UtshovChapter 20
20.1
संजय उवाच
तस्मिंस्तु निहते शूरे शाल्वे समितिशोभने
तवाभज्यद्बलं वेगाद्वातेनेव महाद्रुमः
Sanjaya uvacha
Tasminstu nihate shure shalve samitishobhane
Tavabhajyadbalam vegadvateneva mahadrumah
20.2
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कृतवर्मा महारथः
दधार समरे शूरः शत्रुसैन्यं महाबलः
Tatprabhagnam balam drishtva kritavarma maharathah
Dadhara samare shurah shatrusainyam mahabalah
20.3
संनिवृत्तास्तु ते शूरा दृष्ट्वा सात्वतमाहवे
शैलोपमं स्थितं राजन्कीर्यमाणं शरैर्युधि
Sannivrittastu te shura drishtva satvatamahave
Shailopamam sthitam rajankiryamanam sharairyudhi
20.4
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह
निवृत्तानां महाराज मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
Tatah pravavrite yuddham kurunam pandavaih saha
Nivrittanam maharaja mrityum kritva nivartanam
20.5
तत्राश्चर्यमभूद्युद्धं सात्वतस्य परैः सह
यदेको वारयामास पाण्डुसेनां दुरासदाम्
Tatrashcharyamabhudyuddham satvatasya paraih saha
Yadeko varayamasa pandusenam durasadam
20.6
तेषामन्योन्यसुहृदां कृते कर्मणि दुष्करे
सिंहनादः प्रहृष्टानां दिवःस्पृक्सुमहानभूत्
Teshamanyonyasuhridam krite karmani dushkare
Sinhanadah prahrishtanam divahspriksumahanabhut
20.7
तेन शब्देन वित्रस्तान्पाञ्चालान्भरतर्षभ
शिनेर्नप्ता महाबाहुरन्वपद्यत सात्यकिः
Tena shabdena vitrastanpanchalanbharatarshabha
Shinernapta mahabahuranvapadyata satyakih
20.8
स समासाद्य राजानं क्षेमधूर्तिं महाबलम्
सप्तभिर्निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम्
Sa samasadya rajanam kshemadhurtim mahabalam
Saptabhirnishitairbanairanayadyamasadanam
20.9
तमायान्तं महाबाहुं प्रवपन्तं शिताञ्शरान्
जवेनाभ्यपतद्धीमान्हार्दिक्यः शिनिपुंगवम्
Tamayantam mahabahum pravapantam shitansharan
Javenabhyapataddhimanhardikyah shinipungavam
20.10
तौ सिंहाविव नर्दन्तौ धन्विनौ रथिनां वरौ
अन्योन्यमभ्यधावेतां शस्त्रप्रवरधारिणौ
Tau sinhaviva nardantau dhanvinau rathinam varau
Anyonyamabhyadhavetam shastrapravaradharinau
20.11
पाण्डवाः सह पाञ्चालैर्योधाश्चान्ये नृपोत्तमाः
प्रेक्षकाः समपद्यन्त तयोः पुरुषसिंहयोः
Pandavah saha panchalairyodhashchanye nripottamah
Prekshakah samapadyanta tayoh purushasinhayoh
20.12
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च वृष्ण्यन्धकमहारथौ
अभिजघ्नतुरन्योन्यं प्रहृष्टाविव कुञ्जरौ
Narachairvatsadantaishcha vrishnyandhakamaharathau
Abhijaghnaturanyonyam prahrishtaviva kunjarau
20.13
चरन्तौ विविधान्मार्गान्हार्दिक्यशिनिपुंगवौ
मुहुरन्तर्दधाते तौ बाणवृष्ट्या परस्परम्
Charantau vividhanmarganhardikyashinipungavau
Muhurantardadhate tau banavrishtya parasparam
20.14
चापवेगबलोद्धूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः
आकाशे समपश्याम पतंगानिव शीघ्रगान्
Chapavegabaloddhutanmargananvrishnisinhayoh
Akashe samapashyama patanganiva shighragan
20.15
तमेकं सत्यकर्माणमासाद्य हृदिकात्मजः
अविध्यन्निशितैर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्
Tamekam satyakarmanamasadya hridikatmajah
Avidhyannishitairbanaishchaturbhishchaturo hayan
20.16
स दीर्घबाहुः संक्रुद्धस्तोत्त्रार्दित इव द्विपः
अष्टाभिः कृतवर्माणमविध्यत्परमेषुभिः
Sa dirghabahuh sankruddhastottrardita iva dvipah
Ashtabhih kritavarmanamavidhyatparameshubhih
20.17
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः कृतवर्मा शिलाशितैः
सात्यकिं त्रिभिराहत्य धनुरेकेन चिच्छिदे
Tatah purnayatotsrishtaih kritavarma shilashitaih
Satyakim tribhirahatya dhanurekena chichchhide
20.18
निकृत्तं तद्धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुंगवः
अन्यदादत्त वेगेन शैनेयः सशरं धनुः
Nikrittam taddhanuhshreshthamapasya shinipungavah
Anyadadatta vegena shaineyah sasharam dhanuh
20.19
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम्
आरोप्य च महावीर्यो महाबुद्धिर्महाबलः
Tadadaya dhanuhshreshtham varishthah sarvadhanvinam
Aropya cha mahaviryo mahabuddhirmahabalah
20.20
अमृष्यमाणो धनुषश्छेदनं कृतवर्मणा
कुपितोऽतिरथः शीघ्रं कृतवर्माणमभ्ययात्
Amrishyamano dhanushashchhedanam kritavarmana
Kupitotirathah shighram kritavarmanamabhyayat
20.21
ततः सुनिशितैर्बाणैर्दशभिः शिनिपुंगवः
जघान सूतमश्वांश्च ध्वजं च कृतवर्मणः
Tatah sunishitairbanairdashabhih shinipungavah
Jaghana sutamashvanshcha dhvajam cha kritavarmanah
20.22
ततो राजन्महेष्वासः कृतवर्मा महारथः
हताश्वसूतं संप्रेक्ष्य रथं हेमपरिष्कृतम्
Tato rajanmaheshvasah kritavarma maharathah
Hatashvasutam samprekshya ratham hemaparishkritam
20.23
रोषेण महताविष्टः शूलमुद्यम्य मारिष
चिक्षेप भुजवेगेन जिघांसुः शिनिपुंगवम्
Roshena mahatavishtah shulamudyamya marisha
Chikshepa bhujavegena jighansuh shinipungavam
20.24
तच्छूलं सात्वतो ह्याजौ निर्भिद्य निशितैः शरैः
चूर्णितं पातयामास मोहयन्निव माधवम्
ततोऽपरेण भल्लेन हृद्येनं समताडयत्
Tachchhulam satvato hyajau nirbhidya nishitaih sharaih
Churnitam patayamasa mohayanniva madhavam
Tatoparena bhallena hridyenam samatadayat
20.25
स युद्धे युयुधानेन हताश्वो हतसारथिः
कृतवर्मा कृतास्त्रेण धरणीमन्वपद्यत
Sa yuddhe yuyudhanena hatashvo hatasarathih
Kritavarma kritastrena dharanimanvapadyata
20.26
तस्मिन्सात्यकिना वीरे द्वैरथे विरथीकृते
समपद्यत सर्वेषां सैन्यानां सुमहद्भयम्
Tasminsatyakina vire dvairathe virathikrite
Samapadyata sarvesham sainyanam sumahadbhayam
20.27
पुत्रस्य तव चात्यर्थं विषादः समपद्यत
हतसूते हताश्वे च विरथे कृतवर्मणि
Putrasya tava chatyartham vishadah samapadyata
Hatasute hatashve cha virathe kritavarmani
20.28
हताश्वं च समालक्ष्य हतसूतमरिंदमम्
अभ्यधावत्कृपो राजञ्जिघांसुः शिनिपुंगवम्
Hatashvam cha samalakshya hatasutamarindamam
Abhyadhavatkripo rajanjighansuh shinipungavam
20.29
तमारोप्य रथोपस्थे मिषतां सर्वधन्विनाम्
अपोवाह महाबाहुस्तूर्णमायोधनादपि
Tamaropya rathopasthe mishatam sarvadhanvinam
Apovaha mahabahusturnamayodhanadapi
20.30
शैनेयेऽधिष्ठिते राजन्विरथे कृतवर्मणि
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम्
Shaineyedhishthite rajanvirathe kritavarmani
Duryodhanabalam sarvam punarasitparanmukham
20.31
तत्परे नावबुध्यन्त सैन्येन रजसावृते
तावकाः प्रद्रुता राजन्दुर्योधनमृते नृपम्
Tatpare navabudhyanta sainyena rajasavrite
Tavakah pradruta rajanduryodhanamrite nripam
20.32
दुर्योधनस्तु संप्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात्
जवेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वांश्चैको न्यवारयत्
Duryodhanastu samprekshya bhagnam svabalamantikat
Javenabhyapatatturnam sarvanshchaiko nyavarayat
20.33
पाण्डूंश्च सर्वान्संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्
शिखण्डिनं द्रौपदेयान्पाञ्चालानां च ये गणाः
Pandunshcha sarvansankruddho dhrishtadyumnam cha parshatam
Shikhandinam draupadeyanpanchalanam cha ye ganah
20.34
केकयान्सोमकांश्चैव पाञ्चालांश्चैव मारिष
असंभ्रमं दुराधर्षः शितैरस्त्रैरवारयत्
Kekayansomakanshchaiva panchalanshchaiva marisha
Asambhramam duradharshah shitairastrairavarayat
20.35
अतिष्ठदाहवे यत्तः पुत्रस्तव महाबलः
यथा यज्ञे महानग्निर्मन्त्रपूतः प्रकाशयन्
Atishthadahave yattah putrastava mahabalah
Yatha yagye mahanagnirmantraputah prakashayan
20.36
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवाहवे
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्यः समपद्यत
Tam pare nabhyavartanta martya mrityumivahave
Athanyam rathamasthaya hardikyah samapadyata