UtshovChapter 149
149.1
संजय उवाच
दृष्ट्वा घटोत्कचं राजन्सूतपुत्ररथं प्रति
प्रयान्तं त्वरया युक्तं जिघांसुं कर्णमाहवे
Sanjaya uvacha
Drishtva ghatotkacham rajansutaputraratham prati
Prayantam tvaraya yuktam jighansum karnamahave
149.2
अब्रवीत्तव पुत्रस्तु दुःशासनमिदं वचः
एतद्रक्षो रणे तूर्णं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम्
Abravittava putrastu duhshasanamidam vachah
Etadraksho rane turnam drishtva karnasya vikramam
149.3
अभियाति द्रुतं कर्णं तद्वारय महारथम्
वृतः सैन्येन महता याहि यत्र महाबलः
Abhiyati drutam karnam tadvaraya maharatham
Vritah sainyena mahata yahi yatra mahabalah
149.4
कर्णो वैकर्तनो युद्धे राक्षसेन युयुत्सति
रक्ष कर्णं रणे यत्तो वृतः सैन्येन मानद
Karno vaikartano yuddhe rakshasena yuyutsati
Raksha karnam rane yatto vritah sainyena manada
149.5
एतस्मिन्नन्तरे राजञ्जटासुरसुतो बली
दुर्योधनमुपागम्य प्राह प्रहरतां वरः
Etasminnantare rajanjatasurasuto bali
Duryodhanamupagamya praha praharatam varah
149.6
दुर्योधन तवामित्रान्प्रख्यातान्युद्धदुर्मदान्
पाण्डवान्हन्तुमिच्छामि त्वयाज्ञप्तः सहानुगान्
Duryodhana tavamitranprakhyatanyuddhadurmadan
Pandavanhantumichchhami tvayagyaptah sahanugan
149.7
जटासुरो मम पिता रक्षसामग्रणीः पुरा
प्रयुज्य कर्म रक्षोघ्नं क्षुद्रैः पार्थैर्निपातितः
तस्यापचितिमिच्छामि त्वद्दिष्टो गन्तुमीश्वर
Jatasuro mama pita rakshasamagranih pura
Prayujya karma rakshoghnam kshudraih parthairnipatitah
Tasyapachitimichchhami tvaddishto gantumishvara
149.8
तमब्रवीत्ततो राजा प्रीयमाणः पुनः पुनः
द्रोणकर्णादिभिः सार्धं पर्याप्तोऽहं द्विषद्वधे
त्वं तु गच्छ मयाज्ञप्तो जहि युद्धं घटोत्कचम्
Tamabravittato raja priyamanah punah punah
Dronakarnadibhih sardham paryaptoham dvishadvadhe
Tvam tu gachchha mayagyapto jahi yuddham ghatotkacham
149.9
तथेत्युक्त्वा महाकायः समाहूय घटोत्कचम्
जटासुरिर्भैमसेनिं नानाशस्त्रैरवाकिरत्
Tathetyuktva mahakayah samahuya ghatotkacham
Jatasurirbhaimasenim nanashastrairavakirat
149.10
अलंबलं च कर्णं च कुरुसैन्यं च दुस्तरम्
हैडिम्बः प्रममाथैको महावातोऽम्बुदानिव
Alambalam cha karnam cha kurusainyam cha dustaram
Haidimbah pramamathaiko mahavatombudaniva
149.11
ततो मायामयं दृष्ट्वा रथं तूर्णमलंबलः
घटोत्कचं शरव्रातैर्नानालिङ्गैः समार्दयत्
Tato mayamayam drishtva ratham turnamalambalah
Ghatotkacham sharavratairnanalingaih samardayat
149.12
विद्ध्वा च बहुभिर्बाणैर्भैमसेनिमलंबलः
व्यद्रावयच्छरव्रातैः पाण्डवानामनीकिनीम्
Viddhva cha bahubhirbanairbhaimasenimalambalah
Vyadravayachchharavrataih pandavanamanikinim
149.13
तेन विद्राव्यमाणानि पाण्डुसैन्यानि मारिष
निशीथे विप्रकीर्यन्त वातनुन्ना घना इव
Tena vidravyamanani pandusainyani marisha
Nishithe viprakiryanta vatanunna ghana iva
149.14
घटोत्कचशरैर्नुन्ना तथैव कुरुवाहिनी
निशीथे प्राद्रवद्राजन्नुत्सृज्योल्काः सहस्रशः
Ghatotkachasharairnunna tathaiva kuruvahini
Nishithe pradravadrajannutsrijyolkah sahasrashah
149.15
अलंबलस्ततः क्रुद्धो भैमसेनिं महामृधे
आजघ्ने निशितैर्बाणैस्तोत्त्रैरिव महाद्विपम्
Alambalastatah kruddho bhaimasenim mahamridhe
Ajaghne nishitairbanaistottrairiva mahadvipam
149.16
तिलशस्तस्य तद्यानं सूतं सर्वायुधानि च
घटोत्कचः प्रचिच्छेद प्राणदच्चातिदारुणम्
Tilashastasya tadyanam sutam sarvayudhani cha
Ghatotkachah prachichchheda pranadachchatidarunam
149.17
ततः कर्णं शरव्रातैः कुरूनन्यान्सहस्रशः
अलंबलं चाभ्यवर्षन्मेघो मेरुमिवाचलम्
Tatah karnam sharavrataih kurunanyansahasrashah
Alambalam chabhyavarshanmegho merumivachalam
149.18
ततः संचुक्षुभे सैन्यं कुरूणां राक्षसार्दितम्
उपर्युपरि चान्योन्यं चतुरङ्गं ममर्द ह
Tatah sanchukshubhe sainyam kurunam rakshasarditam
Uparyupari chanyonyam chaturangam mamarda ha
149.19
जटासुरिर्महाराज विरथो हतसारथिः
घटोत्कचं रणे क्रुद्धो मुष्टिनाभ्यहनद्दृढम्
Jatasurirmaharaja viratho hatasarathih
Ghatotkacham rane kruddho mushtinabhyahanaddridham
149.20
मुष्टिनाभिहतस्तेन प्रचचाल घटोत्कचः
क्षितिकम्पे यथा शैलः सवृक्षगणगुल्मवान्
Mushtinabhihatastena prachachala ghatotkachah
Kshitikampe yatha shailah savrikshaganagulmavan
149.21
ततः स परिघाभेन द्विट्संघघ्नेन बाहुना
जटासुरिं भैमसेनिरवधीन्मुष्टिना भृशम्
Tatah sa parighabhena dvitsanghaghnena bahuna
Jatasurim bhaimaseniravadhinmushtina bhrisham
149.22
तं प्रमथ्य ततः क्रुद्धस्तूर्णं हैडिम्बिराक्षिपत्
दोर्भ्यामिन्द्रध्वजाभाभ्यां निष्पिपेष महीतले
Tam pramathya tatah kruddhasturnam haidimbirakshipat
Dorbhyamindradhvajabhabhyam nishpipesha mahitale
149.23
अलंबलोऽपि विक्षिप्य समुत्क्षिप्य च राक्षसम्
घटोत्कचं रणे रोषान्निष्पिपेष महीतले
Alambalopi vikshipya samutkshipya cha rakshasam
Ghatotkacham rane roshannishpipesha mahitale
149.24
तयोः समभवद्युद्धं गर्जतोरतिकाययोः
घटोत्कचालंबलयोस्तुमुलं लोमहर्षणम्
Tayoh samabhavadyuddham garjatoratikayayoh
Ghatotkachalambalayostumulam lomaharshanam
149.25
विशेषयन्तावन्योन्यं मायाभिरतिमायिनौ
युयुधाते महावीर्याविन्द्रवैरोचनाविव
Visheshayantavanyonyam mayabhiratimayinau
Yuyudhate mahaviryavindravairochanaviva
149.26
पावकाम्बुनिधी भूत्वा पुनर्गरुडतक्षकौ
पुनर्मेघमहावातौ पुनर्वज्रमहाचलौ
पुनः कुञ्जरशार्दूलौ पुनः स्वर्भानुभास्करौ
Pavakambunidhi bhutva punargarudatakshakau
Punarmeghamahavatau punarvajramahachalau
Punah kunjarashardulau punah svarbhanubhaskarau
149.27
एवं मायाशतसृजावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ
भृशं चित्रमयुध्येतामलंबलघटोत्कचौ
Evam mayashatasrijavanyonyavadhakankshinau
Bhrisham chitramayudhyetamalambalaghatotkachau
149.28
परिघैश्च गदाभिश्च प्रासमुद्गरपट्टिशैः
मुसलैः पर्वताग्रैश्च तावन्योन्यं निजघ्नतुः
Parighaishcha gadabhishcha prasamudgarapattishaih
Musalaih parvatagraishcha tavanyonyam nijaghnatuh
149.29
हयाभ्यां च गजाभ्यां च पदातिरथिनौ पुनः
युयुधाते महामायौ राक्षसप्रवरौ युधि
Hayabhyam cha gajabhyam cha padatirathinau punah
Yuyudhate mahamayau rakshasapravarau yudhi
149.30
ततो घटोत्कचो राजन्नलंबलवधेप्सया
उत्पपात भृशं क्रुद्धः श्येनवन्निपपात ह
Tato ghatotkacho rajannalambalavadhepsaya
Utpapata bhrisham kruddhah shyenavannipapata ha
149.31
गृहीत्वा च महाकायं राक्षसेन्द्रमलंबलम्
उद्यम्य न्यवधीद्भूमौ मयं विष्णुरिवाहवे
Grihitva cha mahakayam rakshasendramalambalam
Udyamya nyavadhidbhumau mayam vishnurivahave
149.32
ततो घटोत्कचः खड्गमुद्गृह्याद्भुतदर्शनम्
चकर्त कायाद्धि शिरो भीमं विकृतदर्शनम्
Tato ghatotkachah khadgamudgrihyadbhutadarshanam
Chakarta kayaddhi shiro bhimam vikritadarshanam
149.33
तच्छिरो रुधिराभ्यक्तं गृह्य केशेषु राक्षसः
घटोत्कचो ययावाशु दुर्योधनरथं प्रति
Tachchhiro rudhirabhyaktam grihya kesheshu rakshasah
Ghatotkacho yayavashu duryodhanaratham prati
149.34
अभ्येत्य च महाबाहुः स्मयमानः स राक्षसः
रथेऽस्य निक्षिप्य शिरो विकृताननमूर्धजम्
प्राणदद्भैरवं नादं प्रावृषीव बलाहकः
Abhyetya cha mahabahuh smayamanah sa rakshasah
Rathesya nikshipya shiro vikritananamurdhajam
Pranadadbhairavam nadam pravrishiva balahakah
149.35
अब्रवीच्च ततो राजन्दुर्योधनमिदं वचः
एष ते निहतो बन्धुस्त्वया दृष्टोऽस्य विक्रमः
पुनर्द्रष्टासि कर्णस्य निष्ठामेतां तथात्मनः
Abravichcha tato rajanduryodhanamidam vachah
Esha te nihato bandhustvaya drishtosya vikramah
Punardrashtasi karnasya nishthametam tathatmanah
149.36
एवमुक्त्वा ततः प्रायात्कर्णं प्रति जनेश्वर
किरञ्शरशतांस्तीक्ष्णान्विमुञ्चन्कर्णमूर्धनि
Evamuktva tatah prayatkarnam prati janeshvara
Kiransharashatanstikshnanvimunchankarnamurdhani
149.37
ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम्
विस्मापनं महाराज नरराक्षसयोर्मृधे
Tatah samabhavadyuddham ghorarupam bhayanakam
Vismapanam maharaja nararakshasayormridhe