UtshovSarga 67
67.1
जनकस्य वचः श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
धनुर् दर्शय रामाय इति ह उवाच पार्थिवम् ॥१-६७-१॥
Janakasya vachah shrutva vishvamitro mahamunih
Dhanur darshaya ramaya iti ha uvacha parthivam
67.2
ततः स राजा जनकः सचिवान् व्यादिदेश ह ।
धनुर् आनीयताम् दिव्यम् गन्ध माल्य अनुलेपितम् ॥१-६७-२॥
Tatah sa raja janakah sachivan vyadidesha ha
Dhanur aniyatam divyam gandha malya anulepitam
67.3
जनकेन समादिष्ठाः सचिवाः प्राविशन् पुरम् ।
तत् धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः अमित औजसः ॥१-६७-३॥
Janakena samadishthah sachivah pravishan puram
Tat dhanuh puratah kritva nirjagmuh amita aujasah
67.4
नृणाम् शतानि पंचाशत् व्यायतानाम् महात्मनाम् ।
मंजूषाम् अष्ट चक्राम् ताम् समूहुः ते कथंचन ॥१-६७-४॥
Nrinam shatani panchashat vyayatanam mahatmanam
Manjusham ashta chakram tam samuhuh te kathanchana
67.5
ताम् आदाय तु मंजूषाम् आयसीम् यत्र तत् धनुः ।
सुरोपमम् ते जनकम् ऊचुः नृपति मन्त्रिणः ॥१-६७-५॥
Tam adaya tu manjusham ayasim yatra tat dhanuh
Suropamam te janakam uchuh nripati mantrinah
67.6
इदम् धनुर् वरम् राजन् पूजितम् सर्व राजभिः ।
मिथिला अधिप राज इन्द्र दर्शनीयम् यत् इच्छसि ॥१-६७-६॥
Idam dhanur varam rajan pujitam sarva rajabhih
Mithila adhipa raja indra darshaniyam yat ichchhasi
67.7
तेषाम् नृपो वचः श्रुत्वा कृत अंजलिः अभाषत ।
विश्वामित्रम् महात्मानम् तौ उभौ राम लक्ष्मणौ ॥१-६७-७॥
Tesham nripo vachah shrutva krita anjalih abhashata
Vishvamitram mahatmanam tau ubhau rama lakshmanau
67.8
इदम् धनुर् वरम् ब्रह्मन् जनकैः अभिपूजितम् ।
राजभिः च महा वीर्यैः अशक्तैः पूरितम् तदा ॥१-६७-८॥
Idam dhanur varam brahman janakaih abhipujitam
Rajabhih cha maha viryaih ashaktaih puritam tada
67.9
न एतत् सुर गणाः सर्वे स असुरा न च राक्षसाः ।
गंधर्व यक्ष प्रवराः स किन्नर महोरगाः ॥१-६७-९॥
Na etat sura ganah sarve sa asura na cha rakshasah
Gandharva yaksha pravarah sa kinnara mahoragah
67.10
क्व गतिः मानुषाणाम् च धनुषो अस्य प्रपूरणे ।
आरोपणे समायोगे वेपने तोलने अपि वा ॥१-६७-१०॥
Kva gatih manushanam cha dhanusho asya prapurane
Aropane samayoge vepane tolane api va
67.11
तत् एतत् धनुषाम् श्रेष्ठम् आनीतम् मुनिपुंगव ।
दर्शय एतत् महाभाग अनयोः राज पुत्रयोः ॥१-६७-११॥
Tat etat dhanusham shreshtham anitam munipungava
Darshaya etat mahabhaga anayoh raja putrayoh
67.12
विश्वामित्रः स रामः तु श्रुत्वा जनक भाषितम् ।
वत्स राम धनुः पश्य इति राघवम् अब्रवीत् ॥१-६७-१२॥
Vishvamitrah sa ramah tu shrutva janaka bhashitam
Vatsa rama dhanuh pashya iti raghavam abravit
67.13
महर्षेः वचनात् रामो यत्र तिष्ठति तत् धनुः ।
मंजूषाम् ताम् अपावृत्य दृष्ट्वा धनुः अथ अब्रवीत् ॥१-६७-१३॥
Maharsheh vachanat ramo yatra tishthati tat dhanuh
Manjusham tam apavritya drishtva dhanuh atha abravit
67.14
इदम् धनुर्वरम् ब्रह्मन् संस्पृशामि इह पाणिना ।
यत्नवान् च भविष्यामि तोलने पूरणे अपि वा ॥१-६७-१४॥
Idam dhanurvaram brahman sansprishami iha panina
Yatnavan cha bhavishyami tolane purane api va
67.15
बाढम् इति एव तम् राजा मुनिः च समभाषत ।
लीलया स धनुर् मध्ये जग्राह वचनात् मुनेः ॥१-६७-१५॥
Badham iti eva tam raja munih cha samabhashata
Lilaya sa dhanur madhye jagraha vachanat muneh
67.16
पश्यताम् नृ सहस्राणाम् बहूनाम् रघुनंदनः ।
आरोपयत् स धर्मात्मा स लीलम् इव तत् धनुः ॥१-६७-१६॥
Pashyatam nri sahasranam bahunam raghunandanah
Aropayat sa dharmatma sa lilam iva tat dhanuh
67.17
आरोपयित्वा मौर्वीम् च पूरयामास वीर्यवान् ।
तत् बभंज धनुर् मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥१-६७-१७॥
Aropayitva maurvim cha purayamasa viryavan
Tat babhanja dhanur madhye narashreshtho mahayashah
67.18
तस्य शब्दो महान् आसीत् निर्घात सम निःस्वनः ।
भूमि कंपः च सुमहान् पर्वतस्य इव दीर्यतः ॥१-६७-१८॥
Tasya shabdo mahan asit nirghata sama nihsvanah
Bhumi kampah cha sumahan parvatasya iva diryatah
67.19
निपेतुः च नराः सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।
व्रजयित्वा मुनि वरम् राजानम् तौ च राघवौ ॥१-६७-१९॥
Nipetuh cha narah sarve tena shabdena mohitah
Vrajayitva muni varam rajanam tau cha raghavau
67.20
प्रति आश्वस्तो जने तस्मिन् राजा विगत साध्वसः ।
उवाच प्रांजलिः वाक्यम् वाक्यज्ञो मुनिपुंगवम् ॥१-६७-२०॥
Prati ashvasto jane tasmin raja vigata sadhvasah
Uvacha pranjalih vakyam vakyagyo munipungavam
67.21
भगवन् दृष्ट वीर्यो मे रामो दशरथ आत्मजः ।
अति अद्भुतम् अचिंत्यम् च अतर्कितम् इदम् मया ॥१-६७-२१॥
Bhagavan drishta viryo me ramo dasharatha atmajah
Ati adbhutam achintyam cha atarkitam idam maya
67.22
जनकानाम् कुले कीर्तिम् आहरिष्यति मे सुता ।
सीता भर्तारम् आसाद्य रामम् दशरथ आत्मजम् ॥१-६७-२२॥
Janakanam kule kirtim aharishyati me suta
Sita bhartaram asadya ramam dasharatha atmajam
67.23
मम सत्या प्रतिज्ञा सा वीर्य शुल्का इति कौशिक ।
सीता प्राणैः बहुमता देया रामाय मे सुता ॥१-६७-२३॥
Mama satya pratigya sa virya shulka iti kaushika
Sita pranaih bahumata deya ramaya me suta
67.24
भवतो अनुमते ब्रह्मन् शीघ्रम् गच्छंतु मंत्रिणः ।
मम कौशिक भद्रम् ते अयोध्याम् त्वरिता रथैः ॥१-६७-२४॥
Bhavato anumate brahman shighram gachchhantu mantrinah
Mama kaushika bhadram te ayodhyam tvarita rathaih
67.25
राजानम् प्रश्रितैः वाक्यैः आनयंतु पुरम् मम ।
प्रदानम् वीर्य शुक्लायाः कथयंतु च सर्वशः ॥१-६७-२५॥
Rajanam prashritaih vakyaih anayantu puram mama
Pradanam virya shuklayah kathayantu cha sarvashah
67.26
मुनि गुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयंतु नृपाय वै ।
प्रीति युक्तम् तु राजानम् आनयंतु सु शीघ्र गाः ॥१-६७-२६॥
Muni guptau cha kakutsthau kathayantu nripaya vai
Priti yuktam tu rajanam anayantu su shighra gah
67.27
कौशिकः च तथा इति आह राजा च आभाष्य मंत्रिणः ।
अयोध्याम् प्रेषयामास धर्मात्मा कृत शासनान् ।यथा वृत्तम् समाख्यातुम् आनेतुम् च नृपम् तथा ॥१-६७-२७॥
Kaushikah cha tatha iti aha raja cha abhashya mantrinah
Ayodhyam preshayamasa dharmatma krita shasanan, yatha vrittam samakhyatum anetum cha nripam tatha