२७॥
Susanhrishtah parishvajya bahubhyam lakshmanam tada
Ati snigdham cha gadham cha vachanam cha idam abravit
15.28
प्रीतो अस्मि ते महत् कर्म त्वया कृतम् इदम् प्रभो ।
प्रदेयो यन् निमित्तम् ते परिष्वंगो मया कृतः ॥३-१५-२८॥
Prito asmi te mahat karma tvaya kritam idam prabho
Pradeyo yan nimittam te parishvango maya kritah
15.29
भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण ।
त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम ॥३-१५-२९॥
Bhavagyena kritagyena dharmagyena cha lakshmana
Tvaya putrena dharmatma na sanvrittah pita mama
15.30
एवम् लक्ष्मणम् उक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः ।
तस्मिन् देशे बहु फले न्यवसत् स सुखम् सुखी ॥३-१५-३०॥
Evam lakshmanam uktva tu raghavo lakshmivardhanah
Tasmin deshe bahu phale nyavasat sa sukham sukhi