UtshovSarga 43
43.1
ततः समीक्ष्य शयने सन्नम् शोकेन पार्थिवम् ।
कौसल्या पुत्र शोक आर्ता तम् उवाच मही पतिम् ॥२-४३-१॥
Tatah samikshya shayane sannam shokena parthivam
Kausalya putra shoka arta tam uvacha mahi patim
43.2
राघवो नर शार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत् ।
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्ता इव हि पन्नगी ॥२-४३-२॥
Raghavo nara shardula visham uptva dvijihvavat
Vicharishyati kaikeyi nirmukta iva hi pannagi
43.3
विवास्य रामम् सुभगा लब्ध कामा समाहिता ।
त्रासयिष्यति माम् भूयो दुष्ट अहिर् इव वेश्मनि ॥२-४३-३॥
Vivasya ramam subhaga labdha kama samahita
Trasayishyati mam bhuyo dushta ahir iva veshmani
43.4
अथ स्म नगरे रामः चरन् भैक्षम् गृहे वसेत् ।
काम कारः वरम् दातुम् अपि दासम् मम आत्मजम् ॥२-४३-४॥
Atha sma nagare ramah charan bhaiksham grihe vaset
Kama karah varam datum api dasam mama atmajam
43.5
पातयित्वा तु कैकेय्या रामम् स्थानात् यथा इष्टतः ।
प्रदिष्टः रक्षसाम् भागः पर्वणि इव आहित अग्निना ॥२-४३-५॥
Patayitva tu kaikeyya ramam sthanat yatha ishtatah
Pradishtah rakshasam bhagah parvani iva ahita agnina
43.6
गज राज गतिर् वीरः महा बाहुर् धनुर् धरः ।
वनम् आविशते नूनम् सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥२-४३-६॥
Gaja raja gatir virah maha bahur dhanur dharah
Vanam avishate nunam sabharyah saha lakshmanah
43.7
वने तु अदृष्ट दुह्खानाम् कैकेय्या अनुमते त्वया ।
त्यक्तानाम् वन वासाय का न्व् अवस्था भविष्यति ॥२-४३-७॥
Vane tu adrishta duhkhanam kaikeyya anumate tvaya
Tyaktanam vana vasaya ka nv avastha bhavishyati
43.8
ते रत्न हीनाः तरुणाः फल काले विवासिताः ।
कथम् वत्स्यन्ति कृपणाः फल मूलैः कृत अशनाः ॥२-४३-८॥
Te ratna hinah tarunah phala kale vivasitah
Katham vatsyanti kripanah phala mulaih krita ashanah
43.9
अपि इदानीम् स कालः स्यान् मम शोक क्षयः शिवः ।
सभार्यम् यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम् ॥२-४३-९॥
Api idanim sa kalah syan mama shoka kshayah shivah
Sabharyam yat saha bhratra pashyeyam iha raghavam
43.10
श्रुत्वा एव उपस्थितौ वीरौ कदा अयोध्या भविष्यति ।
यशस्विनी हृष्ट जना सूच्च्रित ध्वज मालिनी ॥२-४३-१०॥
Shrutva eva upasthitau virau kada ayodhya bhavishyati
Yashasvini hrishta jana suchchrita dhvaja malini
43.11
कदा प्रेक्ष्य नर व्याघ्राव् अरण्यात् पुनर् आगतौ ।
नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्रैव पर्वणि ॥२-४३-११॥
Kada prekshya nara vyaghrav aranyat punar agatau
Nandishyati puri hrishta samudraiva parvani
43.12
कदा अयोध्याम् महा बाहुः पुरीम् वीरः प्रवेक्ष्यति ।
पुरः कृत्य रथे सीताम् वृषभो गो वधूम् इव ॥२-४३-१२॥
Kada ayodhyam maha bahuh purim virah pravekshyati
Purah kritya rathe sitam vrishabho go vadhum iva
43.13
कदा प्राणि सहस्राणि राज मार्गे मम आत्मजौ ।
लाजैः अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिम् दमौ ॥२-४३-१३॥
Kada prani sahasrani raja marge mama atmajau
Lajaih avakarishyanti pravishantav arim damau
43.14
प्रविशनौ कदाऽपियोध्याम् द्रक्ष्यामि शुभकुण्डता ।
उदग्रायुधनिस्त्रीम्शौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥२-४३-१४॥
Pravishanau kadapiyodhyam drakshyami shubhakundata
Udagrayudhanistrimshau sashringaviva parvatau
43.15
कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनाम् फलानि च ।
प्रदिशन्त्यः पुरीम् हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥२-४३-१५॥
Kada sumanasah kanya dvijatinam phalani cha
Pradishantyah purim hrishtah karishyanti pradakshinam
43.16
कदा परिणतः बुद्ध्या वयसा च अमर प्रभः ।
अभ्युपैष्यति धर्मज्ञः त्रिवर्षैव माम् ललन् ॥२-४३-१६॥
Kada parinatah buddhya vayasa cha amara prabhah
Abhyupaishyati dharmagyah trivarshaiva mam lalan
43.17
निह्सम्शयम् मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया ।
पातु कामेषु वत्सेषु मातृऋणाम् शातिताः स्तनाः ॥२-४३-१७॥
Nihsamshayam maya manye pura vira kadaryaya
Patu kameshu vatseshu matririnam shatitah stanah
43.18
सा अहम् गौर् इव सिम्हेन विवत्सा वत्सला कृता ।
कैकेय्या पुरुष व्याघ्र बाल वत्सा इव गौर् बलात् ॥२-४३-१८॥
Sa aham gaur iva simhena vivatsa vatsala krita
Kaikeyya purusha vyaghra bala vatsa iva gaur balat
43.19
न हि तावद् गुणैः जुष्टम् सर्व शास्त्र विशारदम् ।
एक पुत्रा विना पुत्रम् अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥२-४३-१९॥
Na hi tavad gunaih jushtam sarva shastra visharadam
Eka putra vina putram aham jivitum utsahe
43.20
न हि मे जीविते किम्चित् सामर्थम् इह कल्प्यते ।
अपश्यन्त्याः प्रियम् पुत्रम् महा बाहुम् महा बलम् ॥२-४३-२०॥
Na hi me jivite kimchit samartham iha kalpyate
Apashyantyah priyam putram maha bahum maha balam
43.21
अयम् हि माम् दीपयते समुत्थितः ।
तनूज शोक प्रभवो हुत अशनः ।महीम् इमाम् रश्मिभिर् उत्तम प्रभो ।यथा निदाघे भगवान् दिवा करः ॥२-४३-२१॥
Ayam hi mam dipayate samutthitah
Tanuja shoka prabhavo huta ashanah, mahim imam rashmibhir uttama prabho, yatha nidaghe bhagavan diva karah