UtshovSarga 62
62.1
शुनःशेपम् नरश्रेष्ठ गृहीत्वा तु महायशाः ।
व्यश्रामत् पुष्करे राजा मध्याह्ने रघुनंदन ॥१-६२-१॥
Shunahshepam narashreshtha grihitva tu mahayashah
Vyashramat pushkare raja madhyahne raghunandana
62.2
तस्य विश्रममाणस्य शुनःशेपो महायशाः ।
पुष्करम् ज्येष्ठम् आगम्य विश्वामित्रम् ददर्श ह ॥१-६२-२॥
Tasya vishramamanasya shunahshepo mahayashah
Pushkaram jyeshtham agamya vishvamitram dadarsha ha
62.3
तप्यन्तम् ऋषिभिः सार्थम् मातुलम् परम आतुरः ।
विषण्ण वदनो दीनः तृष्णया च श्रमेण च ॥१-६२-३॥
Tapyantam rishibhih sartham matulam parama aturah
Vishanna vadano dinah trishnaya cha shramena cha
62.4
पपात अन्के मुने राम वाक्यम् च इदम् उवाच ह ।
न मे अस्ति माता न पिता ज्ञातयो बान्धवाः कुतः ॥१-६२-४॥
Papata anke mune rama vakyam cha idam uvacha ha
Na me asti mata na pita gyatayo bandhavah kutah
62.5
त्रातुम् अर्हसि माम् सौम्य धर्मेण मुनिपुंगव ।
त्राता त्वम् हि नरश्रेष्ठ सर्वेषाम् त्वम् हि भावनः ॥१-६२-५॥
Tratum arhasi mam saumya dharmena munipungava
Trata tvam hi narashreshtha sarvesham tvam hi bhavanah
62.6
राजा च कृतकार्यः स्यात् अहम् दीर्घ आयुः अव्ययः ।
स्वर्ग लोकम् उपाश्नीयाम् तपः तप्त्वा हि अनुत्तमम् ॥१-६२-६॥
Raja cha kritakaryah syat aham dirgha ayuh avyayah
Svarga lokam upashniyam tapah taptva hi anuttamam
62.7
स मे नाथो हि अनाथस्य भव भव्येन चेतसा ।
पिता इव पुत्रम् धर्माअत्मन् त्रातुम् अर्हसि किल्बिषात् ॥१-६२-७॥
Sa me natho hi anathasya bhava bhavyena chetasa
Pita iva putram dharmaatman tratum arhasi kilbishat
62.8
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा विश्वामित्रो महातपाः ।
सान्त्वयित्वा बहु विधम् पुत्रान् इदम् उवाच ह ॥१-६२-८॥
Tasya tat vachanam shrutva vishvamitro mahatapah
Santvayitva bahu vidham putran idam uvacha ha
62.9
यत् कृते पितरः पुत्रान् जनयन्ति शुभ अर्थिनः ।
पर लोक हित अर्थाय तस्य कालो अयम् आगतः ॥१-६२-९॥
Yat krite pitarah putran janayanti shubha arthinah
Para loka hita arthaya tasya kalo ayam agatah
62.10
अयम् मुनि सुतो बालो मत्तः शरणम् इच्छति ।
अस्य जीवित मात्रेण प्रियम् कुरुत पुत्रकाः ॥१-६२-१०॥
Ayam muni suto balo mattah sharanam ichchhati
Asya jivita matrena priyam kuruta putrakah
62.11
सर्वे सुकृत कर्माणः सर्वे धर्म परायणाः ।
पशु भूता नरेन्द्रस्य तृप्तिम् अग्नेः प्रयच्छत ॥१-६२-११॥
Sarve sukrita karmanah sarve dharma parayanah
Pashu bhuta narendrasya triptim agneh prayachchhata
62.12
नाथनान् च शुनःशेपो यज्ञः च अविघ्नतो भवेत् ।
देवताः तर्पिताः च स्युः मम च अपि कृतम् वचः ॥१-६२-१२॥
Nathanan cha shunahshepo yagyah cha avighnato bhavet
Devatah tarpitah cha syuh mama cha api kritam vachah
62.13
मुनेः तु वचनम् श्रुत्वा मधुष्यन्द आदयः सुताः ।
स अभिमानम् नरश्रेष्ठ स लीलम् इदम् अब्रुवन् ॥१-६२-१३॥
Muneh tu vachanam shrutva madhushyanda adayah sutah
Sa abhimanam narashreshtha sa lilam idam abruvan
62.14
कथम् आत्म सुतान् हित्वा त्रायसे अन्य सुतम् विभो ।
अकार्यम् इव पश्यामः श्व मांसम् इव भोजने ॥१-६२-१४॥
Katham atma sutan hitva trayase anya sutam vibho
Akaryam iva pashyamah shva mansam iva bhojane
62.15
तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा पुत्राणाम् मुनिपुंगवः ।
क्रोध संरक्त नयनो व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥१-६२-१५॥
Tesham tat vachanam shrutva putranam munipungavah
Krodha sanrakta nayano vyahartum upachakrame
62.16
निःसाध्वसम् इदम् प्रोक्तम् धर्मात् अपि विगर्हितम् ।
अतिक्रम्य तु मत् वाक्यम् दारुणम् रोम हर्षणम् ॥१-६२-१६॥
Nihsadhvasam idam proktam dharmat api vigarhitam
Atikramya tu mat vakyam darunam roma harshanam
62.17
श्व मांस भोजिनः सर्वे वासिष्ठा इव जातिषु ।
पूर्णम् वर्ष सहस्रम् तु पृथिव्याम् अनुवत्स्यथ ॥१-६२-१७॥
Shva mansa bhojinah sarve vasishtha iva jatishu
Purnam varsha sahasram tu prithivyam anuvatsyatha
62.18
कृत्वा शाप समायुक्तान् पुत्रान् मुनिवरः तदा ।
शुनःशेपम् उवाच आर्तम् कृत्वा रक्षाम् निरामयाम् ॥१-६२-१८॥
Kritva shapa samayuktan putran munivarah tada
Shunahshepam uvacha artam kritva raksham niramayam
62.19
पवित्र पाशैर् बद्धो रक्त माल्य अनुलेपनः ।
वैष्णवम् यूपम् आसाद्य वाग्भिः अग्निम् उदाहर ॥१-६२-१९॥
Pavitra pashair baddho rakta malya anulepanah
Vaishnavam yupam asadya vagbhih agnim udahara
62.20
इमे च गाथे द्वे दिव्ये गायेथा मुनि पुत्रक ।
अंबरीषस्य यज्ञे अस्मिन् ततः सिद्धिम् अवाप्स्यसि ॥१-६२-२०॥
Ime cha gathe dve divye gayetha muni putraka
Ambarishasya yagye asmin tatah siddhim avapsyasi
62.21
शुनःशेपो गृहीत्वा ते द्वे गाथे सुसमाहितः ।
त्वरया राज सिंहम् तम् अंबरीषम् उवाच ह ॥१-६२-२१॥
Shunahshepo grihitva te dve gathe susamahitah
Tvaraya raja sinham tam ambarisham uvacha ha
62.22
राज सिंह महाबुद्धे शीघ्रम् गच्छावहे वयम् ।
निवर्तयस्व राजेन्द्र दीक्षाम् च समुदाहर ॥१-६२-२२॥
Raja sinha mahabuddhe shighram gachchhavahe vayam
Nivartayasva rajendra diksham cha samudahara
62.23
तत् वाक्यम् ऋषि पुत्रस्य श्रुत्वा हर्ष समन्वितः ।
जगाम नृपतिः शीघ्रम् यज्ञ वाटम् अतन्द्रितः ॥१-६२-२३॥
Tat vakyam rishi putrasya shrutva harsha samanvitah
Jagama nripatih shighram yagya vatam atandritah
62.24
सदस्य अनुमते राजा पवित्र कृत लक्षणम् ।
पशुम् रक्त अंबरम् कृत्वा यूपे तम् समबन्धयत् ॥१-६२-२४॥
Sadasya anumate raja pavitra krita lakshanam
Pashum rakta ambaram kritva yupe tam samabandhayat
62.25
स बद्धो वाग्भिः अग्र्याभिः अभितुष्टाव वै सुरौ ।
इन्द्रम् इन्द्र अनुजम् चैव यथावत् मुनि पुत्रकः ॥१-६२-२५॥
Sa baddho vagbhih agryabhih abhitushtava vai surau
Indram indra anujam chaiva yathavat muni putrakah
62.26
ततः प्रीतः सहस्र अक्षो रहस्य स्तुति तोषितः ।
दीर्घम् आयुः तदा प्रादात् शुनःशेपाय राघव ॥१-६२-२६॥
Tatah pritah sahasra aksho rahasya stuti toshitah
Dirgham ayuh tada pradat shunahshepaya raghava
62.27
स च राजा नरश्रेष्ठ यज्ञस्य च समाप्तवान् ।
फलम् बहु गुणम् राम सहस्राक्ष प्रसादजम् ॥१-६२-२७॥
Sa cha raja narashreshtha yagyasya cha samaptavan
Phalam bahu gunam rama sahasraksha prasadajam
62.28
विश्वामित्रो अपि धर्मात्मा भूयः तेपे महातपाः ।
पुष्करेषु नरश्रेष्ठ दश वर्ष शतानि च ॥१-६२-२८॥
Vishvamitro api dharmatma bhuyah tepe mahatapah
Pushkareshu narashreshtha dasha varsha shatani cha