UtshovSarga 66
66.1
ततः प्रभाते विमले कृत कर्मा नराधिपः ।
विश्वामित्रम् महात्मानम् आजुहाव स राघवम् ॥१-६६-१॥
Tatah prabhate vimale krita karma naradhipah
Vishvamitram mahatmanam ajuhava sa raghavam
66.2
तम् अर्चयित्वा धर्माअत्मा शास्त्र दृष्टेन कर्मणा ।
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यम् उवाच ह ॥१-६६-२॥
Tam archayitva dharmaatma shastra drishtena karmana
Raghavau cha mahatmanau tada vakyam uvacha ha
66.3
भगवन् स्वागतम् ते अस्तु किम् करोमि तव अनघ ।
भवान् आज्ञापयतु माम् आज्ञाप्यो भवता हि अहम् ॥१-६६-३॥
Bhagavan svagatam te astu kim karomi tava anagha
Bhavan agyapayatu mam agyapyo bhavata hi aham
66.4
एवम् उक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना ।
प्रत्युवाच मुनिर् वीरम् वाक्यम् वाक्य विशारदः ॥१-६६-४॥
Evam uktah sa dharmatma janakena mahatmana
Pratyuvacha munir viram vakyam vakya visharadah
66.5
पुत्रौ दशरथस्य इमौ क्षत्रियौ लोक विश्रुतौ ।
द्रष्टु कामौ धनुः श्रेष्ठम् यत् एतत् त्वयि तिष्ठति ॥१-६६-५॥
Putrau dasharathasya imau kshatriyau loka vishrutau
Drashtu kamau dhanuh shreshtham yat etat tvayi tishthati
66.6
एतत् दर्शय भद्रम् ते कृत कामौ नृप आत्मजौ ।
दर्शनात् अस्य धनुषो यथा इष्टम् प्रतियास्यतः ॥१-६६-६॥
Etat darshaya bhadram te krita kamau nripa atmajau
Darshanat asya dhanusho yatha ishtam pratiyasyatah
66.7
एवम् उक्तः तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम् ।
श्रूयताम् अस्य धनुषो यत् अर्थम् इह तिष्ठति ॥१-६६-७॥
Evam uktah tu janakah pratyuvacha mahamunim
Shruyatam asya dhanusho yat artham iha tishthati
66.8
देवरात इति ख्यातो निमेः ज्येष्ठो मही पतिः ।
न्यासो अयम् तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मना ॥१-६६-८॥
Devarata iti khyato nimeh jyeshtho mahi patih
Nyaso ayam tasya bhagavan haste datto mahatmana
66.9
दक्ष यज्ञ वधे पूर्वम् धनुः आयम्य वीर्यवान् ।
रुद्रः तु त्रिदशान् रोषात् स लीलम् इदम् अब्रवीत् ॥१-६६-९॥
Daksha yagya vadhe purvam dhanuh ayamya viryavan
Rudrah tu tridashan roshat sa lilam idam abravit
66.10
यस्मात् भाग अर्थिनो भागान् न अकल्पयत मे सुराः ।
वर अंगानि महाअर्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥१-६६-१०॥
Yasmat bhaga arthino bhagan na akalpayata me surah
Vara angani mahaarhani dhanusha shatayami vah
66.11
ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव ।
प्रसादयन्ति देवेशम् तेषाम् प्रीतो अभवत् भवः ॥१-६६-११॥
Tato vimanasah sarve deva vai munipungava
Prasadayanti devesham tesham prito abhavat bhavah
66.12
प्रीति युक्तः तु सर्वेषाम् ददौ तेषाम् महात्मनाम् ।
तत् एतत् देवदेवस्य धनू रत्नम् महात्मनः ॥१-६६-१२॥
Priti yuktah tu sarvesham dadau tesham mahatmanam
Tat etat devadevasya dhanu ratnam mahatmanah
66.13
न्यासभूतम् तदा न्यस्तम् अस्माकम् पूर्वजे विभो ।
अथ मे कृषतः क्षेत्रम् लांगलात् उत्थिता मम ॥१-६६-१३॥
Nyasabhutam tada nyastam asmakam purvaje vibho
Atha me krishatah kshetram langalat utthita mama
66.14
क्षेत्रम् शोधयता लब्ध्वा नाम्ना सीता इति विश्रुता ।
भू तलात् उत्थिता सा तु व्यवर्धत मम आत्मजा ॥१-६६-१४॥
Kshetram shodhayata labdhva namna sita iti vishruta
Bhu talat utthita sa tu vyavardhata mama atmaja
66.15
वीर्य शुल्का इति मे कन्या स्थापिता इयम् अयोनिजा ।
भूतलात् उत्थिताम् ताम् तु वर्धमानाम् मम आत्मजाम् ॥१-६६-१५॥
Virya shulka iti me kanya sthapita iyam ayonija
Bhutalat utthitam tam tu vardhamanam mama atmajam
66.16
वरयामासुः आगम्य राजानो मुनिपुंगव ।
तेषाम् वरयताम् कन्याम् सर्वेषाम् पृथिवीक्षिताम् ॥१-६६-१६॥
Varayamasuh agamya rajano munipungava
Tesham varayatam kanyam sarvesham prithivikshitam
66.17
वीर्य शुल्का इति भगवन् न ददामि सुताम् अहम् ।
ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव ॥१-६६-१७॥
Virya shulka iti bhagavan na dadami sutam aham
Tatah sarve nripatayah sametya munipungava
66.18
मिथिलाम् अभ्युपागम्य वीर्यम् जिज्ञासवः तदा ।
तेषाम् जिज्ञासमानानाम् शैवम् धनुः उपाहृतम् ॥१-६६-१८॥
Mithilam abhyupagamya viryam jigyasavah tada
Tesham jigyasamananam shaivam dhanuh upahritam
66.19
न शेकुः ग्रहणे तस्य धनुषः तोलने अपि वा ।
तेषाम् वीर्यवताम् वीर्यम् अल्पम् ज्ञात्वा महामुने ॥१-६६-१९॥
Na shekuh grahane tasya dhanushah tolane api va
Tesham viryavatam viryam alpam gyatva mahamune
66.20
प्रत्याख्याता नृपतयः तन् निबोध तपोधन ।
ततः परम कोपेन राजानो मुनिपुंगव ॥१-६६-२०॥
Pratyakhyata nripatayah tan nibodha tapodhana
Tatah parama kopena rajano munipungava
66.21
अरुन्धन् मिथिलाम् सर्वे वीर्य संदेहम् आगताः ।
आत्मानम् अवधूतम् ते विज्ञाय मुनिपुंगव ॥१-६६-२१॥
Arundhan mithilam sarve virya sandeham agatah
Atmanam avadhutam te vigyaya munipungava
66.22
रोषेण महता आविष्टाः पीडयन् मिथिलाम् पुरीम् ।
ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयम् यातानि सर्वशः ॥१-६६-२२॥
Roshena mahata avishtah pidayan mithilam purim
Tatah sanvatsare purne kshayam yatani sarvashah
66.23
साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततो अहम् भृश दुःखितः ।
ततो देव गणान् सर्वान् तपसा अहम् प्रसादयम् ॥१-६६-२३॥
Sadhanani munishreshtha tato aham bhrisha duhkhitah
Tato deva ganan sarvan tapasa aham prasadayam
66.24
ददुः च परम प्रीताः चतुरंग बलम् सुराः ।
ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ॥१-६६-२४॥
Daduh cha parama pritah chaturanga balam surah
Tato bhagna nripatayo hanyamana disho yayuh
66.25
अवीर्या वीर्य संदिग्धा स अमात्याः पाप कारिणः ।
तत् एतत् मुनिशार्दूल धनुः परम भास्वरम् ॥१-६६-२५॥
Avirya virya sandigdha sa amatyah papa karinah
Tat etat munishardula dhanuh parama bhasvaram
66.26
राम लक्ष्मणयोः च अपि दर्शयिष्यामि सुव्रत ।
यदि अस्य धनुषो रामः कुर्यात् आरोपणम् मुने ।सुताम् अयोनिजाम् सीताम् दद्याम् दाशरथेः अहम् ॥१-६६-२६॥
Rama lakshmanayoh cha api darshayishyami suvrata
Yadi asya dhanusho ramah kuryat aropanam mune, sutam ayonijam sitam dadyam dasharatheh aham