UtshovSarga 12
12.1
ततः काले बहु तिथे कस्मिन् चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुम् मनोऽभवत् ॥१-१२-१॥
Tatah kale bahu tithe kasmin chit sumanohare
Vasante samanuprapte ragyo yashtum manobhavat
12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तम् विप्रम् देव वर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थम् कुलस्य च ॥१-१२-२॥
Tatah pranamya shirasa tam vipram deva varninam
Yagyaya varayamasa santanartham kulasya cha
12.3
तथेइति च स राजानम् उवाच वसुधाधिपम् ।
संभाराः संभ्रियन्ताम् ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥१-१२-३॥
Tatheiti cha sa rajanam uvacha vasudhadhipam
Sambharah sambhriyantam te turagashcha vimuchyatam
12.4
सरव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् ।
ततो अब्रवीत् नृपः वाक्यम् ब्राह्मणान् वेद पारगान् ॥१-१२-४॥
Saravyah cha uttare tire yagya bhumih vidhiyatam
Tato abravit nripah vakyam brahmanan veda paragan
12.5
सुमंत्र आवाहय क्ष्षिप्रम् ऋत्विजो ब्रह्म वादिनः ।
सुयज्ञम् वामदेवम् च जाबालिम् अथ काश्यपम् ॥१-१२-५॥
Sumantra avahaya kshshipram ritvijo brahma vadinah
Suyagyam vamadevam cha jabalim atha kashyapam
12.6
पुरोहितम् वसिष्ठम् च ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
ततः सुमंत्रः त्वरितम् गत्वा त्वरित विक्रमः ॥१-१२-६॥
Purohitam vasishtham cha ye cha anye dvija sattamah
Tatah sumantrah tvaritam gatva tvarita vikramah
12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेद पारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथः तदा ॥१-१२-७॥
Samanayat sa tan sarvan samastan veda paragan
Tan pujayitva dharmatma raja dasharathah tada
12.8
धर्मार्थ सहितम् युक्तम् श्लक्ष्णम् वचनम् अब्रवीत् ।
मम तातप्य मानस्य पुत्रार्थम् नास्ति वै सुखम् ॥१-१२-८॥
Dharmartha sahitam yuktam shlakshnam vachanam abravit
Mama tatapya manasya putrartham nasti vai sukham
12.9
पुत्रार्थम् हयमेधेन यक्षयामि इति मतिर्मम ।
तदहम् यष्टुम् इच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥१-१२-९॥
Putrartham hayamedhena yakshayami iti matirmama
Tadaham yashtum ichchhami hayamedhena karmana
12.10
ऋषिपुत्र प्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि च अपि अहम् ।
ततः साधु इति तद् वाक्यम् ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥१-१२-१०॥
Rishiputra prabhavena kaman prapsyami cha api aham
Tatah sadhu iti tad vakyam brahmanah pratyapujayan
12.11
वसिष्ठ प्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखात् च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्ग पुरोगाः च प्रति ऊचुः नृपतिम् तदा ॥१-१२-११॥
Vasishtha pramukhah sarve parthivasya mukhat chyutam
Rishyashringa purogah cha prati uchuh nripatim tada
12.12
संभाराः संभ्रियम्ताम् ते तुरगः च विमुच्यताम् ।
सरव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् ॥१-१२-१२॥
Sambharah sambhriyamtam te turagah cha vimuchyatam
Saravyah cha uttare tire yagya bhumih vidhiyatam
12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्राम् चतुरो अमित विक्रमान् ।
यस्य ते धर्मिकी बुद्धिः इयम् पुत्रार्थम् आगता ॥१-१२-१३॥
Sarvatha prapyase putram chaturo amita vikraman
Yasya te dharmiki buddhih iyam putrartham agata
12.14
ततः प्रीतोऽभवत् राजा श्रुत्वा तु द्विज भाषितम् ।
अमात्यान् अब्रवीत् राजा हर्षेण इदम् शुभ अक्षरम् ॥१-१२-१४॥
Tatah pritobhavat raja shrutva tu dvija bhashitam
Amatyan abravit raja harshena idam shubha aksharam
12.15
गुरूणाम् वचनात् शीघ्रम् संभाराः संभ्रियन्तु मे ।
समर्थ अधिष्टितः च अश्वः सः उपाध्यायो विमुच्यताम् ॥१-१२-१५॥
Gurunam vachanat shighram sambharah sambhriyantu me
Samartha adhishtitah cha ashvah sah upadhyayo vimuchyatam
12.16
सरयव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् ।
शांतयः च अभिवर्थन्ताम् यथा कल्पम् यथा विधि ॥१-१२-१६॥
Sarayavyah cha uttare tire yagya bhumih vidhiyatam
Shantayah cha abhivarthantam yatha kalpam yatha vidhi
12.17
शक्यः कर्तुम् अयम् यज्ञः सर्वेण अपि महीक्षिता ।
न अपराथो भवेत् कष्टो यद्य अस्मिन् क्रतु सत्तमे ॥१-१२-१७॥
Shakyah kartum ayam yagyah sarvena api mahikshita
Na aparatho bhavet kashto yadya asmin kratu sattame
12.18
छिद्रम् हि मृगयन्त एते विद्वान्सो ब्रह्म राक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥१-१२-१८॥
Chhidram hi mrigayanta ete vidvanso brahma rakshasah
Vidhihinasya yagyasya sadyah karta vinashyati
12.19
तद् यथा विधि पूर्वम् क्रतुः एष समाप्यते ।
तथा विधानम् क्रियताम् समर्थाः करणेषु इह ॥१-१२-१९॥
Tad yatha vidhi purvam kratuh esha samapyate
Tatha vidhanam kriyatam samarthah karaneshu iha
12.20
तथा इति च ततः सर्वे मंत्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिव इन्द्रस्य तत् वाक्यम् यथा आज्ञप्तम् अकुर्वत ॥१-१२-२०॥
Tatha iti cha tatah sarve mantrinah pratyapujayan
Parthiva indrasya tat vakyam yatha agyaptam akurvata
12.21
ततो द्विजाः ते धर्मज्ञम् अस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञाताः ततः सर्वे पुनः जग्मुः यथा आगतम् ॥१-१२-२१॥
Tato dvijah te dharmagyam astuvan parthivarshabham
Anugyatah tatah sarve punah jagmuh yatha agatam
12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मंत्रिणः तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वम् वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥१-१२-२२॥
Gateshu teshu vipreshu mantrinah tan naradhipah
Visarjayitva svam veshma pravivesha mahamatih