UtshovSarga 6
6.1
तस्याम् पुर्याम् अयोध्यायाम् वेदवित् सर्व संग्रहः ।
दीर्घदर्शी महातेजाः पौर जानपद प्रियः ॥१-६-१॥
Tasyam puryam ayodhyayam vedavit sarva sangrahah
Dirghadarshi mahatejah paura janapada priyah
6.2
इक्ष्वाकूणम् अतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी ।
महर्षिकल्पो राजर्षिः त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥१-६-२॥
Ikshvakunam atiratho yajva dharmaparo vashi
Maharshikalpo rajarshih trishu lokeshu vishrutah
6.3
बलवान् निहत अमित्रो मित्रवान् विजित इन्द्रियः ।
धनैः च संचयैः च अन्यैः शक्र वैश्रवण उपमः ॥१-६-३॥
Balavan nihata amitro mitravan vijita indriyah
Dhanaih cha sanchayaih cha anyaih shakra vaishravana upamah
6.4
यथा मनुर् महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।
तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता ॥१-६-४॥
Yatha manur mahateja lokasya parirakshita
Tatha dasharatho raja lokasya parirakshita
6.5
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गम् अनुष्टिता ।
पालिता सा पुरी श्रेष्टा इन्द्रेण इव अमरावती ॥१-६-५॥
Tena satyabhisandhena trivargam anushtita
Palita sa puri shreshta indrena iva amaravati
6.6
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मनो बहुश्रुताः ।
नराः तुष्ठाः धनैः स्वैः स्वैः अलुब्धाः सत्यवादिनः ॥१-६-६॥
Tasmin puravare hrishta dharmatmano bahushrutah
Narah tushthah dhanaih svaih svaih alubdhah satyavadinah
6.7
न अल्प संनिचयः कश्चिद् आसीत् तस्मिन् पुरोत्तमे ।
कुटुंबी यो हि असिद्धर्थः अगवा अश्व धन धान्यवान् ॥१-६-७॥
Na alpa sannichayah kashchid asit tasmin purottame
Kutumbi yo hi asiddharthah agava ashva dhana dhanyavan
6.8
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित् ।
द्रष्टुम् शक्यम् अयोध्यायाम् न अविद्वान् न च नास्तिकः ॥१-६-८॥
Kami va na kadaryo va nrishansah purushah kvachit
Drashtum shakyam ayodhyayam na avidvan na cha nastikah
6.9
सर्वे नराः च नार्यः च धर्मशीलाः सु संयताः ।
मुदिताः शील वृत्ताभ्याम् महर्षय इव अमलाः ॥१-६-९॥
Sarve narah cha naryah cha dharmashilah su sanyatah
Muditah shila vrittabhyam maharshaya iva amalah
6.10
न अकुण्डली न अमुकुटी न अस्रग्वी न अल्पभोगवान् ।
न अमृष्टो न अलिप्ताङ्गो न असुगन्धः च विद्यते ॥१-६-१०॥
Na akundali na amukuti na asragvi na alpabhogavan
Na amrishto na aliptango na asugandhah cha vidyate
6.11
न अमृष्ट भोजी न अदाता न अपि अनङ्दनिष्कधृक् ।
न अहस्ताभरणो वा अपि दृश्यते न अपि अनात्मवान् ॥१-६-११॥
Na amrishta bhoji na adata na api anandanishkadhrik
Na ahastabharano va api drishyate na api anatmavan
6.12
न अनाहित अग्नीः न अयज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः ।
कश्चित् असीत् अयोध्यायाम् न च आवृत्तो न संकरः ॥१-६-१२॥
Na anahita agnih na ayajva na kshudro va na taskarah
Kashchit asit ayodhyayam na cha avritto na sankarah
6.13
स्व कर्म निरता नित्यम् ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः ।
दान अध्यन शीलाः च संयताः च प्रतिग्रहे ॥१-६-१३॥
Sva karma nirata nityam brahmana vijitendriyah
Dana adhyana shilah cha sanyatah cha pratigrahe
6.14
नास्तिको न अनृती वा अपि न कश्चित् अबहुश्रुतः ।
न असूयको न च अशक्तो न अविद्वान् विद्यते क्वचित् ॥१-६-१४॥
Nastiko na anriti va api na kashchit abahushrutah
Na asuyako na cha ashakto na avidvan vidyate kvachit
6.15
न अषडंग वित् न अस्ति न अव्रतो न असहस्रदः ।
न दीनः क्षिप्त चित्तओ वा व्यथितो वा अपि कश्चन ॥१-६-१५॥
Na ashadanga vit na asti na avrato na asahasradah
Na dinah kshipta chittao va vyathito va api kashchana
6.16
कश्चिन् नरो वा नारी वा न अश्रीमान् न अपि अरूपवान् ।
द्रष्टुम् शक्यम् अयोध्यायाम् न अपि राजन्य अभक्तिमान् ॥१-६-१६॥
Kashchin naro va nari va na ashriman na api arupavan
Drashtum shakyam ayodhyayam na api rajanya abhaktiman
6.17
वर्णेषु अग्र्य चतुर्थेषु देवता अतिथि पूजकाः ।
कृतज्ञाः च वदान्यः च शूरा विक्रम संयुताः ॥१-६-१७॥
Varneshu agrya chaturtheshu devata atithi pujakah
Kritagyah cha vadanyah cha shura vikrama sanyutah
6.18
दीर्घ आयुषो नराः सर्वे धर्मम् सत्यम् च संश्रिताः ।
सहिताः पुत्र पौत्रैः च नित्यम् स्त्रीभिः पुरोत्तमे ॥१-६-१८॥
Dirgha ayusho narah sarve dharmam satyam cha sanshritah
Sahitah putra pautraih cha nityam stribhih purottame
6.19
क्षत्रम् ब्रह्ममुखम् च आसीत् वैश्याः क्षत्रम् अनुव्रताः ।
शूद्राः स्व धर्म निरताः त्रीन् वर्णान् उपचारिणः ॥१-६-१९॥
Kshatram brahmamukham cha asit vaishyah kshatram anuvratah
Shudrah sva dharma niratah trin varnan upacharinah
6.20
सा तेन इक्ष्वाकु नाथेन पुरी सु परिरक्षिता ।
यथा पुरस्तात् मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ॥१-६-२०॥
Sa tena ikshvaku nathena puri su parirakshita
Yatha purastat manuna manavendrena dhimata
6.21
योधानाम् अग्नि कल्पानाम् पेशलानाम् अमर्षिणाम् ।
संपूर्णा कृत विद्यानाम् गुहा केसरिणाम् इव ॥१-६-२१॥
Yodhanam agni kalpanam peshalanam amarshinam
Sampurna krita vidyanam guha kesarinam iva
6.22
कांभोज विषये जातैः बाह्लिकैः च हय उत्तमैः ।
वनायुजैः नदीजैः च पूर्णा हरिहय उत्तमैः ॥१-६-२२॥
Kambhoja vishaye jataih bahlikaih cha haya uttamaih
Vanayujaih nadijaih cha purna harihaya uttamaih
6.23
विंध्य पर्वतजैः मत्तैः पूर्णा हैमवतैः अपि ।
मदान्वितैः अतिबलैः मातङ्गैः पर्वतोउपमैः ॥१-६-२३॥
Vindhya parvatajaih mattaih purna haimavataih api
Madanvitaih atibalaih matangaih parvatoupamaih
6.24
इरावत कुलीनैः च महापद्म कुलैः तथा ।
अंजनादपि निष्क्रान्तैः वामनादपि च द्विपैः ॥१-६-२४॥
Iravata kulinaih cha mahapadma kulaih tatha
Anjanadapi nishkrantaih vamanadapi cha dvipaih
6.25
भद्रैः मन्द्रैः मृगैः च एव भद्र मन्द्र मृगैः थथा ।
भद्र मन्द्रैः भद्र मृगैः मृग मन्द्रैः च सा पुरी ॥१-६-२५॥
Bhadraih mandraih mrigaih cha eva bhadra mandra mrigaih thatha
Bhadra mandraih bhadra mrigaih mriga mandraih cha sa puri
6.26
नित्य मत्तैः सदा पूर्णा नागैः अचल सन्निभैः ।
सा योजने च द्वे भूयः सत्यनामा प्रकाशते ।यस्याम् दशरथो राजा वसन् जगत् अपालयत् ॥१-६-२६॥
Nitya mattaih sada purna nagaih achala sannibhaih
Sa yojane cha dve bhuyah satyanama prakashate, yasyam dasharatho raja vasan jagat apalayat
6.27
ताम् पुरीम् स महातेजा राजा दशरथो महान् ।
शशास शमित अमित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥१-६-२७॥
Tam purim sa mahateja raja dasharatho mahan
Shashasa shamita amitro nakshatraniva chandramah
6.28
ताम् सत्य नामाम् दृढ तोरण अर्गलाम्गृहैः विचित्रैः उपशोभिताम् शिवाम् ।
पुरीम् अयोध्याम् नृ सहस्र संकुलाम्शशास वै शक्र समो महीपतिः ॥१-६-२८॥
Tam satya namam dridha torana argalamgrihaih vichitraih upashobhitam shivam
Purim ayodhyam nri sahasra sankulamshashasa vai shakra samo mahipatih