UtshovSarga 58
58.1
ततः संतप्त हृदयः स्मरन् निग्रहम् आत्मनः ।
विनिःश्वस्य विनिःश्वस्य कृत वैरो महात्मना ॥१-५७-१॥
Tatah santapta hridayah smaran nigraham atmanah
Vinihshvasya vinihshvasya krita vairo mahatmana
58.2
स दक्षिणाम् दिशम् गत्वा महिष्या सह राघव ।
तताप परमम् घोरम् विश्वामित्रो महातपाः ॥१-५७-२॥
Sa dakshinam disham gatva mahishya saha raghava
Tatapa paramam ghoram vishvamitro mahatapah
58.3
फल मूल अशनो दान्तैः चचार महत् तपः ।
अथ अस्य जज्ञिरे पुत्राः सत्य धर्म परायणाः ॥१-५७-३॥
Phala mula ashano dantaih chachara mahat tapah
Atha asya jagyire putrah satya dharma parayanah
58.4
हविष्पन्दो मधुष्यन्दो दृढनेत्रो महारथः ।
पूर्णे वर्ष सहस्रे तु ब्रह्मा लोक पितामहः ॥१-५७-४॥
Havishpando madhushyando dridhanetro maharathah
Purne varsha sahasre tu brahma loka pitamahah
58.5
अब्रवीत् मधुरम् वाक्यम् विश्वामित्रम् तपो धनम् ।
जिता राजर्षि लोकाः ते तपसा कुशिक आत्मज ॥१-५७-५॥
Abravit madhuram vakyam vishvamitram tapo dhanam
Jita rajarshi lokah te tapasa kushika atmaja
58.6
अनेन तपसा त्वाम् हि राज ऋषिर् इति विद्महे ।
एवम् उक्त्वा महातेजा जगाम सह दैवतैः ॥१-५७-६॥
Anena tapasa tvam hi raja rishir iti vidmahe
Evam uktva mahateja jagama saha daivataih
58.7
त्रिविष्टपम् ब्रह्म लोकम् लोकानाम् परम ईश्वरः ।
विश्वामित्रो अपि तत् श्रुत्वा ह्रिया किंचित् अवाङ्मुखः ॥१-५७-७॥
Trivishtapam brahma lokam lokanam parama ishvarah
Vishvamitro api tat shrutva hriya kinchit avanmukhah
58.8
दुःखेन महता आविष्टः स मन्युः इदम् अब्रवीत् ।
तपः च सुमहत् तप्तम् राज ऋषिर् इति माम् विदुः ॥१-५७-८॥
Duhkhena mahata avishtah sa manyuh idam abravit
Tapah cha sumahat taptam raja rishir iti mam viduh
58.9
देवाः स ऋषि गणाः सर्वे न अस्ति मन्ये तपः फलम् ।
एवम् निश्चित्य मनसा भूय एव महातपाः ॥१-५७-९॥
Devah sa rishi ganah sarve na asti manye tapah phalam
Evam nishchitya manasa bhuya eva mahatapah
58.10
तपः चचार काकुत्स्थ परमम् परम आत्मवान् ।
एतस्मिन् एव काले तु सत्य वादी जित इन्द्रियः ॥१-५७-१०॥
Tapah chachara kakutstha paramam parama atmavan
Etasmin eva kale tu satya vadi jita indriyah
58.11
त्रिशंकुः इति विख्यात इक्ष्वाकु कुल वर्धनः ।
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना यजेयम् इति राघव ॥१-५७-११॥
Trishankuh iti vikhyata ikshvaku kula vardhanah
Tasya buddhih samutpanna yajeyam iti raghava
58.12
गच्छेयम् स्व शरीरेण देवानाम् परमाम् गतिम् ।
वसिष्ठम् स समाहूय कथयामास चिन्तितम् ॥१-५७-१२॥
Gachchheyam sva sharirena devanam paramam gatim
Vasishtham sa samahuya kathayamasa chintitam
58.13
अशक्यम् इति च अपि उक्तो वसिष्ठेन महात्मना ।
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौ दक्षिणाम् दिशम् ॥१-५७-१३॥
Ashakyam iti cha api ukto vasishthena mahatmana
Pratyakhyato vasishthena sa yayau dakshinam disham
58.14
ततः तत् कर्म सिद्धि अर्थम् पुत्रान् तस्य गतो नृपः ।
वासिष्ठा दीर्घ तपसः तपो यत्र हि तेपिरे ॥१-५७-१४॥
Tatah tat karma siddhi artham putran tasya gato nripah
Vasishtha dirgha tapasah tapo yatra hi tepire
58.15
त्रिशंकुः सुमहातेजाः शतम् परम भास्वरम् ।
वसिष्ठ पुत्रान् ददृशे तप्यमानान् यशस्विनः ॥१-५७-१५॥
Trishankuh sumahatejah shatam parama bhasvaram
Vasishtha putran dadrishe tapyamanan yashasvinah
58.16
सो अभिगम्य महात्मानः सर्वान् एव गुरोः सुतान् ।
अभिवाद्य आनुपूर्व्येण ह्रिया किंचित् अवाङ्मुखः ॥१-५७-१६॥
So abhigamya mahatmanah sarvan eva guroh sutan
Abhivadya anupurvyena hriya kinchit avanmukhah
58.17
अब्रवीत् स महात्मनः सर्वान् एव कृतांजलिः ।
शरणम् वः प्रपद्ये अहम् शरण्यान् शरणागतः ॥१-५७-१७॥
Abravit sa mahatmanah sarvan eva kritanjalih
Sharanam vah prapadye aham sharanyan sharanagatah
58.18
प्रत्याख्यातो अस्मि भद्रम् वो वसिष्ठेन महात्मना ।
यष्टु कामो महायज्ञम् तत् अनुज्ञातुम् अर्थथ ॥१-५७-१८॥
Pratyakhyato asmi bhadram vo vasishthena mahatmana
Yashtu kamo mahayagyam tat anugyatum arthatha
58.19
गुरु पुत्रान् अहम् सर्वान् नमस् कृत्य प्रसादये ।
शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणान् तपसि स्थितान् ॥१-५७-१९॥
Guru putran aham sarvan namas kritya prasadaye
Shirasa pranato yache brahmanan tapasi sthitan
58.20
ते माम् भवन्तः सिद्धि अर्थम् याजयंतु समाहिताः ।
स शरीरो यथा अहम् वै देव लोकम् अवाप्नुयाम् ॥१-५७-२०॥
Te mam bhavantah siddhi artham yajayantu samahitah
Sa shariro yatha aham vai deva lokam avapnuyam
58.21
प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिम् अन्याम् तपो धनाः ।
गुरु पुत्रान् ऋते सर्वान् न अहम् पश्यामि कांचन ॥१-५७-२१॥
Pratyakhyato vasishthena gatim anyam tapo dhanah
Guru putran rite sarvan na aham pashyami kanchana
58.22
इक्ष्वाकूणाम् हि सर्वेषाम् पुरोधाः परमा गतिः ।
तस्मात् अनंतरम् सर्वे भवन्तो दैवतम् मम ॥१-५७-२२॥
Ikshvakunam hi sarvesham purodhah parama gatih
Tasmat anantaram sarve bhavanto daivatam mama