UtshovSarga 50
50.1
ततः प्राक् उत्तराम् गत्वा रामः सौमित्रिणा सह ।
विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य यज्ञ वाटम् उपागमत् ॥१-५०-१॥
Tatah prak uttaram gatva ramah saumitrina saha
Vishvamitram puraskritya yagya vatam upagamat
50.2
रामः तु मुनि शार्दूलम् उवाच सह लक्ष्मणः ।
साध्वी यज्ञ समृद्धिः हि जनकस्य महात्मनः ॥१-५०-२॥
Ramah tu muni shardulam uvacha saha lakshmanah
Sadhvi yagya samriddhih hi janakasya mahatmanah
50.3
बहूनि इह सहस्राणि नाना देश निवासिनाम् ।
ब्राह्मणानाम् महाभाग वेद अध्ययन शालिनाम् ॥१-५०-३॥
Bahuni iha sahasrani nana desha nivasinam
Brahmananam mahabhaga veda adhyayana shalinam
50.4
ऋषि वाटाः च दृश्यन्ते शकटी शत संकुलाः ।
देशो विधीयताम् ब्रह्मन् यत्र वत्स्यामहे वयम् ॥१-५०-४॥
Rishi vatah cha drishyante shakati shata sankulah
Desho vidhiyatam brahman yatra vatsyamahe vayam
50.5
रामस्य वचनम् श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
निवेशम् अकरोत् देशे विविक्ते सलिल आयुते ॥१-५०-५॥
Ramasya vachanam shrutva vishvamitro mahamunih
Nivesham akarot deshe vivikte salila ayute
50.6
विश्वामित्रम् अनुप्राप्तम् श्रुत्वा नृपवरः तदा ।
शतानंदम् पुरस्कृत्य पुरोहितम् अनिन्दितम् ॥१-५०-६॥
Vishvamitram anupraptam shrutva nripavarah tada
Shatanandam puraskritya purohitam aninditam
50.7
प्रति उज्जगाम सहसा विनयेन समन्वितः ।
ऋत्विजो अपि महात्मानः तु अर्घ्यम् आदाय स त्वरम् ॥१-५०-७॥
Prati ujjagama sahasa vinayena samanvitah
Ritvijo api mahatmanah tu arghyam adaya sa tvaram
50.8
विश्वामित्राय धर्मेण ददौ धर्म पुरस्कृतम् ।
प्रतिगृह्य तु ताम् पूजाम् जनकस्य महात्मनः ॥१-५०-८॥
Vishvamitraya dharmena dadau dharma puraskritam
Pratigrihya tu tam pujam janakasya mahatmanah
50.9
पप्रच्छ कुशलम् राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम् ।
स ताम् च अथ मुनीन् पृष्ट्वा स उपाध्याय पुरोधसः ॥१-५०-९॥
Paprachchha kushalam ragyo yagyasya cha niramayam
Sa tam cha atha munin prishtva sa upadhyaya purodhasah
50.10
यथा अर्हम् ऋषिभिः सर्वैः समागच्छत् प्रहृष्टवत् ।
अथ राजा मुनि श्रेष्ठम् कृत अंजलिः अभाषत ॥१-५०-१०॥
Yatha arham rishibhih sarvaih samagachchhat prahrishtavat
Atha raja muni shreshtham krita anjalih abhashata
50.11
आसने भगवान् आस्ताम् सह एभिः मुनि सत्तमैः ।
जनकस्य वचः श्रुत्वा निषसाद महामुनिः ॥१-५०-११॥
Asane bhagavan astam saha ebhih muni sattamaih
Janakasya vachah shrutva nishasada mahamunih
50.12
पुरोधा ऋत्विजः चैव राजा च सह मंत्रिभिः ।
आसनेषु यथा न्यायम् उपविष्टान् समन्ततः ॥१-५०-१२॥
Purodha ritvijah chaiva raja cha saha mantribhih
Asaneshu yatha nyayam upavishtan samantatah
50.13
दृष्ट्वा स नृपतिः तत्र विश्वामित्रम् अथ अब्रवीत् ।
अद्य यज्ञ समृद्धिः मे सफला दैवतैः कृता ॥१-५०-१३॥
Drishtva sa nripatih tatra vishvamitram atha abravit
Adya yagya samriddhih me saphala daivataih krita
50.14
अद्य यज्ञ फलम् प्राप्तम् भगवद् दर्शनात् मया ।
धन्यो अस्मि अनुगृहीतो अस्मि यस्य मे मुनि पुंगव ॥१-५०-१४॥
Adya yagya phalam praptam bhagavad darshanat maya
Dhanyo asmi anugrihito asmi yasya me muni pungava
50.15
यज्ञ उपसदनम् ब्रह्मन् प्राप्तो असि मुनिभिः सह ।
द्वादश अहम् तु ब्रह्मर्षे दीक्षाम् आहुः मनीषिणः ॥१-५०-१५॥
Yagya upasadanam brahman prapto asi munibhih saha
Dvadasha aham tu brahmarshe diksham ahuh manishinah
50.16
ततो भाग अर्थिनो देवान् द्रष्टुम् अर्हसि कौशिक ।
इति उक्त्वा मुनि शार्दूलम् प्रहृष्ट वदनः तदा ॥१-५०-१६॥
Tato bhaga arthino devan drashtum arhasi kaushika
Iti uktva muni shardulam prahrishta vadanah tada
50.17
पुनः तम् परिपप्रच्छ प्रांजलिः प्रयतो नृपः ।
इमौ कुमारौ भद्रम् ते देव तुल्य पराक्रमौ ॥१-५०-१७॥
Punah tam paripaprachchha pranjalih prayato nripah
Imau kumarau bhadram te deva tulya parakramau
50.18
गज तुल्य गती वीरौ शार्दूल वृषभ उपमौ ।
पद्म पत्र विशाल अक्षौ खड्ग तूणी धनुर् धरौ ।अश्विनौ इव रूपेण समुपस्थित यौवनौ ॥१-५०-१८॥
Gaja tulya gati virau shardula vrishabha upamau
Padma patra vishala akshau khadga tuni dhanur dharau, ashvinau iva rupena samupasthita yauvanau
50.19
यदृच्छया एव गाम् प्राप्तौ देव लोकात् इव अमरौ ।
कथम् पद्भ्याम् इह प्राप्तौ किम् अर्थम् कस्य वा मुने ॥१-५०-१९॥
Yadrichchhaya eva gam praptau deva lokat iva amarau
Katham padbhyam iha praptau kim artham kasya va mune
50.20
वर आयुध धरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने ।
भूषयन्तौ इमम् देशम् चन्द्र सूर्यौ इव अंबरम् ॥१-५०-२०॥
Vara ayudha dharau virau kasya putrau mahamune
Bhushayantau imam desham chandra suryau iva ambaram
50.21
परस्परस्य सदृशौ प्रमाण इन्गित चेष्टितैः ।
काक पक्ष धरौ वीरौ श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥१-५०-२१॥
Parasparasya sadrishau pramana ingita cheshtitaih
Kaka paksha dharau virau shrotum ichchhami tattvatah
50.22
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः ।
न्यवेदयत् अमेय आत्मा पुत्रौ दशरथस्य तौ ॥१-५०-२२॥
Tasya tat vachanam shrutva janakasya mahatmanah
Nyavedayat ameya atma putrau dasharathasya tau
50.23
सिद्ध आश्रम निवासम् च राक्षसानाम् वधम् तथा ।
तत्र आगमनम् अव्यग्रम् विशालायाः च दर्शनम् ॥१-५०-२३॥
Siddha ashrama nivasam cha rakshasanam vadham tatha
Tatra agamanam avyagram vishalayah cha darshanam
50.24
अहल्या दर्शनम् चैव गौतमेन समागमम् ।
महाधनुषि जिज्ञासाम् कर्तुम् आगमनम् तथा ॥१-५०-२४॥
Ahalya darshanam chaiva gautamena samagamam
Mahadhanushi jigyasam kartum agamanam tatha
50.25
एतत् सर्वम् महातेजा जनकाय महात्मने ।
निवेद्य विरराम अथ विश्वामित्रो महामुनिः ॥१-५०-२५॥
Etat sarvam mahateja janakaya mahatmane
Nivedya virarama atha vishvamitro mahamunih