UtshovSarga 11
11.1
भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनम् हितम् ।
यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान् ॥१-११-१॥
Bhuya eva hi rajendra shrinu me vachanam hitam
Yatha sa devapravarah kathayamasa buddhiman
11.2
इक्ष्वाकूणाम् कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः ।
नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्य प्रतिश्रवः ॥१-११-२॥
Ikshvakunam kule jato bhavishyati sudharmikah
Namna dasharatho raja shriman satya pratishravah
11.3
अङ्ग राजेन सख्यम् च तस्य राज्ञो भविष्यति ।
कन्या च अस्य महाभागा शांता नाम भविष्यति ॥१-११-३॥
Anga rajena sakhyam cha tasya ragyo bhavishyati
Kanya cha asya mahabhaga shanta nama bhavishyati
11.4
पुत्रस्तुः अङ्गस्य राज्ञः तु रोमपाद इति श्रुतः ।
तम् स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः ॥१-११-४॥
Putrastuh angasya ragyah tu romapada iti shrutah
Tam sa raja dasharatho gamishyati mahayashah
11.5
अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शांता भर्ता मम क्रतुम् ।
आहरेत त्वया आज्ञप्तः संतानार्थम् कुलस्य च ॥१-११-५॥
Anapatyosmi dharmatman shanta bharta mama kratum
Ahareta tvaya agyaptah santanartham kulasya cha
11.6
श्रुत्वा राज्ञोऽथ तत् वाक्यम् मनसा स विचिंत्य च ।
प्रदास्यते पुत्रवन्तम् शांता भर्तारम् आत्मवान् ॥१-११-६॥
Shrutva ragyotha tat vakyam manasa sa vichintya cha
Pradasyate putravantam shanta bhartaram atmavan
11.7
प्रतिगृह्यम् च तम् विप्रम् स राजा विगत ज्वरः ।
आहरिष्यति तम् यज्ञम् प्रहृष्टेन अंतरात्मना ॥१-११-७॥
Pratigrihyam cha tam vipram sa raja vigata jvarah
Aharishyati tam yagyam prahrishtena antaratmana
11.8
तम् च राजा दशरथो यशस् कामः कृतांलिः ।
ऋष्यशृङ्गम् द्विज श्रेष्ठम् वरयिष्यति धर्मवित् ॥१-११-८॥
Tam cha raja dasharatho yashas kamah kritanlih
Rishyashringam dvija shreshtham varayishyati dharmavit
11.9
यज्ञार्थम् प्रसवार्थम् च स्वर्गार्थम् च नरेश्वरः ।
लभते च स तम् कामम् द्विज मुख्यात् विशांपतिः ॥१-११-९॥
Yagyartham prasavartham cha svargartham cha nareshvarah
Labhate cha sa tam kamam dvija mukhyat vishampatih
11.10
पुत्राः च अस्य भविष्यन्ति चत्वारो अमित विक्रमाः ।
वंश प्रतिष्ठानकराः सर्व बूतेषु विश्रुताः ॥१-११-१०॥
Putrah cha asya bhavishyanti chatvaro amita vikramah
Vansha pratishthanakarah sarva buteshu vishrutah
11.11
एवम् स देव प्रवरः पूर्वम् कथितवान् कथाम् ।
सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः ॥१-११-११॥
Evam sa deva pravarah purvam kathitavan katham
Sanatkumaro bhagavan pura devayuge prabhuh
11.12
स त्वम् पुरुष शार्दूल समानय सुसत्कृतम् ।
स्वयम् एव महाराज गत्वा स बल वाहनः ॥१-११-१२॥
Sa tvam purusha shardula samanaya susatkritam
Svayam eva maharaja gatva sa bala vahanah
11.13
सुमंत्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत् ।
अनुमान्य वसिष्ठम् च सूतवाक्यम् निशाम्य च ॥१-११-१३॥
Sumantrasya vachah shrutva hrishto dasharathobhavat
Anumanya vasishtham cha sutavakyam nishamya cha
11.14
स अन्तःपुरः सह अमात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः ।
वनानि सरितः च एव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः ॥१-११-१४॥
Sa antahpurah saha amatyah prayayau yatra sa dvijah
Vanani saritah cha eva vyatikramya shanaih shanaih
11.15
अभिचक्राम तम् देशम् यत्र वै मुनिपुंगवः ।
आसाद्य तम् द्विज श्रेष्ठम् रोमपाद समीपगम् ॥१-११-१५॥
Abhichakrama tam desham yatra vai munipungavah
Asadya tam dvija shreshtham romapada samipagam
11.16
ऋषिपुत्रम् ददर्श अथो दीप्यमानम् इव अनलम् ।
ततो राजा यथा योग्यम् पूजाम् चक्रे विशेषतः ॥१-११-१६॥
Rishiputram dadarsha atho dipyamanam iva analam
Tato raja yatha yogyam pujam chakre visheshatah
11.17
सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेन अंतरात्मना ।
रोमपादेन च आख्यातम् ऋषिपुत्राय धीमते ॥१-११-१७॥
Sakhitvat tasya vai ragyah prahrishtena antaratmana
Romapadena cha akhyatam rishiputraya dhimate
11.18
सख्यम् संबन्धकम् चैव तदा तम् प्रत्यपूजयत् ।
एवम् सुसत्कृतः तेन सहोषित्वा नरर्षभः ॥१-११-१८॥
Sakhyam sambandhakam chaiva tada tam pratyapujayat
Evam susatkritah tena sahoshitva nararshabhah
11.19
सप्ताष्ट दिवसान् राजा राजानम् इदम् अब्रवीत् ।
शांता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम् पते ॥१-११-१९॥
Saptashta divasan raja rajanam idam abravit
Shanta tava suta rajan saha bhartra visham pate
11.20
मदीयम् नगरम् यातु कार्यम् हि महदुद्यतम् ।
तथा इति राजा संश्रुत्य गमनम् तस्य धीमतः ॥१-११-२०॥
Madiyam nagaram yatu karyam hi mahadudyatam
Tatha iti raja sanshrutya gamanam tasya dhimatah
11.21
उवाच वचनम् विप्रम् गच्छ त्वम् सह भार्यया ।
ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथा इति आहः नृपम् तदा ॥१-११-२१॥
Uvacha vachanam vipram gachchha tvam saha bharyaya
Rishiputrah pratishrutya tatha iti ahah nripam tada
11.22
स नृपेण अभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया ।
ताव अन्योन्य अंजलिम् कृत्वा स्नेहात् संश्लिष्य च उरसा ॥१-११-२२॥
Sa nripena abhyanugyatah prayayau saha bharyaya
Tava anyonya anjalim kritva snehat sanshlishya cha urasa
11.23
ननंदतुः दशरथो रोमपादः च वीर्यवान् ।
ततः सुहृदम् आपृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः ॥१-११-२३॥
Nanandatuh dasharatho romapadah cha viryavan
Tatah suhridam aprichchhya prasthito raghunandanah
11.24
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्र गामिनः ।
क्रियताम् नगरम् सर्वम् क्षिप्रम् एव स्वलंकृतम् ॥१-११-२४॥
Paureshu preshayamasa dutan vai shighra gaminah
Kriyatam nagaram sarvam kshipram eva svalankritam
11.25
धूपितम् सिक्त सम्मृष्टम् पताकाभिः अलंकृतम् ।
ततः प्रहृष्टाः पौराः ते श्रुत्वा राजानम् आगतम् ॥१-११-२५॥
Dhupitam sikta sammrishtam patakabhih alankritam
Tatah prahrishtah paurah te shrutva rajanam agatam
11.26
तथा चक्रुः च तत् सर्वम् राज्ञा यत् प्रेषितम् तदा ।
ततः स्वलंकृतम् राजा नगरम् प्रविवेश ह ॥१-११-२६॥
Tatha chakruh cha tat sarvam ragya yat preshitam tada
Tatah svalankritam raja nagaram pravivesha ha
11.27
शङ्ख दुन्दुभि निह्रार्दैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम् ।
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा तम् नागरा द्विजम् ॥१-११-२७॥
Shankha dundubhi nihrardaih puraskritva dvijarshabham
Tatah pramuditah sarve drishtva tam nagara dvijam
11.28
प्रवेश्यमानम् सत्कृत्य नरेन्द्रेण इन्द्र कर्मणा ।
यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम् ॥१-११-२८॥
Praveshyamanam satkritya narendrena indra karmana
Yatha divi surendrena sahasrakshena kashyapam
11.29
अन्तःपुरम् प्रवेश्य एनम् पूजाम् कृत्वा च शास्त्रतः ।
कृतकृत्यम् तदा आत्मानम् मेने तस्य उपवाहनात् ॥१-११-२९॥
Antahpuram praveshya enam pujam kritva cha shastratah
Kritakrityam tada atmanam mene tasya upavahanat
11.30
अन्तःपुराणि सर्वाणि शांताम् दृष्ट्वा तथा आगताम् ।
सह भर्त्रा विशालाक्षीम् प्रीत्या आनंदम् उपागमन् ॥१-११-३०॥
Antahpurani sarvani shantam drishtva tatha agatam
Saha bhartra vishalakshim pritya anandam upagaman
11.31
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा च एव विशेषतः ।
उवास तत्र सुखिता कन्चित् कालम् सह द्विजा ॥१-११-३१॥
Pujyamana tu tabhih sa ragya cha eva visheshatah
Uvasa tatra sukhita kanchit kalam saha dvija