UtshovChapter 39
39.1
संजय उवाच
शरविक्षतगात्रस्तु प्रत्यमित्रमवस्थितम्
अभिमन्युः स्मयन्धीमान्दुःशासनमथाब्रवीत्
Sanjaya uvacha
Sharavikshatagatrastu pratyamitramavasthitam
Abhimanyuh smayandhimanduhshasanamathabravit
39.2
दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे मानिनं शत्रुमागतम्
निष्ठुरं त्यक्तधर्माणमाक्रोशनपरायणम्
Dishtya pashyami sangrame maninam shatrumagatam
Nishthuram tyaktadharmanamakroshanaparayanam
39.3
यत्सभायां त्वया राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शृण्वतः
कोपितः परुषैर्वाक्यैर्धर्मराजो युधिष्ठिरः
जयोन्मत्तेन भीमश्च बह्वबद्धं प्रभाषता
Yatsabhayam tvaya ragyo dhritarashtrasya shrinvatah
Kopitah parushairvakyairdharmarajo yudhishthirah
Jayonmattena bhimashcha bahvabaddham prabhashata
39.4
परवित्तापहारस्य क्रोधस्याप्रशमस्य च
लोभस्य ज्ञाननाशस्य द्रोहस्यात्याहितस्य च
Paravittapaharasya krodhasyaprashamasya cha
Lobhasya gyananashasya drohasyatyahitasya cha
39.5
पितॄणां मम राज्यस्य हरणस्योग्रधन्विनाम्
तत्त्वामिदमनुप्राप्तं तत्कोपाद्वै महात्मनाम्
Pitrinam mama rajyasya haranasyogradhanvinam
Tattvamidamanupraptam tatkopadvai mahatmanam
39.6
सद्यश्चोग्रमधर्मस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मते
शासितास्म्यद्य ते बाणैः सर्वसैन्यस्य पश्यतः
Sadyashchogramadharmasya phalam prapnuhi durmate
Shasitasmyadya te banaih sarvasainyasya pashyatah
39.7
अद्याहमनृणस्तस्य कोपस्य भविता रणे
अमर्षितायाः कृष्णायाः काङ्क्षितस्य च मे पितुः
Adyahamanrinastasya kopasya bhavita rane
Amarshitayah krishnayah kankshitasya cha me pituh
39.8
अद्य कौरव्य भीमस्य भवितास्म्यनृणो युधि
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणम्
Adya kauravya bhimasya bhavitasmyanrino yudhi
Na hi me mokshyase jivanyadi notsrijase ranam
39.9
एवमुक्त्वा महाबाहुर्बाणं दुःशासनान्तकम्
संदधे परवीरघ्नः कालाग्न्यनिलवर्चसम्
Evamuktva mahabahurbanam duhshasanantakam
Sandadhe paraviraghnah kalagnyanilavarchasam
39.10
तस्योरस्तूर्णमासाद्य जत्रुदेशे विभिद्य तम्
अथैनं पञ्चविंशत्या पुनश्चैव समर्पयत्
Tasyorasturnamasadya jatrudeshe vibhidya tam
Athainam panchavinshatya punashchaiva samarpayat
39.11
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्
दुःशासनो महाराज कश्मलं चाविशन्महत्
Sa gadhaviddho vyathito rathopastha upavishat
Duhshasano maharaja kashmalam chavishanmahat
39.12
सारथिस्त्वरमाणस्तु दुःशासनमचेतसम्
रणमध्यादपोवाह सौभद्रशरपीडितम्
Sarathistvaramanastu duhshasanamachetasam
Ranamadhyadapovaha saubhadrasharapiditam
39.13
पाण्डवा द्रौपदेयाश्च विराटश्च समीक्ष्य तम्
पाञ्चालाः केकयाश्चैव सिंहनादमथानदन्
Pandava draupadeyashcha viratashcha samikshya tam
Panchalah kekayashchaiva sinhanadamathanadan
39.14
वादित्राणि च सर्वाणि नानालिङ्गानि सर्वशः
प्रावादयन्त संहृष्टाः पाण्डूनां तत्र सैनिकाः
Vaditrani cha sarvani nanalingani sarvashah
Pravadayanta sanhrishtah pandunam tatra sainikah
39.15
पश्यन्तः स्मयमानाश्च सौभद्रस्य विचेष्टितम्
अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्ट्वा शत्रुं पराजितम्
Pashyantah smayamanashcha saubhadrasya vicheshtitam
Atyantavairinam driptam drishtva shatrum parajitam
39.16
धर्ममारुतशक्राणामाश्विनोः प्रतिमास्तथा
धारयन्तो ध्वजाग्रेषु द्रौपदेया महारथाः
Dharmamarutashakranamashvinoh pratimastatha
Dharayanto dhvajagreshu draupadeya maharathah
39.17
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ
केकया धृष्टकेतुश्च मत्स्यपाञ्चालसृंजयाः
Satyakishchekitanashcha dhrishtadyumnashikhandinau
Kekaya dhrishtaketushcha matsyapanchalasrinjayah
39.18
पाण्डवाश्च मुदा युक्ता युधिष्ठिरपुरोगमाः
अभ्यवर्तन्त सहिता द्रोणानीकं बिभित्सवः
Pandavashcha muda yukta yudhishthirapurogamah
Abhyavartanta sahita dronanikam bibhitsavah
39.19
ततोऽभवन्महद्युद्धं त्वदीयानां परैः सह
जयमाकाङ्क्षमाणानां शूराणामनिवर्तिनाम्
Tatobhavanmahadyuddham tvadiyanam paraih saha
Jayamakankshamananam shuranamanivartinam
39.20
दुर्योधनो महाराज राधेयमिदमब्रवीत्
पश्य दुःशासनं वीरमभिमन्युवशं गतम्
Duryodhano maharaja radheyamidamabravit
Pashya duhshasanam viramabhimanyuvasham gatam
39.21
प्रतपन्तमिवादित्यं निघ्नन्तं शात्रवान्रणे
सौभद्रमुद्यतास्त्रातुमभिधावन्ति पाण्डवाः
Pratapantamivadityam nighnantam shatravanrane
Saubhadramudyatastratumabhidhavanti pandavah
39.22
ततः कर्णः शरैस्तीक्ष्णैरभिमन्युं दुरासदम्
अभ्यवर्षत संक्रुद्धः पुत्रस्य हितकृत्तव
Tatah karnah sharaistikshnairabhimanyum durasadam
Abhyavarshata sankruddhah putrasya hitakrittava
39.23
तस्य चानुचरांस्तीक्ष्णैर्विव्याध परमेषुभिः
अवज्ञापूर्वकं वीरः सौभद्रस्य रणाजिरे
Tasya chanucharanstikshnairvivyadha parameshubhih
Avagyapurvakam virah saubhadrasya ranajire
39.24
अभिमन्युस्तु राधेयं त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः
अविध्यत्त्वरितो राजन्द्रोणं प्रेप्सुर्महामनाः
Abhimanyustu radheyam trisaptatya shilimukhaih
Avidhyattvarito rajandronam prepsurmahamanah
39.25
तं तदा नाशकत्कश्चिद्द्रोणाद्वारयितुं रणे
आरुजन्तं रथश्रेष्ठान्वज्रहस्तमिवासुरान्
Tam tada nashakatkashchiddronadvarayitum rane
Arujantam rathashreshthanvajrahastamivasuran
39.26
ततः कर्णो जयप्रेप्सुर्मानी सर्वधनुर्भृताम्
सौभद्रं शतशोऽविध्यदुत्तमास्त्राणि दर्शयन्
Tatah karno jayaprepsurmani sarvadhanurbhritam
Saubhadram shatashovidhyaduttamastrani darshayan
39.27
सोऽस्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठो रामशिष्यः प्रतापवान्
समरे शत्रुदुर्धर्षमभिमन्युमपीडयत्
Sostrairastravidam shreshtho ramashishyah pratapavan
Samare shatrudurdharshamabhimanyumapidayat
39.28
स तथा पीड्यमानस्तु राधेयेनास्त्रवृष्टिभिः
समरेऽमरसंकाशः सौभद्रो न व्यषीदत
Sa tatha pidyamanastu radheyenastravrishtibhih
Samaremarasankashah saubhadro na vyashidata
39.29
ततः शिलाशितैस्तीक्ष्णैर्भल्लैः संनतपर्वभिः
छित्त्वा धनूंषि शूराणामार्जुनिः कर्णमार्दयत्
स ध्वजं कार्मुकं चास्य छित्त्वा भूमौ न्यपातयत्
Tatah shilashitaistikshnairbhallaih sannataparvabhih
Chhittva dhanunshi shuranamarjunih karnamardayat
Sa dhvajam karmukam chasya chhittva bhumau nyapatayat
39.30
ततः कृच्छ्रगतं कर्णं दृष्ट्वा कर्णादनन्तरः
सौभद्रमभ्ययात्तूर्णं दृढमुद्यम्य कार्मुकम्
Tatah krichchhragatam karnam drishtva karnadanantarah
Saubhadramabhyayatturnam dridhamudyamya karmukam
39.31
तत उच्चुक्रुशुः पार्थास्तेषां चानुचरा जनाः
वादित्राणि च संजघ्नुः सौभद्रं चापि तुष्टुवुः
Tata uchchukrushuh parthastesham chanuchara janah
Vaditrani cha sanjaghnuh saubhadram chapi tushtuvuh