UtshovSarga 13
13.1
राम प्रीतो अस्मि भद्रम् ते परितुष्टो अस्मि लक्ष्मण ।
अभिवादयितुम् यन् माम् प्राप्तौ स्थः सह सीतया ॥३-१३-१॥
Rama prito asmi bhadram te paritushto asmi lakshmana
Abhivadayitum yan mam praptau sthah saha sitaya
13.2
अध्व श्रमेण वाम् खेदो बाधते प्रचुर श्रमः ।
व्यक्तम् उत्कण्ठते वा अपि मैथिली जनक आत्मजा ॥३-१३-२॥
Adhva shramena vam khedo badhate prachura shramah
Vyaktam utkanthate va api maithili janaka atmaja
13.3
एषा च सुकुमारी च खेदैः च न विमानिता ।
प्राअज्य दोषम् वनम् प्रप्ता भर्तृ स्नेह प्रचोदिता ॥३-१३-३॥
Esha cha sukumari cha khedaih cha na vimanita
Praajya dosham vanam prapta bhartri sneha prachodita
13.4
यथा एषा रमते राम इह सीता तथा कुरु ।
दुष्करम् कृतवती एषा वने त्वाम् अभिगच्छती ॥३-१३-४॥
Yatha esha ramate rama iha sita tatha kuru
Dushkaram kritavati esha vane tvam abhigachchhati
13.5
एषा हि प्रकृतिः स्त्रीणाम् आसृष्टे रघुनंदन ।
समस्थम् अनुरंजंते विषमस्थम् त्यजन्ति च ॥३-१३-५॥
Esha hi prakritih strinam asrishte raghunandana
Samastham anuranjante vishamastham tyajanti cha
13.6
शत ह्रदानाम् लोलत्वम् शस्त्राणाम् तीक्ष्णताम् तथा ।
गरुड अनिलयोः शैघ्र्यम् अनुगच्छन्ति योषितः ॥३-१३-६॥
Shata hradanam lolatvam shastranam tikshnatam tatha
Garuda anilayoh shaighryam anugachchhanti yoshitah
13.7
इयम् तु भवतो भार्या दोषैर् एतैर् विवर्जिताः ।
श्लाघ्या च व्यपदेश्या च यथा देवी हि अरुन्धती ॥३-१३-७॥
Iyam tu bhavato bharya doshair etair vivarjitah
Shlaghya cha vyapadeshya cha yatha devi hi arundhati
13.8
अलंकृतो अयम् देशः च यत्र सौमित्रिणा सह ।
वैदेह्या च अनया राम वत्स्यसि त्वम् अरिंदम ॥३-१३-८॥
Alankrito ayam deshah cha yatra saumitrina saha
Vaidehya cha anaya rama vatsyasi tvam arindama
13.9
एवम् उक्तः तु मुनिना राघवः संयत अंजलिः ।
उवाच प्रश्रितम् वाक्यम् ऋषिम् दीप्तम् इव अनलम् ॥३-१३-९॥
Evam uktah tu munina raghavah sanyata anjalih
Uvacha prashritam vakyam rishim diptam iva analam
13.10
धन्योस्मि अनुगृहीतोस्मि यस्य मे मुनि पुंगवः ।
गुणैः सभ्रातृ भार्यस्य गुरुः नः परितुष्यति ॥३-१३-१०॥
Dhanyosmi anugrihitosmi yasya me muni pungavah
Gunaih sabhratri bharyasya guruh nah paritushyati
13.11
किन्तु व्यादिश मे देशम् स उदकम् बहु काननम् ।
यत्र आश्रम पदम् कृत्वा वसेयम् निरतः सुखम् ॥३-१३-११॥
Kintu vyadisha me desham sa udakam bahu kananam
Yatra ashrama padam kritva vaseyam niratah sukham
13.12
ततो अब्रवीत् मुनि श्रेष्ठः श्रुत्वा रामस्य भाषितम् ।
ध्यात्वा मुहूर्तम् धर्मात्मा धीरो धीरतरम् वचः ॥३-१३-१२॥
Tato abravit muni shreshthah shrutva ramasya bhashitam
Dhyatva muhurtam dharmatma dhiro dhirataram vachah
13.13
इतो द्वि योजने तात बहु मूल फल उदकः ।
देशो बहु मृगः श्रीमान् पंचवटि अभिविश्रुतः ॥३-१३-१३॥
Ito dvi yojane tata bahu mula phala udakah
Desho bahu mrigah shriman panchavati abhivishrutah
13.14
तत्र गत्वा आश्रम पदम् कृत्वा सौमित्रिणा सह ।
रमस्व त्वम् पितुर् वाक्यम् यथा उक्तम् अनुपालयन् ॥३-१३-१४॥
Tatra gatva ashrama padam kritva saumitrina saha
Ramasva tvam pitur vakyam yatha uktam anupalayan
13.15
विदितो हि एष वृत्तांतो मम सर्वः तव अनघ ।
तपसः च प्रभावेण स्नेहाद् दशरथस्य च ॥३-१३-१५॥
Vidito hi esha vrittanto mama sarvah tava anagha
Tapasah cha prabhavena snehad dasharathasya cha
13.16
हृदयस्थः च ते छन्दो विज्ञातः तपसा मया ।
इह वासम् प्रतिज्ञाय मया सह तपो वने ॥३-१३-१६॥
Hridayasthah cha te chhando vigyatah tapasa maya
Iha vasam pratigyaya maya saha tapo vane
13.17
अतः च त्वाम् अहम् ब्रूमि गच्छ पंचवटीम् इति ।
स हि रम्यो वनोद्देशो मैथिली तत्र रंस्यते ॥३-१३-१७॥
Atah cha tvam aham brumi gachchha panchavatim iti
Sa hi ramyo vanoddesho maithili tatra ransyate
13.18
स देशः श्लाघनीयः च न अतिदूरे च राघव ।
गोदावर्याः समीपे च मैथिली तत्र रंस्यते ॥३-१३-१८॥
Sa deshah shlaghaniyah cha na atidure cha raghava
Godavaryah samipe cha maithili tatra ransyate
13.19
प्राज्य मूल फलैः चैव नाना द्विज गणैर् युतः ।
विविक्तः च महाबाहो पुण्यो रम्यः तथैव च ॥३-१३-१९॥
Prajya mula phalaih chaiva nana dvija ganair yutah
Viviktah cha mahabaho punyo ramyah tathaiva cha
13.20
भवान् अपि सदाचारः च शक्तः च परिरक्षणे ।
अपि च अत्र वसन् राम तापसान् पालयिष्यसि ॥३-१३-२०॥
Bhavan api sadacharah cha shaktah cha parirakshane
Api cha atra vasan rama tapasan palayishyasi
13.21
एतत् आलक्ष्यते वीर मधूकानाम् महत् वनम् ।
उत्तरेण अस्य गंतव्यम् न्यग्रोधम् अपि गच्छता ॥३-१३-२१॥
Etat alakshyate vira madhukanam mahat vanam
Uttarena asya gantavyam nyagrodham api gachchhata
13.22
ततः स्थलम् उपारुह्य पर्वतस्य अविदूरतः ।
ख्यातः पंचवटी इति एव नित्य पुष्पित काननः ॥३-१३-२२॥
Tatah sthalam uparuhya parvatasya aviduratah
Khyatah panchavati iti eva nitya pushpita kananah
13.23
अगस्त्येन एवम् उक्तः तु रामः सौमित्रिणा सह ।
सत्कृत्य आमंत्रयामास तम् ऋषिम् सत्य वादिनम् ॥३-१३-२३॥
Agastyena evam uktah tu ramah saumitrina saha
Satkritya amantrayamasa tam rishim satya vadinam
13.24
तौ तु तेन अभ्यनुज्ञातौ कृत पाद अभिवन्दनौ ।
तम् आश्रमम् पंचवटीम् जग्मतुः सह सीतया ॥३-१३-२४॥
Tau tu tena abhyanugyatau krita pada abhivandanau
Tam ashramam panchavatim jagmatuh saha sitaya
13.25
गृहीत चापौ तु नराधिप आत्मजौ<br>विषक्त तूणी समरेषु अकातरौ ।
यथा उपदिष्टेन पथा महर्षिणा ।प्रजग्मतुः पंचवटीम् समाहितौ ॥३-१३-२५॥
Grihita chapau tu naradhipa atmajau<br>vishakta tuni samareshu akatarau
Yatha upadishtena patha maharshina, prajagmatuh panchavatim samahitau