UtshovSarga 39
39.1
विश्वामित्र वचः श्रुत्वा कथान्ते रघुनंदन ।
उवाच परम प्रीतो मुनिम् दीप्तम् इव अनलम् ॥१-३९-१॥
Vishvamitra vachah shrutva kathante raghunandana
Uvacha parama prito munim diptam iva analam
39.2
श्रोतुम् इच्छामि भद्रम् ते विस्तरेण कथाम् इमाम् ।
पूर्वजो मे कथम् ब्रह्मन् यज्ञम् वै समुपाहरत् ॥१-३९-२॥
Shrotum ichchhami bhadram te vistarena katham imam
Purvajo me katham brahman yagyam vai samupaharat
39.3
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा कौतूहल समन्वितः ।
विश्वामित्रः तु काकुत्स्थम् उवाच प्रहसन्निव ॥१-३९-३॥
Tasya tat vachanam shrutva kautuhala samanvitah
Vishvamitrah tu kakutstham uvacha prahasanniva
39.4
श्रूयताम् विस्तरो राम सगरस्य महात्मनः ।
शंकर श्वशुरो नाम हिमवान् इति विश्रुतः ॥१-३९-४॥
Shruyatam vistaro rama sagarasya mahatmanah
Shankara shvashuro nama himavan iti vishrutah
39.5
विंध्य पर्वतम् आसाद्य निरीक्षेते परस्परम् ।
तयोर् मध्ये संभवत् यज्ञः स पुरुषोत्तम ॥१-३९-५॥
Vindhya parvatam asadya nirikshete parasparam
Tayor madhye sambhavat yagyah sa purushottama
39.6
स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञ कर्मणि।
तस्य अश्व चर्याम् काकुत्स्थ दृढ धन्वा महारथः ॥१-३९-६॥
Sa hi desho naravyaghra prashasto yagya karmani
Tasya ashva charyam kakutstha dridha dhanva maharathah
39.7
अंशुमान् अकरोत् तात सगरस्य मते स्थितः ।
तस्य पर्वणि तम् यज्ञम् यजमानस्य वासवः १-३९-७राक्षसीम् तनुम् आस्थाय यज्ञिय अश्वम् अपाहरत् ।ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन् अश्वे महात्मनः ॥१-३९-७॥
Anshuman akarot tata sagarasya mate sthitah
Tasya parvani tam yagyam yajamanasya vasavah 1-39-7rakshasim tanum asthaya yagyiya ashvam apaharat, hriyamane tu kakutstha tasmin ashve mahatmanah
39.8
उपाध्याय गणाः सर्वे यजमानम् अथ अब्रुवन् ।
अयम् पर्वणि वेगेन यज्ञिय अश्वो अपनीयते ॥१-३९-८॥
Upadhyaya ganah sarve yajamanam atha abruvan
Ayam parvani vegena yagyiya ashvo apaniyate
39.9
हर्तारम् जहि काकुत्स्थ हयः च एव उपनीयताम् ।
यज्ञः च्छिद्रम् भवति एतत् सर्वेषाम् अशिवाय नः ॥१-३९-९॥
Hartaram jahi kakutstha hayah cha eva upaniyatam
Yagyah chchhidram bhavati etat sarvesham ashivaya nah
39.10
तत् तथा क्रियताम् राजन् यज्ञो अच्छिद्रः क्रुतो भवेत् ।
सो उपाध्याय वचः श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिवः ॥१-३९-१०॥
Tat tatha kriyatam rajan yagyo achchhidrah kruto bhavet
So upadhyaya vachah shrutva tasmin sadasi parthivah
39.11
षष्टिम् पुत्र सहस्राणि वाक्यम् एतत् उवाच ह ।
गतिम् पुत्रा न पश्यामि रक्षसाम् पुरुषर्षभाः ॥१-३९-११॥
Shashtim putra sahasrani vakyam etat uvacha ha
Gatim putra na pashyami rakshasam purusharshabhah
39.12
मंत्र पूतैः महाभागैः आस्थितो हि महाक्रतुः ।
तत् गच्छत विचिन्वध्वम् पुत्रका भद्रम् अस्तु वः ॥१-३९-१२॥
Mantra putaih mahabhagaih asthito hi mahakratuh
Tat gachchhata vichinvadhvam putraka bhadram astu vah
39.13
समुद्र मालिनीम् सर्वाम् पृथिवीम् अनुगच्छत ।
एक एकम् योजनम् पुत्रा विस्तारम् अभिगच्छत ॥१-३९-१३॥
Samudra malinim sarvam prithivim anugachchhata
Eka ekam yojanam putra vistaram abhigachchhata
39.14
यावत् तुरग संदर्शः तावत् खनत मेदिनीम् ।
तम् एव हय हर्तारम् मार्गमाणा मम आज्ञया ॥१-३९-१४॥
Yavat turaga sandarshah tavat khanata medinim
Tam eva haya hartaram margamana mama agyaya
39.15
दीक्षितः पौत्र सहितः स उपाध्याय गणः तु अहम् ।
इह स्थास्यामि भद्रम् वो यावत् तुरग दर्शनम् ॥१-३९-१५॥
Dikshitah pautra sahitah sa upadhyaya ganah tu aham
Iha sthasyami bhadram vo yavat turaga darshanam
39.16
ते सर्वे हृष्टमनसो राज पुत्रा महाबलाः ।
जग्मुर् मही तलम् राम पितुर् वचन यंत्रिताः ॥१-३९-१६॥
Te sarve hrishtamanaso raja putra mahabalah
Jagmur mahi talam rama pitur vachana yantritah
39.17
गत्व तु पृथिवीम् सर्वम् अदृष्टा तम् महबलाः ।
योजनायाम् अविस्तारम् एकैको धरणी तलम् ।बिभिदुः पुरुषव्याघ्र वज्र स्पर्श समैः भुजैः ॥१-३९-१७॥
Gatva tu prithivim sarvam adrishta tam mahabalah
Yojanayam avistaram ekaiko dharani talam, bibhiduh purushavyaghra vajra sparsha samaih bhujaih
39.18
शूलैः अशनि कल्पैः च हलैः च अपि सुदारुणैः ।
भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनंदन ॥१-३९-१८॥
Shulaih ashani kalpaih cha halaih cha api sudarunaih
Bhidyamana vasumati nanada raghunandana
39.19
नागानाम् वध्यमानानाम् असुराणाम् च राघव ।
राक्षसानाम् च दुर्धर्षः सत्त्वानाम् निनदो अभवत् ॥१-३९-१९॥
Naganam vadhyamananam asuranam cha raghava
Rakshasanam cha durdharshah sattvanam ninado abhavat
39.20
योजनानाम् सहस्राणि षष्टिम् तु रघुनंदन ।
बिभिदुर् धरणीम् राम रसा तलम् अनुत्तमम् ॥१-३९-२०॥
Yojananam sahasrani shashtim tu raghunandana
Bibhidur dharanim rama rasa talam anuttamam
39.21
एवम् पर्वत संबाधम् जम्बू द्वीपम् नृपात्मजाः ।
खनन्तो नृपशार्दूल सर्वतः परिचक्रमुः ॥१-३९-२१॥
Evam parvata sambadham jambu dvipam nripatmajah
Khananto nripashardula sarvatah parichakramuh
39.22
ततो देवाः स गंधर्वाः स असुराः सह पन्नगाः ।
संभ्रांत मनसः सर्वे पितामहम् उपागमन् ॥१-३९-२२॥
Tato devah sa gandharvah sa asurah saha pannagah
Sambhranta manasah sarve pitamaham upagaman
39.23
ते प्रसाद्य महात्मानम् विषण्ण वदनाः तदा ।
ऊचुः परम संत्रस्ताः पितामहम् इदम् वचः ॥१-३९-२३॥
Te prasadya mahatmanam vishanna vadanah tada
Uchuh parama santrastah pitamaham idam vachah
39.24
भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगर आत्मजैः ।
बहवः च महात्मानो वध्यन्ते जल चारिणः ॥१-३९-२४॥
Bhagavan prithivi sarva khanyate sagara atmajaih
Bahavah cha mahatmano vadhyante jala charinah
39.25
अयम् यज्ञ हरो अस्माकम् अनेन अश्वो अपनीयते ।
इति ते सर्व भूतानि हिंसन्ति सगर आत्मजः ॥१-३९-२५॥
Ayam yagya haro asmakam anena ashvo apaniyate
Iti te sarva bhutani hinsanti sagara atmajah