UtshovChapter 65
65.1
धृतराष्ट्र उवाच
तस्मिन्प्रभग्ने सैन्याग्रे वध्यमाने किरीटिना
के नु तत्र रणे वीराः प्रत्युदीयुर्धनंजयम्
Dhritarashtra uvacha
Tasminprabhagne sainyagre vadhyamane kiritina
Ke nu tatra rane virah pratyudiyurdhananjayam
65.2
आहोस्विच्छकटव्यूहं प्रविष्टा मोघनिश्चयाः
द्रोणमाश्रित्य तिष्ठन्तः प्राकारमकुतोभयाः
Ahosvichchhakatavyuham pravishta moghanishchayah
Dronamashritya tishthantah prakaramakutobhayah
65.3
संजय उवाच
तथार्जुनेन संभग्ने तस्मिंस्तव बले तदा
हतवीरे हतोत्साहे पलायनकृतक्षणे
Sanjaya uvacha
Tatharjunena sambhagne tasminstava bale tada
Hatavire hatotsahe palayanakritakshane
65.4
पाकशासनिनाभीक्ष्णं वध्यमाने शरोत्तमैः
न तत्र कश्चित्संग्रामे शशाकार्जुनमीक्षितुम्
Pakashasaninabhikshnam vadhyamane sharottamaih
Na tatra kashchitsangrame shashakarjunamikshitum
65.5
ततस्तव सुतो राजन्दृष्ट्वा सैन्यं तथागतम्
दुःशासनो भृशं क्रुद्धो युद्धायार्जुनमभ्ययात्
Tatastava suto rajandrishtva sainyam tathagatam
Duhshasano bhrisham kruddho yuddhayarjunamabhyayat
65.6
स काञ्चनविचित्रेण कवचेन समावृतः
जाम्बूनदशिरस्त्राणः शूरस्तीव्रपराक्रमः
Sa kanchanavichitrena kavachena samavritah
Jambunadashirastranah shurastivraparakramah
65.7
नागानीकेन महता ग्रसन्निव महीमिमाम्
दुःशासनो महाराज सव्यसाचिनमावृणोत्
Naganikena mahata grasanniva mahimimam
Duhshasano maharaja savyasachinamavrinot
65.8
ह्रादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च
ज्याक्षेपनिनदैश्चैव विरावेण च दन्तिनाम्
Hradena gajaghantanam shankhanam ninadena cha
Jyakshepaninadaishchaiva viravena cha dantinam
65.9
भूर्दिशश्चान्तरिक्षं च शब्देनासीत्समावृतम्
स मुहूर्तं प्रतिभयो दारुणः समपद्यत
Bhurdishashchantariksham cha shabdenasitsamavritam
Sa muhurtam pratibhayo darunah samapadyata
65.10
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमङ्कुशैरभिचोदितान्
व्यालम्बहस्तान्संरब्धान्सपक्षानिव पर्वतान्
Tandrishtva patatasturnamankushairabhichoditan
Vyalambahastansanrabdhansapakshaniva parvatan
65.11
सिंहनादेन महता नरसिंहो धनंजयः
गजानीकममित्राणामभितो व्यधमच्छरैः
Sinhanadena mahata narasinho dhananjayah
Gajanikamamitranamabhito vyadhamachchharaih
65.12
महोर्मिणमिवोद्धूतं श्वसनेन महार्णवम्
किरीटी तद्गजानीकं प्राविशन्मकरो यथा
Mahorminamivoddhutam shvasanena maharnavam
Kiriti tadgajanikam pravishanmakaro yatha
65.13
काष्ठातीत इवादित्यः प्रतपन्युगसंक्षये
ददृशे दिक्षु सर्वासु पार्थः परपुरंजयः
Kashthatita ivadityah pratapanyugasankshaye
Dadrishe dikshu sarvasu parthah parapuranjayah
65.14
खुरशब्देन चाश्वानां नेमिघोषेण तेन च
तेन चोत्क्रुष्टशब्देन ज्यानिनादेन तेन च
देवदत्तस्य घोषेण गाण्डीवनिनदेन च
Khurashabdena chashvanam nemighoshena tena cha
Tena chotkrushtashabdena jyaninadena tena cha
Devadattasya ghoshena gandivaninadena cha
65.15
मन्दवेगतरा नागा बभूवुस्ते विचेतसः
शरैराशीविषस्पर्शैर्निर्भिन्नाः सव्यसाचिना
Mandavegatara naga babhuvuste vichetasah
Sharairashivishasparshairnirbhinnah savyasachina
65.16
ते गजा विशिखैस्तीक्ष्णैर्युधि गाण्डीवचोदितैः
अनेकशतसाहस्रैः सर्वाङ्गेषु समर्पिताः
Te gaja vishikhaistikshnairyudhi gandivachoditaih
Anekashatasahasraih sarvangeshu samarpitah
65.17
आरावं परमं कृत्वा वध्यमानाः किरीटिना
निपेतुरनिशं भूमौ छिन्नपक्षा इवाद्रयः
Aravam paramam kritva vadhyamanah kiritina
Nipeturanisham bhumau chhinnapaksha ivadrayah
65.18
अपरे दन्तवेष्टेषु कुम्भेषु च कटेषु च
शरैः समर्पिता नागाः क्रौञ्चवद्व्यनदन्मुहुः
Apare dantaveshteshu kumbheshu cha kateshu cha
Sharaih samarpita nagah kraunchavadvyanadanmuhuh
65.19
गजस्कन्धगतानां च पुरुषाणां किरीटिना
आच्छिद्यन्तोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः
Gajaskandhagatanam cha purushanam kiritina
Achchhidyantottamangani bhallaih sannataparvabhih
65.20
सकुण्डलानां पततां शिरसां धरणीतले
पद्मानामिव संघातैः पार्थश्चक्रे निवेदनम्
Sakundalanam patatam shirasam dharanitale
Padmanamiva sanghataih parthashchakre nivedanam
65.21
यन्त्रबद्धा विकवचा व्रणार्ता रुधिरोक्षिताः
भ्रमत्सु युधि नागेषु मनुष्या विललम्बिरे
Yantrabaddha vikavacha vranarta rudhirokshitah
Bhramatsu yudhi nageshu manushya vilalambire
65.22
केचिदेकेन बाणेन सुमुक्तेन पतत्रिणा
द्वौ त्रयश्च विनिर्भिन्ना निपेतुर्धरणीतले
Kechidekena banena sumuktena patatrina
Dvau trayashcha vinirbhinna nipeturdharanitale
65.23
मौर्वीं धनुर्ध्वजं चैव युगानीषास्तथैव च
रथिनां कुट्टयामास भल्लैः संनतपर्वभिः
Maurvim dhanurdhvajam chaiva yuganishastathaiva cha
Rathinam kuttayamasa bhallaih sannataparvabhih
65.24
न संदधन्न चाप्यस्यन्न विमुञ्चन्न चोद्धरन्
मण्डलेनैव धनुषा नृत्यन्पार्थः स्म दृश्यते
Na sandadhanna chapyasyanna vimunchanna choddharan
Mandalenaiva dhanusha nrityanparthah sma drishyate
65.25
अतिविद्धाश्च नाराचैर्वमन्तो रुधिरं मुखैः
मुहूर्तान्निपतन्त्यन्ये वारणा वसुधातले
Atividdhashcha narachairvamanto rudhiram mukhaih
Muhurtannipatantyanye varana vasudhatale
65.26
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसंकुले
Utthitanyaganeyani kabandhani samantatah
Adrishyanta maharaja tasminparamasankule
65.27
सचापाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे
अदृश्यन्त भुजाश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः
Sachapah sangulitranah sakhadgah sangada rane
Adrishyanta bhujashchhinna hemabharanabhushitah
65.28
सूपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैः
चक्रैर्विमथितैरक्षै भग्नैश्च बहुधा युगैः
Supaskarairadhishthanairishadandakabandhuraih
Chakrairvimathitairakshai bhagnaishcha bahudha yugaih
65.29
वर्मचापशरैश्चैव व्यवकीर्णैस्ततस्ततः
स्रग्भिराभरणैर्वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः
Varmachapasharaishchaiva vyavakirnaistatastatah
Sragbhirabharanairvastraih patitaishcha mahadhvajaih
65.30
निहतैर्वारणैरश्वैः क्षत्रियैश्च निपातितैः
अदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना
Nihatairvaranairashvaih kshatriyaishcha nipatitaih
Adrishyata mahi tatra darunapratidarshana
65.31
एवं दुःशासनबलं वध्यमानं किरीटिना
संप्राद्रवन्महाराज व्यथितं वै सनायकम्
Evam duhshasanabalam vadhyamanam kiritina
Sampradravanmaharaja vyathitam vai sanayakam
65.32
ततो दुःशासनस्त्रस्तः सहानीकः शरार्दितः
द्रोणं त्रातारमाकाङ्क्षञ्शकटव्यूहमभ्यगात्
Tato duhshasanastrastah sahanikah shararditah
Dronam trataramakankshanshakatavyuhamabhyagat