UtshovChapter 155
155.1
संजय उवाच
हैडिम्बं निहतं दृष्ट्वा विकीर्णमिव पर्वतम्
पाण्डवा दीनमनसः सर्वे बाष्पाकुलेक्षणाः
Sanjaya uvacha
Haidimbam nihatam drishtva vikirnamiva parvatam
Pandava dinamanasah sarve bashpakulekshanah
155.2
वासुदेवस्तु हर्षेण महताभिपरिप्लुतः
ननाद सिंहवन्नादं व्यथयन्निव भारत
विनद्य च महानादं पर्यष्वजत फल्गुनम्
Vasudevastu harshena mahatabhipariplutah
Nanada sinhavannadam vyathayanniva bharata
Vinadya cha mahanadam paryashvajata phalgunam
155.3
स विनद्य महानादमभीशून्संनियम्य च
ननर्त हर्षसंवीतो वातोद्धूत इव द्रुमः
Sa vinadya mahanadamabhishunsanniyamya cha
Nanarta harshasanvito vatoddhuta iva drumah
155.4
ततो विनिर्भ्राम्य पुनः पार्थमास्फोट्य चासकृत्
रथोपस्थगतो भीमं प्राणदत्पुनरच्युतः
Tato vinirbhramya punah parthamasphotya chasakrit
Rathopasthagato bhimam pranadatpunarachyutah
155.5
प्रहृष्टमनसं ज्ञात्वा वासुदेवं महाबलम्
अब्रवीदर्जुनो राजन्नातिहृष्टमना इव
Prahrishtamanasam gyatva vasudevam mahabalam
Abravidarjuno rajannatihrishtamana iva
155.6
अतिहर्षोऽयमस्थाने तवाद्य मधुसूदन
शोकस्थाने परे प्राप्ते हैडिम्बस्य वधेन वै
Atiharshoyamasthane tavadya madhusudana
Shokasthane pare prapte haidimbasya vadhena vai
155.7
विमुखानि च सैन्यानि हतं दृष्ट्वा घटोत्कचम्
वयं च भृशमाविग्ना हैडिम्बस्य निपातनात्
Vimukhani cha sainyani hatam drishtva ghatotkacham
Vayam cha bhrishamavigna haidimbasya nipatanat
155.8
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति जनार्दन
तदद्य शंस मे पृष्टः सत्यं सत्यवतां वर
Naitatkaranamalpam hi bhavishyati janardana
Tadadya shansa me prishtah satyam satyavatam vara
155.9
यद्येतन्न रहस्यं ते वक्तुमर्हस्यरिंदम
धैर्यस्य वैकृतं ब्रूहि त्वमद्य मधुसूदन
Yadyetanna rahasyam te vaktumarhasyarindama
Dhairyasya vaikritam bruhi tvamadya madhusudana
155.10
समुद्रस्येव संक्षोभो मेरोरिव विसर्पणम्
तथैतल्लाघवं मन्ये तव कर्म जनार्दन
Samudrasyeva sankshobho meroriva visarpanam
Tathaitallaghavam manye tava karma janardana
155.11
वासुदेव उवाच
अतिहर्षमिमं प्राप्तं शृणु मे त्वं धनंजय
अतीव मनसः सद्यः प्रसादकरमुत्तमम्
Vasudeva uvacha
Atiharshamimam praptam shrinu me tvam dhananjaya
Ativa manasah sadyah prasadakaramuttamam
155.12
शक्तिं घटोत्कचेनेमां व्यंसयित्वा महाद्युते
कर्णं निहतमेवाजौ विद्धि सद्यो धनंजय
Shaktim ghatotkachenemam vyansayitva mahadyute
Karnam nihatamevajau viddhi sadyo dhananjaya
155.13
शक्तिहस्तं पुनः कर्णं को लोकेऽस्ति पुमानिह
य एनमभितस्तिष्ठेत्कार्त्तिकेयमिवाहवे
Shaktihastam punah karnam ko lokesti pumaniha
Ya enamabhitastishthetkarttikeyamivahave
155.14
दिष्ट्यापनीतकवचो दिष्ट्यापहृतकुण्डलः
दिष्ट्या च व्यंसिता शक्तिरमोघास्य घटोत्कचे
Dishtyapanitakavacho dishtyapahritakundalah
Dishtya cha vyansita shaktiramoghasya ghatotkache
155.15
यदि हि स्यात्सकवचस्तथैव च सकुण्डलः
सामरानपि लोकांस्त्रीनेकः कर्णो जयेद्बली
Yadi hi syatsakavachastathaiva cha sakundalah
Samaranapi lokanstrinekah karno jayedbali
155.16
वासवो वा कुबेरो वा वरुणो वा जलेश्वरः
यमो वा नोत्सहेत्कर्णं रणे प्रतिसमासितुम्
Vasavo va kubero va varuno va jaleshvarah
Yamo va notsahetkarnam rane pratisamasitum
155.17
गाण्डीवमायम्य भवांश्चक्रं वाहं सुदर्शनम्
न शक्तौ स्वो रणे जेतुं तथायुक्तं नरर्षभम्
Gandivamayamya bhavanshchakram vaham sudarshanam
Na shaktau svo rane jetum tathayuktam nararshabham
155.18
त्वद्धितार्थं तु शक्रेण मायया हृतकुण्डलः
विहीनकवचश्चायं कृतः परपुरंजयः
Tvaddhitartham tu shakrena mayaya hritakundalah
Vihinakavachashchayam kritah parapuranjayah
155.19
उत्कृत्य कवचं यस्मात्कुण्डले विमले च ते
प्रादाच्छक्राय कर्णो वै तेन वैकर्तनः स्मृतः
Utkritya kavacham yasmatkundale vimale cha te
Pradachchhakraya karno vai tena vaikartanah smritah
155.20
आशीविष इव क्रुद्धः स्तम्भितो मन्त्रतेजसा
तथाद्य भाति कर्णो मे शान्तज्वाल इवानलः
Ashivisha iva kruddhah stambhito mantratejasa
Tathadya bhati karno me shantajvala ivanalah
155.21
यदा प्रभृति कर्णाय शक्तिर्दत्ता महात्मना
वासवेन महाबाहो प्राप्ता यासौ घटोत्कचे
Yada prabhriti karnaya shaktirdatta mahatmana
Vasavena mahabaho prapta yasau ghatotkache
155.22
कुण्डलाभ्यां निमायाथ दिव्येन कवचेन च
तां प्राप्यामन्यत वृषा सततं त्वां हतं रणे
Kundalabhyam nimayatha divyena kavachena cha
Tam prapyamanyata vrisha satatam tvam hatam rane
155.23
एवं गतेऽपि शक्योऽयं हन्तुं नान्येन केनचित्
ऋते त्वा पुरुषव्याघ्र शपे सत्येन चानघ
Evam gatepi shakyoyam hantum nanyena kenachit
Rite tva purushavyaghra shape satyena chanagha
155.24
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च तपस्वी नियतव्रतः
रिपुष्वपि दयावांश्च तस्मात्कर्णो वृषा स्मृतः
Brahmanyah satyavadi cha tapasvi niyatavratah
Ripushvapi dayavanshcha tasmatkarno vrisha smritah
155.25
युद्धशौण्डो महाबाहुर्नित्योद्यतशरासनः
केसरीव वने मर्दन्मत्तमातङ्गयूथपान्
विमदान्रथशार्दूलान्कुरुते रणमूर्धनि
Yuddhashaundo mahabahurnityodyatasharasanah
Kesariva vane mardanmattamatangayuthapan
Vimadanrathashardulankurute ranamurdhani
155.26
मध्यंगत इवादित्यो यो न शक्यो निरीक्षितुम्
त्वदीयैः पुरुषव्याघ्र योधमुख्यैर्महात्मभिः
शरजालसहस्रांशुः शरदीव दिवाकरः
Madhyangata ivadityo yo na shakyo nirikshitum
Tvadiyaih purushavyaghra yodhamukhyairmahatmabhih
Sharajalasahasranshuh sharadiva divakarah
155.27
तपान्ते तोयदो यद्वच्छरधाराः क्षरत्यसौ
दिव्यास्त्रजलदः कर्णः पर्जन्य इव वृष्टिमान्
सोऽद्य मानुषतां प्राप्तो विमुक्तः शक्रदत्तया
Tapante toyado yadvachchharadharah ksharatyasau
Divyastrajaladah karnah parjanya iva vrishtiman
Sodya manushatam prapto vimuktah shakradattaya
155.28
एको हि योगोऽस्य भवेद्वधाय; छिद्रे ह्येनं स्वप्रमत्तः प्रमत्तम्
कृच्छ्रप्राप्तं रथचक्रे निमग्ने; हन्याः पूर्वं त्वं तु संज्ञां विचार्य
Eko hi yogosya bhavedvadhaya; chhidre hyenam svapramattah pramattam
Krichchhrapraptam rathachakre nimagne; hanyah purvam tvam tu sangyam vicharya
155.29
जरासंधश्चेदिराजो महात्मा; महाबलश्चैकलव्यो निषादः
एकैकशो निहताः सर्व एव; योगैस्तैस्तैस्त्वद्धितार्थं मयैव
Jarasandhashchedirajo mahatma; mahabalashchaikalavyo nishadah
Ekaikasho nihatah sarva eva; yogaistaistaistvaddhitartham mayaiva
155.30
अथापरे निहता राक्षसेन्द्रा; हिडिम्बकिर्मीरबकप्रधानाः
अलायुधः परसैन्यावमर्दी; घटोत्कचश्चोग्रकर्मा तरस्वी
Athapare nihata rakshasendra; hidimbakirmirabakapradhanah
Alayudhah parasainyavamardi; ghatotkachashchograkarma tarasvi