UtshovChapter 58
58.1
संजय उवाच
तयोः संवदतोरेव कृष्णदारुकयोस्तदा
सात्यगाद्रजनी राजन्नथ राजान्वबुध्यत
Sanjaya uvacha
Tayoh sanvadatoreva krishnadarukayostada
Satyagadrajani rajannatha rajanvabudhyata
58.2
पठन्ति पाणिस्वनिका मागधा मधुपर्किकाः
वैतालिकाश्च सूताश्च तुष्टुवुः पुरुषर्षभम्
Pathanti panisvanika magadha madhuparkikah
Vaitalikashcha sutashcha tushtuvuh purusharshabham
58.3
नर्तकाश्चाप्यनृत्यन्त जगुर्गीतानि गायकाः
कुरुवंशस्तवार्थानि मधुरं रक्तकण्ठिनः
Nartakashchapyanrityanta jagurgitani gayakah
Kuruvanshastavarthani madhuram raktakanthinah
58.4
मृदङ्गा झर्झरा भेर्यः पणवानकगोमुखाः
आडम्बराश्च शङ्खाश्च दुन्दुभ्यश्च महास्वनाः
Mridanga jharjhara bheryah panavanakagomukhah
Adambarashcha shankhashcha dundubhyashcha mahasvanah
58.5
एवमेतानि सर्वाणि तथान्यान्यपि भारत
वादयन्ति स्म संहृष्टाः कुशलाः साधुशिक्षिताः
Evametani sarvani tathanyanyapi bharata
Vadayanti sma sanhrishtah kushalah sadhushikshitah
58.6
स मेघसमनिर्घोषो महाञ्शब्दोऽस्पृशद्दिवम्
पार्थिवप्रवरं सुप्तं युधिष्ठिरमबोधयत्
Sa meghasamanirghosho mahanshabdosprishaddivam
Parthivapravaram suptam yudhishthiramabodhayat
58.7
प्रतिबुद्धः सुखं सुप्तो महार्हे शयनोत्तमे
उत्थायावश्यकार्यार्थं ययौ स्नानगृहं ततः
Pratibuddhah sukham supto maharhe shayanottame
Utthayavashyakaryartham yayau snanagriham tatah
58.8
ततः शुक्लाम्बराः स्नातास्तरुणाष्टोत्तरं शतम्
स्नापकाः काञ्चनैः कुम्भैः पूर्णैः समुपतस्थिरे
Tatah shuklambarah snatastarunashtottaram shatam
Snapakah kanchanaih kumbhaih purnaih samupatasthire
58.9
भद्रासने सूपविष्टः परिधायाम्बरं लघु
सस्नौ चन्दनसंयुक्तैः पानीयैरभिमन्त्रितैः
Bhadrasane supavishtah paridhayambaram laghu
Sasnau chandanasanyuktaih paniyairabhimantritaih
58.10
उत्सादितः कषायेण बलवद्भिः सुशिक्षितैः
आप्लुतः साधिवासेन जलेन च सुगन्धिना
Utsaditah kashayena balavadbhih sushikshitaih
Aplutah sadhivasena jalena cha sugandhina
58.11
हरिणा चन्दनेनाङ्गमनुलिप्य महाभुजः
स्रग्वी चाक्लिष्टवसनः प्राङ्मुखः प्राञ्जलिः स्थितः
Harina chandanenangamanulipya mahabhujah
Sragvi chaklishtavasanah pranmukhah pranjalih sthitah
58.12
जजाप जप्यं कौन्तेयः सतां मार्गमनुष्ठितः
ततोऽग्निशरणं दीप्तं प्रविवेश विनीतवत्
Jajapa japyam kaunteyah satam margamanushthitah
Tatognisharanam diptam pravivesha vinitavat
58.13
समिद्धं स पवित्राभिरग्निमाहुतिभिस्तथा
मन्त्रपूताभिरर्चित्वा निश्चक्राम गृहात्ततः
Samiddham sa pavitrabhiragnimahutibhistatha
Mantraputabhirarchitva nishchakrama grihattatah
58.14
द्वितीयां पुरुषव्याघ्रः कक्ष्यां निष्क्रम्य पार्थिवः
तत्र वेदविदो विप्रानपश्यद्ब्राह्मणर्षभान्
Dvitiyam purushavyaghrah kakshyam nishkramya parthivah
Tatra vedavido vipranapashyadbrahmanarshabhan
58.15
दान्तान्वेदव्रतस्नातान्स्नातानवभृथेषु च
सहस्रानुचरान्सौरानष्टौ दशशतानि च
Dantanvedavratasnatansnatanavabhritheshu cha
Sahasranucharansauranashtau dashashatani cha
58.16
अक्षतैः सुमनोभिश्च वाचयित्वा महाभुजः
तान्द्विजान्मधुसर्पिर्भ्यां फलैः श्रेष्ठैः सुमङ्गलैः
Akshataih sumanobhishcha vachayitva mahabhujah
Tandvijanmadhusarpirbhyam phalaih shreshthaih sumangalaih
58.17
प्रादात्काञ्चनमेकैकं निष्कं विप्राय पाण्डवः
अलंकृतं चाश्वशतं वासांसीष्टाश्च दक्षिणाः
Pradatkanchanamekaikam nishkam vipraya pandavah
Alankritam chashvashatam vasansishtashcha dakshinah
58.18
तथा गाः कपिला दोग्ध्रीः सर्षभाः पाण्डुनन्दनः
हेमशृङ्गी रूप्यखुरा दत्त्वा चक्रे प्रदक्षिणम्
Tatha gah kapila dogdhrih sarshabhah pandunandanah
Hemashringi rupyakhura dattva chakre pradakshinam
58.19
स्वस्तिकान्वर्धमानांश्च नन्द्यावर्तांश्च काञ्चनान्
माल्यं च जलकुम्भांश्च ज्वलितं च हुताशनम्
Svastikanvardhamananshcha nandyavartanshcha kanchanan
Malyam cha jalakumbhanshcha jvalitam cha hutashanam
58.20
पूर्णान्यक्षतपात्राणि रुचकान्रोचनांस्तथा
स्वलंकृताः शुभाः कन्या दधिसर्पिर्मधूदकम्
Purnanyakshatapatrani ruchakanrochananstatha
Svalankritah shubhah kanya dadhisarpirmadhudakam
58.21
मङ्गल्यान्पक्षिणश्चैव यच्चान्यदपि पूजितम्
दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च कौन्तेयो बाह्यां कक्ष्यामगात्ततः
Mangalyanpakshinashchaiva yachchanyadapi pujitam
Drishtva sprishtva cha kaunteyo bahyam kakshyamagattatah
58.22
ततस्तस्य महाबाहोस्तिष्ठतः परिचारकाः
सौवर्णं सर्वतोभद्रं मुक्तावैडूर्यमण्डितम्
Tatastasya mahabahostishthatah paricharakah
Sauvarnam sarvatobhadram muktavaiduryamanditam
58.23
परार्ध्यास्तरणास्तीर्णं सोत्तरच्छदमृद्धिमत्
विश्वकर्मकृतं दिव्यमुपजह्रुर्वरासनम्
Parardhyastaranastirnam sottarachchhadamriddhimat
Vishvakarmakritam divyamupajahrurvarasanam
58.24
तत्र तस्योपविष्टस्य भूषणानि महात्मनः
उपजह्रुर्महार्हाणि प्रेष्याः शुभ्राणि सर्वशः
Tatra tasyopavishtasya bhushanani mahatmanah
Upajahrurmaharhani preshyah shubhrani sarvashah
58.25
युक्ताभरणवेषस्य कौन्तेयस्य महात्मनः
रूपमासीन्महाराज द्विषतां शोकवर्धनम्
Yuktabharanaveshasya kaunteyasya mahatmanah
Rupamasinmaharaja dvishatam shokavardhanam
58.26
पाण्डरैश्चन्द्ररश्म्याभैर्हेमदण्डैश्च चामरैः
दोधूयमानः शुशुभे विद्युद्भिरिव तोयदः
Pandaraishchandrarashmyabhairhemadandaishcha chamaraih
Dodhuyamanah shushubhe vidyudbhiriva toyadah
58.27
संस्तूयमानः सूतैश्च वन्द्यमानश्च बन्दिभिः
उपगीयमानो गन्धर्वैरास्ते स्म कुरुनन्दनः
Sanstuyamanah sutaishcha vandyamanashcha bandibhih
Upagiyamano gandharvairaste sma kurunandanah
58.28
ततो मुहूर्तादासीत्तु बन्दिनां निस्वनो महान्
नेमिघोषश्च रथिनां खुरघोषश्च वाजिनाम्
Tato muhurtadasittu bandinam nisvano mahan
Nemighoshashcha rathinam khuraghoshashcha vajinam
58.29
ह्रादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च
नराणां पदशब्दैश्च कम्पतीव स्म मेदिनी
Hradena gajaghantanam shankhanam ninadena cha
Naranam padashabdaishcha kampativa sma medini
58.30
ततः शुद्धान्तमासाद्य जानुभ्यां भूतले स्थितः
शिरसा वन्दनीयं तमभिवन्द्य जगत्पतिम्
Tatah shuddhantamasadya janubhyam bhutale sthitah
Shirasa vandaniyam tamabhivandya jagatpatim
58.31
कुण्डली बद्धनिस्त्रिंशः संनद्धकवचो युवा
अभिप्रणम्य शिरसा द्वाःस्थो धर्मात्मजाय वै
न्यवेदयद्धृषीकेशमुपयातं महात्मने
Kundali baddhanistrinshah sannaddhakavacho yuva
Abhipranamya shirasa dvahstho dharmatmajaya vai
Nyavedayaddhrishikeshamupayatam mahatmane
58.32
सोऽब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः स्वागतेनैव माधवम्
अर्घ्यं चैवासनं चास्मै दीयतां परमार्चितम्
Sobravitpurushavyaghrah svagatenaiva madhavam
Arghyam chaivasanam chasmai diyatam paramarchitam
58.33
ततः प्रवेश्य वार्ष्णेयमुपवेश्य वरासने
सत्कृत्य सत्कृतस्तेन पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः
Tatah praveshya varshneyamupaveshya varasane
Satkritya satkritastena paryaprichchhadyudhishthirah