UtshovSarga 70
70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥२-७०-१॥
Bharate bruvati svapnam dutah te klanta vahanah
Pravishya asahya parikham ramyam raja griham puram
70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥२-७०-२॥
Samagamya tu ragya cha raja putrena cha architah
Ragyah padau grihitva tu tam uchur bharatam vachah
70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥२-७०-३॥
Purohitah tva kushalam praha sarve cha mantrinah
Tvaramanah cha niryahi krityam atyayikam tvaya
70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्Yआभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥२-७०-४॥
Imani cha maharhani vastranYabharanani cha
Pratigrihya vishalaksha matulasya cha dapaya
70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥२-७०-५॥
Atra vimshati kotyah tu nripater matulasya te
Dasha kotyah tu sampurnah tathaiva cha nripa atmaja
70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥२-७०-६॥
Pratigrihya cha tat sarvam svanuraktah suhrij jane
Dutan uvacha bharatah kamaih sampratipujya tan
70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥२-७०-७॥
Kachchit sukushali raja pita dasharatho mama
Kachchich cha aragata rame lakshmane va mahatmani
70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥२-७०-८॥
Arya cha dharma nirata dharmagya dharma darshini
Aroga cha api kausalya mata ramasya dhimatah
70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥२-७०-९॥
Kachchit sumitra dharmagya janani lakshmanasya ya
Shatrughnasya cha virasya saroga cha api madhyama
70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥२-७०-१०॥
Atma kama sada chandi krodhana pragya manini
Aroga cha api kaikeyi mata me kim uvacha ha
70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥२-७०-११॥
Evam uktah tu te duta bharatena mahatmana
Uchuh samprashritam vakyam idam tam bharatam tada
70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥२-७०-१२॥
Kushalah te nara vyaghra yesham kushalam ichchasi
Shrishcha tvam vrinute padma yujyatam chapi te rakah
70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥२-७०-१३॥
Bharatah cha api tan dutan evam uktah abhyabhashata
Aprichche aham maha rajam dutah samtvarayanti mam
70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥२-७०-१४॥
Evam uktva tu tan dutan bharatah parthiva atmajah
Dutaih samchoditah vakyam matamaham uvacha ha
70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥२-७०-१५॥
Rajan pitur gamishyami sakasham duta choditah
Punar api aham eshyami yada me tvam smarishyasi
70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥२-७०-१६॥
Bharatena evam uktah tu nripo matamahah tada
Tam uvacha shubham vakyam shirasy aghraya raghavam
70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥२-७०-१७॥
Gachcha tata anujane tvam kaikeyi suprajah tvaya
Mataram kushalam bruyah pitaram cha param tapa
70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥२-७०-१८॥
Purohitam cha kushalam ye cha anye dvija sattamah
Tau cha tata maha ishvasau bhrataru rama lakshmanau
70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥२-७०-१९॥
Tasmai hasti uttamamah chitran kambalan ajinani cha
Abhisatkritya kaikeyo bharataya dhanam dadau
70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥२-७०-२०॥
Rukma nishka sahasre dve shodasha ashva shatani cha
Satkritya kaikeyi putram kekayo dhanam adishat
70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥२-७०-२१॥
Tatha amatyan abhipretan vishvasyamah cha guna anvitan
Dadav ashva patih shighram bharataya anuyayinah
70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥२-७०-२२॥
Airavatan aindra shiran nagan vai priya darshanan
Kharan shighran susamyuktan matulo asmai dhanam dadau
70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥२-७०-२३॥
Antah pure atisamvriddhan vyaghra virya bala anvitan
Damshtra ayudhan maha kayan shunah cha upayanam dadau
70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥२-७०-२४॥
Sa matamaham aprichchya matulam cha yudha jitam
Ratham aruhya bharatah shatrughna sahitah yayau
70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥२-७०-२५॥
Babhuva hyasya hridate chinta sumahati tada
Tvaraya chapi dutanam svapnasyapi cha darshanat
70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥२-७०-२६॥
Sa svaveshmabhyatikramya naranagashvasamvritam
Prapede sumahachchhriman rajamargamanuttamam
70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥२-७०-२७॥
Abhyatitya tatopashyadantah puramudaradhih
Tatastadbharatah shrimanaviveshanivaritah
70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥२-७०-२८॥
Sa mata mahamaprichchya matulam cha yudhajitam
Rathamaruhya bharatah shatrughnasahito yayau
70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥२-७०-२९॥
Rathan mandala chakramah cha yojayitva parah shatam
Ushtra go ashva kharaih bhritya bharatam yantam anvayuh
70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥२-७०-३०॥
Balena guptah bharatah mahatma
Saha aryakasya atma samaih amatyaih, adaya shatrughnam apeta shatrur, grihat yayau siddhaiva indra lokat