UtshovChapter 17
17.1
संजय उवाच
ततः संशप्तका राजन्समे देशे व्यवस्थिताः
व्यूह्यानीकं रथैरेव चन्द्रार्धाख्यं मुदान्विताः
Sanjaya uvacha
Tatah sanshaptaka rajansame deshe vyavasthitah
Vyuhyanikam rathaireva chandrardhakhyam mudanvitah
17.2
ते किरीटिनमायान्तं दृष्ट्वा हर्षेण मारिष
उदक्रोशन्नरव्याघ्राः शब्देन महता तदा
Te kiritinamayantam drishtva harshena marisha
Udakroshannaravyaghrah shabdena mahata tada
17.3
स शब्दः प्रदिशः सर्वा दिशः खं च समावृणोत्
आवृतत्वाच्च लोकस्य नासीत्तत्र प्रतिस्वनः
Sa shabdah pradishah sarva dishah kham cha samavrinot
Avritatvachcha lokasya nasittatra pratisvanah
17.4
अतीव संप्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनंजयः
किंचिदभ्युत्स्मयन्कृष्णमिदं वचनमब्रवीत्
Ativa samprahrishtanstanupalabhya dhananjayah
Kinchidabhyutsmayankrishnamidam vachanamabravit
17.5
पश्यैतान्देवकीमातर्मुमूर्षूनद्य संयुगे
भ्रातॄंस्त्रैगर्तकानेवं रोदितव्ये प्रहर्षितान्
Pashyaitandevakimatarmumurshunadya sanyuge
Bhratrinstraigartakanevam roditavye praharshitan
17.6
अथ वा हर्षकालोऽयं त्रैगर्तानामसंशयम्
कुनरैर्दुरवापान्हि लोकान्प्राप्स्यन्त्यनुत्तमान्
Atha va harshakaloyam traigartanamasanshayam
Kunarairduravapanhi lokanprapsyantyanuttaman
17.7
एवमुक्त्वा महाबाहुर्हृषीकेशं ततोऽर्जुनः
आससाद रणे व्यूढां त्रैगर्तानामनीकिनीम्
Evamuktva mahabahurhrishikesham tatorjunah
Asasada rane vyudham traigartanamanikinim
17.8
स देवदत्तमादाय शङ्खं हेमपरिष्कृतम्
दध्मौ वेगेन महता फल्गुनः पूरयन्दिशः
Sa devadattamadaya shankham hemaparishkritam
Dadhmau vegena mahata phalgunah purayandishah
17.9
तेन शब्देन वित्रस्ता संशप्तकवरूथिनी
निश्चेष्टावस्थिता संख्ये अश्मसारमयी यथा
Tena shabdena vitrasta sanshaptakavaruthini
Nishcheshtavasthita sankhye ashmasaramayi yatha
17.10
वाहास्तेषां विवृत्ताक्षाः स्तब्धकर्णशिरोधराः
विष्टब्धचरणा मूत्रं रुधिरं च प्रसुस्रुवुः
Vahastesham vivrittakshah stabdhakarnashirodharah
Vishtabdhacharana mutram rudhiram cha prasusruvuh
17.11
उपलभ्य च ते संज्ञामवस्थाप्य च वाहिनीम्
युगपत्पाण्डुपुत्राय चिक्षिपुः कङ्कपत्रिणः
Upalabhya cha te sangyamavasthapya cha vahinim
Yugapatpanduputraya chikshipuh kankapatrinah
17.12
तान्यर्जुनः सहस्राणि दश पञ्चैव चाशुगैः
अनागतान्येव शरैश्चिच्छेदाशुपराक्रमः
Tanyarjunah sahasrani dasha panchaiva chashugaih
Anagatanyeva sharaishchichchhedashuparakramah
17.13
ततोऽर्जुनं शितैर्बाणैर्दशभिर्दशभिः पुनः
प्रत्यविध्यंस्ततः पार्थस्तानविध्यत्त्रिभिस्त्रिभिः
Tatorjunam shitairbanairdashabhirdashabhih punah
Pratyavidhyanstatah parthastanavidhyattribhistribhih
17.14
एकैकस्तु ततः पार्थं राजन्विव्याध पञ्चभिः
स च तान्प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमी
Ekaikastu tatah partham rajanvivyadha panchabhih
Sa cha tanprativivyadha dvabhyam dvabhyam parakrami
17.15
भूय एव तु संरब्धास्तेऽर्जुनं सहकेशवम्
आपूरयञ्शरैस्तीक्ष्णैस्तटाकमिव वृष्टिभिः
Bhuya eva tu sanrabdhasterjunam sahakeshavam
Apurayansharaistikshnaistatakamiva vrishtibhih
17.16
ततः शरसहस्राणि प्रापतन्नर्जुनं प्रति
भ्रमराणामिव व्राताः फुल्लद्रुमगणे वने
Tatah sharasahasrani prapatannarjunam prati
Bhramaranamiva vratah phulladrumagane vane
17.17
ततः सुबाहुस्त्रिंशद्भिरद्रिसारमयैर्दृढैः
अविध्यदिषुभिर्गाढं किरीटे सव्यसाचिनम्
Tatah subahustrinshadbhiradrisaramayairdridhaih
Avidhyadishubhirgadham kirite savyasachinam
17.18
तैः किरीटी किरीटस्थैर्हेमपुङ्खैरजिह्मगैः
शातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः
Taih kiriti kiritasthairhemapunkhairajihmagaih
Shatakumbhamayapido babhau yupa ivochchhritah
17.19
हस्तावापं सुबाहोस्तु भल्लेन युधि पाण्डवः
चिच्छेद तं चैव पुनः शरवर्षैरवाकिरत्
Hastavapam subahostu bhallena yudhi pandavah
Chichchheda tam chaiva punah sharavarshairavakirat
17.20
ततः सुशर्मा दशभिः सुरथश्च किरीटिनम्
सुधर्मा सुधनुश्चैव सुबाहुश्च समर्पयन्
Tatah susharma dashabhih surathashcha kiritinam
Sudharma sudhanushchaiva subahushcha samarpayan
17.21
तांस्तु सर्वान्पृथग्बाणैर्वानरप्रवरध्वजः
प्रत्यविध्यद्ध्वजांश्चैषां भल्लैश्चिच्छेद काञ्चनान्
Tanstu sarvanprithagbanairvanarapravaradhvajah
Pratyavidhyaddhvajanshchaisham bhallaishchichchheda kanchanan
17.22
सुधन्वनो धनुश्छित्त्वा हयान्वै न्यवधीच्छरैः
अथास्य सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत्
Sudhanvano dhanushchhittva hayanvai nyavadhichchharaih
Athasya sashirastranam shirah kayadapaharat
17.23
तस्मिंस्तु पतिते वीरे त्रस्तास्तस्य पदानुगाः
व्यद्रवन्त भयाद्भीता येन दौर्योधनं बलम्
Tasminstu patite vire trastastasya padanugah
Vyadravanta bhayadbhita yena dauryodhanam balam
17.24
ततो जघान संक्रुद्धो वासविस्तां महाचमूम्
शरजालैरविच्छिन्नैस्तमः सूर्य इवांशुभिः
Tato jaghana sankruddho vasavistam mahachamum
Sharajalairavichchhinnaistamah surya ivanshubhih
17.25
ततो भग्ने बले तस्मिन्विप्रयाते समन्ततः
सव्यसाचिनि संक्रुद्धे त्रैगर्तान्भयमाविशत्
Tato bhagne bale tasminviprayate samantatah
Savyasachini sankruddhe traigartanbhayamavishat
17.26
ते वध्यमानाः पार्थेन शरैः संनतपर्वभिः
अमुह्यंस्तत्र तत्रैव त्रस्ता मृगगणा इव
Te vadhyamanah parthena sharaih sannataparvabhih
Amuhyanstatra tatraiva trasta mrigagana iva
17.27
ततस्त्रिगर्तराट्क्रुद्धस्तानुवाच महारथान्
अलं द्रुतेन वः शूरा न भयं कर्तुमर्हथ
Tatastrigartaratkruddhastanuvacha maharathan
Alam drutena vah shura na bhayam kartumarhatha
17.28
शप्त्वा तु शपथान्घोरान्सर्वसैन्यस्य पश्यतः
गत्वा दौर्योधनं सैन्यं किं वै वक्ष्यथ मुख्यगाः
Shaptva tu shapathanghoransarvasainyasya pashyatah
Gatva dauryodhanam sainyam kim vai vakshyatha mukhyagah
17.29
नावहास्याः कथं लोके कर्मणानेन संयुगे
भवेम सहिताः सर्वे निवर्तध्वं यथाबलम्
Navahasyah katham loke karmananena sanyuge
Bhavema sahitah sarve nivartadhvam yathabalam
17.30
एवमुक्तास्तु ते राजन्नुदक्रोशन्मुहुर्मुहुः
शङ्खांश्च दध्मिरे वीरा हर्षयन्तः परस्परम्
Evamuktastu te rajannudakroshanmuhurmuhuh
Shankhanshcha dadhmire vira harshayantah parasparam
17.31
ततस्ते संन्यवर्तन्त संशप्तकगणाः पुनः
नारायणाश्च गोपालाः कृत्वा मृत्युं निवर्तनम्
Tataste sannyavartanta sanshaptakaganah punah
Narayanashcha gopalah kritva mrityum nivartanam