UtshovChapter 58
58.1
संजय उवाच
तं पातितं ततो दृष्ट्वा महाशालमिवोद्गतम्
प्रहृष्टमनसः सर्वे बभूवुस्तत्र पाण्डवाः
Sanjaya uvacha
Tam patitam tato drishtva mahashalamivodgatam
Prahrishtamanasah sarve babhuvustatra pandavah
58.2
उन्मत्तमिव मातङ्गं सिंहेन विनिपातितम्
ददृशुर्हृष्टरोमाणः सर्वे ते चापि सोमकाः
Unmattamiva matangam sinhena vinipatitam
Dadrishurhrishtaromanah sarve te chapi somakah
58.3
ततो दुर्योधनं हत्वा भीमसेनः प्रतापवान्
पतितं कौरवेन्द्रं तमुपगम्येदमब्रवीत्
Tato duryodhanam hatva bhimasenah pratapavan
Patitam kauravendram tamupagamyedamabravit
58.4
गौर्गौरिति पुरा मन्द द्रौपदीमेकवाससम्
यत्सभायां हसन्नस्मांस्तदा वदसि दुर्मते
तस्यावहासस्य फलमद्य त्वं समवाप्नुहि
Gaurgauriti pura manda draupadimekavasasam
Yatsabhayam hasannasmanstada vadasi durmate
Tasyavahasasya phalamadya tvam samavapnuhi
58.5
एवमुक्त्वा स वामेन पदा मौलिमुपास्पृशत्
शिरश्च राजसिंहस्य पादेन समलोडयत्
Evamuktva sa vamena pada maulimupasprishat
Shirashcha rajasinhasya padena samalodayat
58.6
तथैव क्रोधसंरक्तो भीमः परबलार्दनः
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यं यत्तच्छृणु नराधिप
Tathaiva krodhasanrakto bhimah parabalardanah
Punarevabravidvakyam yattachchhrinu naradhipa
58.7
येऽस्मान्पुरोऽपनृत्यन्त पुनर्गौरिति गौरिति
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति
Yesmanpuropanrityanta punargauriti gauriti
Tanvayam pratinrityamah punargauriti gauriti
58.8
नास्माकं निकृतिर्वह्निर्नाक्षद्यूतं न वञ्चना
स्वबाहुबलमाश्रित्य प्रबाधामो वयं रिपून्
Nasmakam nikritirvahnirnakshadyutam na vanchana
Svabahubalamashritya prabadhamo vayam ripun
58.9
सोऽवाप्य वैरस्य परस्य पारं; वृकोदरः प्राह शनैः प्रहस्य
युधिष्ठिरं केशवसृञ्जयांश्च; धनंजयं माद्रवतीसुतौ च
Sovapya vairasya parasya param; vrikodarah praha shanaih prahasya
Yudhishthiram keshavasrinjayanshcha; dhananjayam madravatisutau cha
58.10
रजस्वलां द्रौपदीमानयन्ये; ये चाप्यकुर्वन्त सदस्यवस्त्राम्
तान्पश्यध्वं पाण्डवैर्धार्तराष्ट्रा;न्रणे हतांस्तपसा याज्ञसेन्याः
Rajasvalam draupadimanayanye; ye chapyakurvanta sadasyavastram
Tanpashyadhvam pandavairdhartarashtra;nrane hatanstapasa yagyasenyah
58.11
ये नः पुरा षण्ढतिलानवोच;न्क्रूरा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्राः
ते नो हताः सगणाः सानुबन्धाः; कामं स्वर्गं नरकं वा व्रजामः
Ye nah pura shandhatilanavocha;nkrura ragyo dhritarashtrasya putrah
Te no hatah saganah sanubandhah; kamam svargam narakam va vrajamah
58.12
पुनश्च राज्ञः पतितस्य भूमौ; स तां गदां स्कन्धगतां निरीक्ष्य
वामेन पादेन शिरः प्रमृद्य; दुर्योधनं नैकृतिकेत्यवोचत्
Punashcha ragyah patitasya bhumau; sa tam gadam skandhagatam nirikshya
Vamena padena shirah pramridya; duryodhanam naikritiketyavochat
58.13
हृष्टेन राजन्कुरुपार्थिवस्य; क्षुद्रात्मना भीमसेनेन पादम्
दृष्ट्वा कृतं मूर्धनि नाभ्यनन्द;न्धर्मात्मानः सोमकानां प्रबर्हाः
Hrishtena rajankuruparthivasya; kshudratmana bhimasenena padam
Drishtva kritam murdhani nabhyananda;ndharmatmanah somakanam prabarhah
58.14
तव पुत्रं तथा हत्वा कत्थमानं वृकोदरम्
नृत्यमानं च बहुशो धर्मराजोऽब्रवीदिदम्
Tava putram tatha hatva katthamanam vrikodaram
Nrityamanam cha bahusho dharmarajobravididam
58.15
मा शिरोऽस्य पदा मर्दीर्मा धर्मस्तेऽत्यगान्महान्
राजा ज्ञातिर्हतश्चायं नैतन्न्याय्यं तवानघ
Ma shirosya pada mardirma dharmastetyaganmahan
Raja gyatirhatashchayam naitannyayyam tavanagha
58.16
विध्वस्तोऽयं हतामात्यो हतभ्राता हतप्रजः
उत्सन्नपिण्डो भ्राता च नैतन्न्याय्यं कृतं त्वया
Vidhvastoyam hatamatyo hatabhrata hataprajah
Utsannapindo bhrata cha naitannyayyam kritam tvaya
58.17
धार्मिको भीमसेनोऽसावित्याहुस्त्वां पुरा जनाः
स कस्माद्भीमसेन त्वं राजानमधितिष्ठसि
Dharmiko bhimasenosavityahustvam pura janah
Sa kasmadbhimasena tvam rajanamadhitishthasi
58.18
दृष्ट्वा दुर्योधनं राजा कुन्तीपुत्रस्तथागतम्
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत्
Drishtva duryodhanam raja kuntiputrastathagatam
Netrabhyamashrupurnabhyamidam vachanamabravit
58.19
नूनमेतद्बलवता धात्रादिष्टं महात्मना
यद्वयं त्वां जिघांसामस्त्वं चास्मान्कुरुसत्तम
Nunametadbalavata dhatradishtam mahatmana
Yadvayam tvam jighansamastvam chasmankurusattama
58.20
आत्मनो ह्यपराधेन महद्व्यसनमीदृशम्
प्राप्तवानसि यल्लोभान्मदाद्बाल्याच्च भारत
Atmano hyaparadhena mahadvyasanamidrisham
Praptavanasi yallobhanmadadbalyachcha bharata
58.21
घातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातॄनथ पितॄंस्तथा
पुत्रान्पौत्रांस्तथाचार्यांस्ततोऽसि निधनं गतः
Ghatayitva vayasyanshcha bhratrinatha pitrinstatha
Putranpautranstathacharyanstatosi nidhanam gatah
58.22
तवापराधादस्माभिर्भ्रातरस्ते महारथाः
निहता ज्ञातयश्चान्ये दिष्टं मन्ये दुरत्ययम्
Tavaparadhadasmabhirbhrataraste maharathah
Nihata gyatayashchanye dishtam manye duratyayam
58.23
स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य विह्वलाः
गर्हयिष्यन्ति नो नूनं विधवाः शोककर्शिताः
Snushashcha prasnushashchaiva dhritarashtrasya vihvalah
Garhayishyanti no nunam vidhavah shokakarshitah
58.24
एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निशश्वास स पार्थिवः
विललाप चिरं चापि धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
Evamuktva suduhkharto nishashvasa sa parthivah
Vilalapa chiram chapi dharmaputro yudhishthirah