UtshovSarga 5
5.1
सर्वा पूर्वम् इयम् येषाम् आसीत् कृत्स्ना वसुंधरा ।
प्रजपतिम् उपादाय नृपाणम् जय शालिनाम् ॥१-५-१॥
Sarva purvam iyam yesham asit kritsna vasundhara
Prajapatim upadaya nripanam jaya shalinam
5.2
येषाम् स सगरो नाम सागरो येन खानितः ।
षष्टिः पुत्र सहस्राणि यम् यान्तम् पर्यवारयन् ॥१-५-२॥
Yesham sa sagaro nama sagaro yena khanitah
Shashtih putra sahasrani yam yantam paryavarayan
5.3
इक्ष्वाकूणाम् इदम् तेषाम् राज्ञाम् वंशे महात्मनाम् ।
महद् उत्पन्नम् आख्यनम् रामायणम् इति श्रुतम् ॥१-५-३॥
Ikshvakunam idam tesham ragyam vanshe mahatmanam
Mahad utpannam akhyanam ramayanam iti shrutam
5.4
तदिदम् वर्तयिष्यावः सर्वम् निखिलम् आदितः ।
धर्म काम अर्थ सहितम् श्रोतव्यम् अनसूयता ॥१-५-४॥
Tadidam vartayishyavah sarvam nikhilam aditah
Dharma kama artha sahitam shrotavyam anasuyata
5.5
कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् ।
निविष्ट सरयू तीरे प्रभूत धन धान्यवान् ॥१-५-५॥
Kosalo nama muditah sphito janapado mahan
Nivishta sarayu tire prabhuta dhana dhanyavan
5.6
अयोध्या नाम नगरी तत्र आसीत् लोक विश्रुता ।
मनुना मानव इन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ॥१-५-६॥
Ayodhya nama nagari tatra asit loka vishruta
Manuna manava indrena ya puri nirmita svayam
5.7
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी ।
श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सु विभक्ता महापथा ॥१-५-७॥
Ayata dasha cha dve cha yojanani mahapuri
Shrimati trini vistirna su vibhakta mahapatha
5.8
राज मार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता ।
मुक्ता पुष्प अवकीर्णेन जल सिक्तेन नित्यशः ॥१-५-८॥
Raja margena mahata suvibhaktena shobhita
Mukta pushpa avakirnena jala siktena nityashah
5.9
ताम् तु राजा दशरथो महाराष्ट्र विवर्धनः ।
पुरीम् आवासयामास दिवि देवपतिः यथा ॥१-५-९॥
Tam tu raja dasharatho maharashtra vivardhanah
Purim avasayamasa divi devapatih yatha
5.10
कपाट तोरणवर्ती सु विभक्त अन्तरापणाम् ।
सर्व यंत्र अयुधवतीम् उषिताम् सर्व शिल्पिभिः ॥१-५-१०॥
Kapata toranavarti su vibhakta antarapanam
Sarva yantra ayudhavatim ushitam sarva shilpibhih
5.11
सूत मागध संबाधाम् श्रीमतीम् अतुल प्रभाम् ।
उच्चाट्टाल ध्वजवतीम् शतघ्नी शत संकुलाम् ॥१-५-११॥
Suta magadha sambadham shrimatim atula prabham
Uchchattala dhvajavatim shataghni shata sankulam
5.12
वधू नाटक सन्घैः च संयुक्ताम् सर्वतः पुरीम् ।
उद्यान आम्र वणोपेताम् महतीम् साल मेखलाम् ॥१-५-१२॥
Vadhu nataka sanghaih cha sanyuktam sarvatah purim
Udyana amra vanopetam mahatim sala mekhalam
5.13
दुर्ग गंभीर परिखाम् दुर्गाम् अन्यैः दुरासदम् ।
वाजीवारण संपूर्णाम् गोभिः उष्ट्रैः खरैः तथा ॥१-५-१३॥
Durga gambhira parikham durgam anyaih durasadam
Vajivarana sampurnam gobhih ushtraih kharaih tatha
5.14
सामंत राज सन्घैः च बलि कर्मभिः आवृतम् ।
नाना देश निवासैः च वणिग्भिः उपशोभिताम् ॥१-५-१४॥
Samanta raja sanghaih cha bali karmabhih avritam
Nana desha nivasaih cha vanigbhih upashobhitam
5.15
प्रासादै रत्न विकृतैः पर्वतैः इव शोभिताम् ।
कूटागारैः च संपूर्णाम् इन्द्रस्य इव अमरावतीम् ॥१-५-१५॥
Prasadai ratna vikritaih parvataih iva shobhitam
Kutagaraih cha sampurnam indrasya iva amaravatim
5.16
चित्रम् अष्टापद आकाराम् वर नारी गणैर् युताम् ।
सर्व रत्न समाकीर्णाम् विमान गृह शोभिताम् ॥१-५-१६॥
Chitram ashtapada akaram vara nari ganair yutam
Sarva ratna samakirnam vimana griha shobhitam
5.17
गृह गाढाम् अविच्छिद्राम् सम भूमौ निवेशिताम् ।
शालि तण्डुल संपूर्णाम् इक्षु काण्ड रसः उदकाम् ॥१-५-१७॥
Griha gadham avichchhidram sama bhumau niveshitam
Shali tandula sampurnam ikshu kanda rasah udakam
5.18
दुन्दुभीभिः मृदन्गैः च वीणाभिः पणवैः तथा ।
नादिताम् भृशम् अत्यर्थम् पृथिव्याम् ताम् अनुत्तमाम् ॥१-५-१८॥
Dundubhibhih mridangaih cha vinabhih panavaih tatha
Naditam bhrisham atyartham prithivyam tam anuttamam
5.19
विमानम् इव सिद्धानाम् तपस अधिगतम् दिवि ।
सु निवेशित वेश्मान्ताम् नरोत्तम समावृताम् ॥१-५-१९॥
Vimanam iva siddhanam tapasa adhigatam divi
Su niveshita veshmantam narottama samavritam
5.20
ये च बाणैः न विध्यन्ति विविक्तम् अपरा परम् ।
शब्द वेध्यम् च विततम् लघु हस्ता विशारदाः ॥१-५-२०॥
Ye cha banaih na vidhyanti viviktam apara param
Shabda vedhyam cha vitatam laghu hasta visharadah
5.21
सिंह व्याघ्र वराहाणाम् मत्तानाम् नदताम् वने ।
हन्तारो निशितैः शस्त्रैः बलात् बाहु बलैर् अपि ॥१-५-२१॥
Sinha vyaghra varahanam mattanam nadatam vane
Hantaro nishitaih shastraih balat bahu balair api
5.22
तादृशानाम् सहस्रैः ताम् अभि पूर्णाम् महारथैः ।
पुरीम् आवसयमास राजा दशरथः तदा ॥१-५-२२॥
Tadrishanam sahasraih tam abhi purnam maharathaih
Purim avasayamasa raja dasharathah tada
5.23
ताम् अग्निमद्भिः गुणवद्भिः आवृताम्द्विजोत्तमैः वेद षडङ्ग पारगैः ।
सहस्रदैः सत्य रतैः महात्मभिःमहर्षि कल्पैः ऋषिभिः च केवलैः ॥१-५-२३॥
Tam agnimadbhih gunavadbhih avritamdvijottamaih veda shadanga paragaih
Sahasradaih satya rataih mahatmabhihmaharshi kalpaih rishibhih cha kevalaih