UtshovSarga 56
56.1
एवम् उक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः ।
आग्नेयम् अस्त्रम् उत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठ इति च अब्रवीत् ॥१-५६-१॥
Evam ukto vasishthena vishvamitro mahabalah
Agneyam astram utkshipya tishtha tishtha iti cha abravit
56.2
ब्रह्मदण्डम् समुद्यम्य काल दण्डम् इव अपरम् ।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधात् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥१-५६-२॥
Brahmadandam samudyamya kala dandam iva aparam
Vasishtho bhagavan krodhat idam vachanam abravit
56.3
क्षत्र बन्धो स्थितो अस्मि एष यद् बलम् तद् विदर्शय ।
नाशयामि अद्य ते दर्पम् शस्त्रस्य तव गाधिज ॥१-५६-३॥
Kshatra bandho sthito asmi esha yad balam tad vidarshaya
Nashayami adya te darpam shastrasya tava gadhija
56.4
क्व च ते क्षत्रिय बलम् क्व च ब्रह्म बलम् महत् ।
पश्य ब्रह्म बलम् दिव्यम् मम क्षत्रिय पांसन ॥१-५६-४॥
Kva cha te kshatriya balam kva cha brahma balam mahat
Pashya brahma balam divyam mama kshatriya pansana
56.5
तस्य अस्त्रम् गाधि पुत्रस्य घोरम् आग्नेयम् उत्तमम् ।
ब्रह्म दण्डेन तत् शांतम् अग्नेः वेग इव अंभसा ॥१-५६-५॥
Tasya astram gadhi putrasya ghoram agneyam uttamam
Brahma dandena tat shantam agneh vega iva ambhasa
56.6
वारुणम् चैव रौद्रम् च ऐन्द्रम् पाशुपतम् तथा ।
ऐषीकम् च अपि चिक्षेप रुषितो गाधि नंदनः ॥१-५६-६॥
Varunam chaiva raudram cha aindram pashupatam tatha
Aishikam cha api chikshepa rushito gadhi nandanah
56.7
मानवम् मोहनम् चैव गांधर्वम् स्वापनम् तथा ।
जृंभणम् मदानम् चैव संतापन विलापने ॥१-५६-७॥
Manavam mohanam chaiva gandharvam svapanam tatha
Jrimbhanam madanam chaiva santapana vilapane
56.8
शोषणम् दारणम् चैव वज्रम् अस्त्रम् सुदुर्जयम् ।
ब्रह्म पाशम् काल पाशम् वारुणम् पाशम् एव च ॥१-५६-८॥
Shoshanam daranam chaiva vajram astram sudurjayam
Brahma pasham kala pasham varunam pasham eva cha
56.9
पिनाकम् अस्त्रम् च दयितम् शुष्क आर्द्रे अशनी तथा ।
दण्ड अस्त्रम् अथ पैशाचम् क्रौन्चम् अस्त्रम् तथैव च ॥१-५६-९॥
Pinakam astram cha dayitam shushka ardre ashani tatha
Danda astram atha paishacham krauncham astram tathaiva cha
56.10
धर्म चक्रम् काल चक्रम् विष्णु चक्रम् तथैव च ।
वायव्यम् मथनम् चैव अस्त्रम् हय शिरः तथा ॥१-५६-१०॥
Dharma chakram kala chakram vishnu chakram tathaiva cha
Vayavyam mathanam chaiva astram haya shirah tatha
56.11
शक्ति द्वयम् च चिक्षेप कंकालम् मुसलम् तथा ।
वैद्याधरम् महाअस्त्रम् च कालास्त्रम् अथ दारुणम् ॥१-५६-११॥
Shakti dvayam cha chikshepa kankalam musalam tatha
Vaidyadharam mahaastram cha kalastram atha darunam
56.12
त्रिशूलम् अस्त्रम् घोरम् च कापालम् अथ कंकणम् ।
एतानि अस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघु नंदन ॥१-५६-१२॥
Trishulam astram ghoram cha kapalam atha kankanam
Etani astrani chikshepa sarvani raghu nandana
56.13
वसिष्ठे जपताम् श्रेष्ठे तद् अद्भुतम् इव अभवत् ।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणः सुतः ॥१-५६-१३॥
Vasishthe japatam shreshthe tad adbhutam iva abhavat
Tani sarvani dandena grasate brahmanah sutah
56.14
तेषु शांतेषु ब्रह्मास्त्रम् क्षिप्तवान् गाधि नंदनः ।
तत् अस्त्रम् उद्यतम् दृष्ट्वा देवाः स अग्नि पुरोगमाः ॥१-५६-१४॥
Teshu shanteshu brahmastram kshiptavan gadhi nandanah
Tat astram udyatam drishtva devah sa agni purogamah
56.15
देव ऋषयः च संभ्रांता गंधर्वाः स महा उरगाः ।
त्रैलोक्यम् आसीत् संत्रस्तम् ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥१-५६-१५॥
Deva rishayah cha sambhranta gandharvah sa maha uragah
Trailokyam asit santrastam brahmastre samudirite
56.16
तत् अपि अस्त्रम् महाघोरम् ब्राह्मम् ब्राह्मेण तेजसा ।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वम् ब्रह्म दण्डेन राघव ॥१-५६-१६॥
Tat api astram mahaghoram brahmam brahmena tejasa
Vasishtho grasate sarvam brahma dandena raghava
56.17
ब्रह्म अस्त्रम् ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।
त्रैलोक्य मोहनम् रौद्रम् रूपम् आसीत् सुदारुणम् ॥१-५६-१७॥
Brahma astram grasamanasya vasishthasya mahatmanah
Trailokya mohanam raudram rupam asit sudarunam
56.18
रोम कूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः ।
मरीच्य इव निष्पेतुः अग्नेः धूम आकुल अर्चिषः ॥१-५६-१८॥
Roma kupeshu sarveshu vasishthasya mahatmanah
Marichya iva nishpetuh agneh dhuma akula archishah
56.19
प्राज्वलत् ब्रह्म दण्डः च वसिष्ठस्य कर उद्यतः ।
विधूम इव काल अग्निः यम दण्ड इव अपरः ॥१-५६-१९॥
Prajvalat brahma dandah cha vasishthasya kara udyatah
Vidhuma iva kala agnih yama danda iva aparah
56.20
ततो अस्तुवन् मुनि गणा वसिष्ठम् जपताम् वरम् ।
अमोघम् ते बलम् ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥१-५६-२०॥
Tato astuvan muni gana vasishtham japatam varam
Amogham te balam brahman tejo dharaya tejasa
56.21
निगृहीतः त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः ।
प्रसीद जपताम् श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गत व्यथाः ॥१-५६-२१॥
Nigrihitah tvaya brahman vishvamitro mahatapah
Prasida japatam shreshtha lokah santu gata vyathah
56.22
एवम् उक्तो महातेजाः शमम् चक्रे महातपाः ।
विश्वामित्रो अपि निकृतो विनिःश्वस्य इदम् अब्रवीत् ॥१-५६-२२॥
Evam ukto mahatejah shamam chakre mahatapah
Vishvamitro api nikrito vinihshvasya idam abravit
56.23
धिक् बलम् क्षत्रिय बलम् ब्रह्म तेजो बलम् बलम् ।
एकेन ब्रह्म दण्डेन सर्व अस्त्राणि हतानि मे ॥१-५६-२३॥
Dhik balam kshatriya balam brahma tejo balam balam
Ekena brahma dandena sarva astrani hatani me
56.24
तत् एतत् समवेक्ष्य अहम् प्रसन्न इन्द्रिय मानसः ।
तपो महत् समास्थास्ये यत् वै ब्रह्मत्व कारणम् ॥१-५६-२४॥
Tat etat samavekshya aham prasanna indriya manasah
Tapo mahat samasthasye yat vai brahmatva karanam