UtshovSarga 49
49.1
अफलः तु ततः शक्रो देवान् अग्नि पुरोगमान् ।
अब्रवीत् त्रस्त नयनः सिद्ध गन्धव चारणान् ॥१-४९-१॥
Aphalah tu tatah shakro devan agni purogaman
Abravit trasta nayanah siddha gandhava charanan
49.2
कुर्वता तपसो विघ्नम् गौतमस्य महात्मनः ।
क्रोधम् उत्पाद्य हि मया सुर कार्यम् इदम् कृतम् ॥१-४९-२॥
Kurvata tapaso vighnam gautamasya mahatmanah
Krodham utpadya hi maya sura karyam idam kritam
49.3
अफलो अस्मि कृतः तेन क्रोधात् सा च निराकृता ।
शाप मोक्षेण महता तपो अस्य अपहृतम् मया ॥१-४९-३॥
Aphalo asmi kritah tena krodhat sa cha nirakrita
Shapa mokshena mahata tapo asya apahritam maya
49.4
तत् माम् सुरवराः सर्वे स ऋषि संघाः स चारणाः ।
सुर कार्य करम् यूयम् सफलम् कर्तुम् अर्हथ ॥१-४९-४॥
Tat mam suravarah sarve sa rishi sanghah sa charanah
Sura karya karam yuyam saphalam kartum arhatha
49.5
शतक्रतोः वचः श्रुत्वा देवाः स अग्नि पुरोगमाः ।
पितृ देवान् उपेत्य आहुः सह सर्वैः मरुत् गणैः ॥१-४९-५॥
Shatakratoh vachah shrutva devah sa agni purogamah
Pitri devan upetya ahuh saha sarvaih marut ganaih
49.6
अयम् मेषः सवृषणः शक्रो हि अवृषणः कृतः ।
मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्राय आशु प्रयच्छत ॥१-४९-६॥
Ayam meshah savrishanah shakro hi avrishanah kritah
Meshasya vrishanau grihya shakraya ashu prayachchhata
49.7
अफलः तु कृतो मेषः पराम् तुष्टिम् प्रदास्यति ।
भवताम् हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवाः ।अक्षयम् हि फलम् तेषाम् यूयम् दास्यथ पुष्कलम् ॥१-४९-७॥
Aphalah tu krito meshah param tushtim pradasyati
Bhavatam harshanarthaya ye cha dasyanti manavah, akshayam hi phalam tesham yuyam dasyatha pushkalam
49.8
अग्नेः तु वचनम् श्रुत्वा पितृ देवाः समागताः ।
उत्पाट्य मेष वृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥१-४९-८॥
Agneh tu vachanam shrutva pitri devah samagatah
Utpatya mesha vrishanau sahasrakshe nyaveshayan
49.9
तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृ देवाः समागताः ।
अफलान् भुंजते मेषान् फलैः तेषाम् अयोजयन् ॥१-४९-९॥
Tada prabhriti kakutstha pitri devah samagatah
Aphalan bhunjate meshan phalaih tesham ayojayan
49.10
इन्द्रः तु मेष वृषणः तदा प्रभृति राघव ।
गौतमस्य प्रभावेन तपसा च महात्मनः ॥१-४९-१०॥
Indrah tu mesha vrishanah tada prabhriti raghava
Gautamasya prabhavena tapasa cha mahatmanah
49.11
तत् आगच्छ महातेज आश्रमम् पुण्य कर्मणः ।
तारय एनाम् महाभागाम् अहल्याम् देव रूपिणीम् ॥१-४९-११॥
Tat agachchha mahateja ashramam punya karmanah
Taraya enam mahabhagam ahalyam deva rupinim
49.12
विश्वामित्र वचः श्रुत्वा राघवः सह लक्ष्मणः ।
विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य आश्रमम् प्रविवेश ह ॥१-४९-१२॥
Vishvamitra vachah shrutva raghavah saha lakshmanah
Vishvamitram puraskritya ashramam pravivesha ha
49.13
ददर्श च महाभागाम् तपसा द्योतित प्रभाम् ।
लोकैः अपि समागम्य दुर्निरीक्ष्याम् सुर असुरैः ॥१-४९-१३॥
Dadarsha cha mahabhagam tapasa dyotita prabham
Lokaih api samagamya durnirikshyam sura asuraih
49.14
प्रयत्नात् निर्मिताम् धात्रा दिव्याम् मायामयीम् इव ।
धूमेन अभिपरीत अंगीम् दीप्ताअम् अग्नि सिखाम् इव ॥१-४९-१४॥
Prayatnat nirmitam dhatra divyam mayamayim iva
Dhumena abhiparita angim diptaam agni sikham iva
49.15
स तुषार आवृताम् स अभ्राम् पूर्ण चन्द्र प्रभाम् इव ।
मध्ये अंभसो दुराधर्षाम् दीप्ताम् सूर्य प्रभाम् इव ॥१-४९-१५॥
Sa tushara avritam sa abhram purna chandra prabham iva
Madhye ambhaso duradharsham diptam surya prabham iva
49.16
सस् हि गौतम वाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् यावत् रामस्य दर्शनम् ॥१-४९-१६॥
Sas hi gautama vakyena durnirikshya babhuva ha
Trayanam api lokanam yavat ramasya darshanam
49.17
शापस्य अन्तम् उपागम्य तेषाम् दर्शनम् आगता।
राघवौ तु ततः तस्याः पादौ जगृहतुः मुदा ॥१-४९-१७॥
Shapasya antam upagamya tesham darshanam agata
Raghavau tu tatah tasyah padau jagrihatuh muda
49.18
स्मरंती गौतम वचः प्रतिजग्राह सा च तौ।
पाद्यम् अर्घ्यम् तथा आतिथ्यम् चकार सुसमाहिता ।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधि दृष्टेन कर्मणा ॥१-४९-१८॥
Smaranti gautama vachah pratijagraha sa cha tau
Padyam arghyam tatha atithyam chakara susamahita, pratijagraha kakutstho vidhi drishtena karmana
49.19
पुष्प वृष्टिः महती आसीत् देव दुंदुभि निस्वनैः ।
गन्धर्व अप्सरसाम् च एव महान् आसीत् समुत्सवः ॥१-४९-१९॥
Pushpa vrishtih mahati asit deva dundubhi nisvanaih
Gandharva apsarasam cha eva mahan asit samutsavah
49.20
साधु साधु इति देवाः ताम् अहल्याम् समपूजयन् ।
तपो बल विशुद्ध अंगीम् गौतमस्य वश अनुगाम् ॥१-४९-२०॥
Sadhu sadhu iti devah tam ahalyam samapujayan
Tapo bala vishuddha angim gautamasya vasha anugam
49.21
गौतमो अपि महातेजा अहल्या सहितः सुखी ।
रामम् सम्पूज्य विधिवत् तपः तेपे महातपाः ॥१-४९-२१॥
Gautamo api mahateja ahalya sahitah sukhi
Ramam sampujya vidhivat tapah tepe mahatapah
49.22
रामो अपि परमाम् पूजाम् गौतमस्य महामुनेः ।
सकाशात् विधिवत् प्राप्य जगाम मिथिलाम् ततः ॥१-४९-२२॥
Ramo api paramam pujam gautamasya mahamuneh
Sakashat vidhivat prapya jagama mithilam tatah