UtshovChapter 156
156.1
अर्जुन उवाच
कथमस्मद्धितार्थं ते कैश्च योगैर्जनार्दन
जरासंधप्रभृतयो घातिताः पृथिवीष्वराः
Arjuna uvacha
Kathamasmaddhitartham te kaishcha yogairjanardana
Jarasandhaprabhritayo ghatitah prithivishvarah
156.2
वासुदेव उवाच
जरासंधश्चेदिराजो नैषादिश्च महाबलः
यदि स्युर्न हताः पूर्वमिदानीं स्युर्भयंकराः
Vasudeva uvacha
Jarasandhashchedirajo naishadishcha mahabalah
Yadi syurna hatah purvamidanim syurbhayankarah
156.3
सुयोधनस्तानवश्यं वृणुयाद्रथसत्तमान्
तेऽस्माभिर्नित्यसंदुष्टाः संश्रयेयुश्च कौरवान्
Suyodhanastanavashyam vrinuyadrathasattaman
Tesmabhirnityasandushtah sanshrayeyushcha kauravan
156.4
ते हि वीरा महात्मानः कृतास्त्रा दृढयोधिनः
धार्तराष्ट्रीं चमूं कृत्स्नां रक्षेयुरमरा इव
Te hi vira mahatmanah kritastra dridhayodhinah
Dhartarashtrim chamum kritsnam raksheyuramara iva
156.5
सूतपुत्रो जरासंधश्चेदिराजो निषादजः
सुयोधनं समाश्रित्य तपेरन्पृथिवीमिमाम्
Sutaputro jarasandhashchedirajo nishadajah
Suyodhanam samashritya taperanprithivimimam
156.6
योगैरपि हता यैस्ते तान्मे शृणु धनंजय
अजय्या हि विना योगैर्मृधे ते दैवतैरपि
Yogairapi hata yaiste tanme shrinu dhananjaya
Ajayya hi vina yogairmridhe te daivatairapi
156.7
एकैको हि पृथक्तेषां समस्तां सुरवाहिनीम्
योधयेत्समरे पार्थ लोकपालाभिरक्षिताम्
Ekaiko hi prithaktesham samastam suravahinim
Yodhayetsamare partha lokapalabhirakshitam
156.8
जरासंधो हि रुषितो रौहिणेयप्रधर्षितः
अस्मद्वधार्थं चिक्षेप गदां वै लोहितामुखीम्
Jarasandho hi rushito rauhineyapradharshitah
Asmadvadhartham chikshepa gadam vai lohitamukhim
156.9
सीमन्तमिव कुर्वाणां नभसः पावकप्रभाम्
व्यदृश्यतापतन्ती सा शक्रमुक्ता यथाशनिः
Simantamiva kurvanam nabhasah pavakaprabham
Vyadrishyatapatanti sa shakramukta yathashanih
156.10
तामापतन्तीं दृष्ट्वैव गदां रोहिणिनन्दनः
प्रतिघातार्थमस्त्रं वै स्थूणाकर्णमवासृजत्
Tamapatantim drishtvaiva gadam rohininandanah
Pratighatarthamastram vai sthunakarnamavasrijat
156.11
अस्त्रवेगप्रतिहता सा गदा प्रापतद्भुवि
दारयन्ती धरां देवीं कम्पयन्तीव पर्वतान्
Astravegapratihata sa gada prapatadbhuvi
Darayanti dharam devim kampayantiva parvatan
156.12
तत्र स्म राक्षसी घोरा जरा नामाशुविक्रमा
संधयामास तं जातं जरासंधमरिंदमम्
Tatra sma rakshasi ghora jara namashuvikrama
Sandhayamasa tam jatam jarasandhamarindamam
156.13
द्वाभ्यां जातो हि मातृभ्यामर्धदेहः पृथक्पृथक्
तया स संधितो यस्माज्जरासंधस्ततः स्मृतः
Dvabhyam jato hi matribhyamardhadehah prithakprithak
Taya sa sandhito yasmajjarasandhastatah smritah
156.14
सा तु भूमिगता पार्थ हता ससुतबान्धवा
गदया तेन चास्त्रेण स्थूणाकर्णेन राक्षसी
Sa tu bhumigata partha hata sasutabandhava
Gadaya tena chastrena sthunakarnena rakshasi
156.15
विनाभूतः स गदया जरासंधो महामृधे
निहतो भीमसेनेन पश्यतस्ते धनंजय
Vinabhutah sa gadaya jarasandho mahamridhe
Nihato bhimasenena pashyataste dhananjaya
156.16
यदि हि स्याद्गदापाणिर्जरासंधः प्रतापवान्
सेन्द्रा देवा न तं हन्तुं रणे शक्ता नरोत्तम
Yadi hi syadgadapanirjarasandhah pratapavan
Sendra deva na tam hantum rane shakta narottama
156.17
त्वद्धितार्थं हि नैषादिरङ्गुष्ठेन वियोजितः
द्रोणेनाचार्यकं कृत्वा छद्मना सत्यविक्रमः
Tvaddhitartham hi naishadirangushthena viyojitah
Dronenacharyakam kritva chhadmana satyavikramah
156.18
स तु बद्धाङ्गुलित्राणो नैषादिर्दृढविक्रमः
अस्यन्नेको वनचरो बभौ राम इवापरः
Sa tu baddhangulitrano naishadirdridhavikramah
Asyanneko vanacharo babhau rama ivaparah
156.19
एकलव्यं हि साङ्गुष्ठमशक्ता देवदानवाः
सराक्षसोरगाः पार्थ विजेतुं युधि कर्हिचित्
Ekalavyam hi sangushthamashakta devadanavah
Sarakshasoragah partha vijetum yudhi karhichit
156.20
किमु मानुषमात्रेण शक्यः स्यात्प्रतिवीक्षितुम्
दृढमुष्टिः कृती नित्यमस्यमानो दिवानिशम्
Kimu manushamatrena shakyah syatprativikshitum
Dridhamushtih kriti nityamasyamano divanisham
156.21
त्वद्धितार्थं तु स मया हतः संग्राममूर्धनि
चेदिराजश्च विक्रान्तः प्रत्यक्षं निहतस्तव
Tvaddhitartham tu sa maya hatah sangramamurdhani
Chedirajashcha vikrantah pratyaksham nihatastava
156.22
स चाप्यशक्यः संग्रामे जेतुं सर्वैः सुरासुरैः
वधार्थं तस्य जातोऽहमन्येषां च सुरद्विषाम्
Sa chapyashakyah sangrame jetum sarvaih surasuraih
Vadhartham tasya jatohamanyesham cha suradvisham
156.23
त्वत्सहायो नरव्याघ्र लोकानां हितकाम्यया
हिडिम्बबककिर्मीरा भीमसेनेन पातिताः
रावणेन समप्राणा ब्रह्मयज्ञविनाशनाः
Tvatsahayo naravyaghra lokanam hitakamyaya
Hidimbabakakirmira bhimasenena patitah
Ravanena samaprana brahmayagyavinashanah
156.24
हतस्तथैव मायावी हैडिम्बेनाप्यलायुधः
हैडिम्बश्चाप्युपायेन शक्त्या कर्णेन घातितः
Hatastathaiva mayavi haidimbenapyalayudhah
Haidimbashchapyupayena shaktya karnena ghatitah
156.25
यदि ह्येनं नाहनिष्यत्कर्णः शक्त्या महामृधे
मया वध्योऽभविष्यत्स भैमसेनिर्घटोत्कचः
Yadi hyenam nahanishyatkarnah shaktya mahamridhe
Maya vadhyobhavishyatsa bhaimasenirghatotkachah
156.26
मया न निहतः पूर्वमेष युष्मत्प्रियेप्सया
एष हि ब्राह्मणद्वेषी यज्ञद्वेषी च राक्षसः
Maya na nihatah purvamesha yushmatpriyepsaya
Esha hi brahmanadveshi yagyadveshi cha rakshasah
156.27
धर्मस्य लोप्ता पापात्मा तस्मादेष निपातितः
व्यंसिता चाप्युपायेन शक्रदत्ता मयानघ
Dharmasya lopta papatma tasmadesha nipatitah
Vyansita chapyupayena shakradatta mayanagha
156.28
ये हि धर्मस्य लोप्तारो वध्यास्ते मम पाण्डव
धर्मसंस्थापनार्थं हि प्रतिज्ञैषा ममाव्यया
Ye hi dharmasya loptaro vadhyaste mama pandava
Dharmasansthapanartham hi pratigyaisha mamavyaya
156.29
ब्रह्म सत्यं दमः शौचं धर्मो ह्रीः श्रीर्धृतिः क्षमा
यत्र तत्र रमे नित्यमहं सत्येन ते शपे
Brahma satyam damah shaucham dharmo hrih shrirdhritih kshama
Yatra tatra rame nityamaham satyena te shape
156.30
न विषादस्त्वया कार्यः कर्णं वैकर्तनं प्रति
उपदेक्ष्याम्युपायं ते येन तं प्रसहिष्यसि
Na vishadastvaya karyah karnam vaikartanam prati
Upadekshyamyupayam te yena tam prasahishyasi
156.31
सुयोधनं चापि रणे हनिष्यति वृकोदरः
तस्य चापि वधोपायं वक्ष्यामि तव पाण्डव
Suyodhanam chapi rane hanishyati vrikodarah
Tasya chapi vadhopayam vakshyami tava pandava
156.32
वर्धते तुमुलस्त्वेष शब्दः परचमूं प्रति
विद्रवन्ति च सैन्यानि त्वदीयानि दिशो दश
Vardhate tumulastvesha shabdah parachamum prati
Vidravanti cha sainyani tvadiyani disho dasha
156.33
लब्धलक्ष्या हि कौरव्या विधमन्ति चमूं तव
दहत्येष च वः सैन्यं द्रोणः प्रहरतां वरः
Labdhalakshya hi kauravya vidhamanti chamum tava
Dahatyesha cha vah sainyam dronah praharatam varah