UtshovChapter 128
128.1
संजय उवाच
तदुदीर्णगजाश्वौघं बलं तव जनाधिप
पाण्डुसेनामभिद्रुत्य योधयामास सर्वतः
Sanjaya uvacha
Tadudirnagajashvaugham balam tava janadhipa
Pandusenamabhidrutya yodhayamasa sarvatah
128.2
पाञ्चालाः कुरवश्चैव योधयन्तः परस्परम्
यमराष्ट्राय महते परलोकाय दीक्षिताः
Panchalah kuravashchaiva yodhayantah parasparam
Yamarashtraya mahate paralokaya dikshitah
128.3
शूराः शूरैः समागम्य शरतोमरशक्तिभिः
विव्यधुः समरे तूर्णं निन्युश्चैव यमक्षयम्
Shurah shuraih samagamya sharatomarashaktibhih
Vivyadhuh samare turnam ninyushchaiva yamakshayam
128.4
रथिनां रथिभिः सार्धं रुधिरस्रावि दारुणम्
प्रावर्तत महद्युद्धं निघ्नतामितरेतरम्
Rathinam rathibhih sardham rudhirasravi darunam
Pravartata mahadyuddham nighnatamitaretaram
128.5
वारणाश्च महाराज समासाद्य परस्परम्
विषाणैर्दारयामासुः संक्रुद्धाश्च मदोत्कटाः
Varanashcha maharaja samasadya parasparam
Vishanairdarayamasuh sankruddhashcha madotkatah
128.6
हयारोहान्हयारोहाः प्रासशक्तिपरश्वधैः
बिभिदुस्तुमुले युद्धे प्रार्थयन्तो महद्यशः
Hayarohanhayarohah prasashaktiparashvadhaih
Bibhidustumule yuddhe prarthayanto mahadyashah
128.7
पत्तयश्च महाबाहो शतशः शस्त्रपाणयः
अन्योन्यमार्दयन्राजन्नित्ययत्ताः पराक्रमे
Pattayashcha mahabaho shatashah shastrapanayah
Anyonyamardayanrajannityayattah parakrame
128.8
गोत्राणां नामधेयानां कुलानां चैव मारिष
श्रवणाद्धि विजानीमः पाञ्चालान्कुरुभिः सह
Gotranam namadheyanam kulanam chaiva marisha
Shravanaddhi vijanimah panchalankurubhih saha
128.9
अन्योन्यं समरे योधाः शरशक्तिपरश्वधैः
प्रेषयन्परलोकाय विचरन्तो ह्यभीतवत्
Anyonyam samare yodhah sharashaktiparashvadhaih
Preshayanparalokaya vicharanto hyabhitavat
128.10
शरैर्दश दिशो राजंस्तेषां मुक्तैः सहस्रशः
न भ्राजन्त यथापूर्वं भास्करेऽस्तं गतेऽपि च
Sharairdasha disho rajanstesham muktaih sahasrashah
Na bhrajanta yathapurvam bhaskarestam gatepi cha
128.11
तथा प्रयुध्यमानेषु पाण्डवेयेषु निर्भयः
दुर्योधनो महाराज व्यवगाहत तद्बलम्
Tatha prayudhyamaneshu pandaveyeshu nirbhayah
Duryodhano maharaja vyavagahata tadbalam
128.12
सैन्धवस्य वधेनैव भृशं दुःखसमन्वितः
मर्तव्यमिति संचिन्त्य प्राविशत्तु द्विषद्बलम्
Saindhavasya vadhenaiva bhrisham duhkhasamanvitah
Martavyamiti sanchintya pravishattu dvishadbalam
128.13
नादयन्रथघोषेण कम्पयन्निव मेदिनीम्
अभ्यवर्तत पुत्रस्ते पाण्डवानामनीकिनीम्
Nadayanrathaghoshena kampayanniva medinim
Abhyavartata putraste pandavanamanikinim
128.14
स संनिपातस्तुमुलस्तस्य तेषां च भारत
अभवत्सर्वसैन्यानामभावकरणो महान्
Sa sannipatastumulastasya tesham cha bharata
Abhavatsarvasainyanamabhavakarano mahan
128.15
मध्यंदिनगतं सूर्यं प्रतपन्तं गभस्तिभिः
तथा तव सुतं मध्ये प्रतपन्तं शरोर्मिभिः
Madhyandinagatam suryam pratapantam gabhastibhih
Tatha tava sutam madhye pratapantam sharormibhih
128.16
न शेकुर्भारतं युद्धे पाण्डवाः समवेक्षितुम्
पलायने कृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये
Na shekurbharatam yuddhe pandavah samavekshitum
Palayane kritotsaha nirutsaha dvishajjaye
128.17
पर्यधावन्त पाञ्चाला वध्यमाना महात्मना
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैस्तव पुत्रेण धन्विना
अर्द्यमानाः शरैस्तूर्णं न्यपतन्पाण्डुसैनिकाः
Paryadhavanta panchala vadhyamana mahatmana
Rukmapunkhaih prasannagraistava putrena dhanvina
Ardyamanah sharaisturnam nyapatanpandusainikah
128.18
न तादृशं रणे कर्म कृतवन्तस्तु तावकाः
यादृशं कृतवान्राजा पुत्रस्तव विशां पते
Na tadrisham rane karma kritavantastu tavakah
Yadrisham kritavanraja putrastava visham pate
128.19
पुत्रेण तव सा सेना पाण्डवी मथिता रणे
नलिनी द्विरदेनेव समन्तात्फुल्लपङ्कजा
Putrena tava sa sena pandavi mathita rane
Nalini dviradeneva samantatphullapankaja
128.20
क्षीणतोयानिलार्काभ्यां हतत्विडिव पद्मिनी
बभूव पाण्डवी सेना तव पुत्रस्य तेजसा
Kshinatoyanilarkabhyam hatatvidiva padmini
Babhuva pandavi sena tava putrasya tejasa
128.21
पाण्डुसेनां हतां दृष्ट्वा तव पुत्रेण भारत
भीमसेनपुरोगास्तु पाञ्चालाः समुपाद्रवन्
Pandusenam hatam drishtva tava putrena bharata
Bhimasenapurogastu panchalah samupadravan
128.22
स भीमसेनं दशभिर्माद्रीपुत्रौ त्रिभिस्त्रिभिः
विराटद्रुपदौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम्
Sa bhimasenam dashabhirmadriputrau tribhistribhih
Viratadrupadau shadbhih shatena cha shikhandinam
128.23
धृष्टद्युम्नं च सप्तत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः
केकयांश्चैव चेदींश्च बहुभिर्निशितैः शरैः
Dhrishtadyumnam cha saptatya dharmaputram cha saptabhih
Kekayanshchaiva chedinshcha bahubhirnishitaih sharaih
128.24
सात्वतं पञ्चभिर्विद्ध्वा द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः
घटोत्कचं च समरे विद्ध्वा सिंह इवानदत्
Satvatam panchabhirviddhva draupadeyanstribhistribhih
Ghatotkacham cha samare viddhva sinha ivanadat
128.25
शतशश्चापरान्योधान्सद्विपाश्वरथान्रणे
शरैरवचकर्तोग्रैः क्रुद्धोऽन्तक इव प्रजाः
Shatashashchaparanyodhansadvipashvarathanrane
Sharairavachakartograih kruddhontaka iva prajah
128.26
तस्य तान्निघ्नतः शत्रून्रुक्मपृष्ठं महद्धनुः
भल्लाभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस्त्रिधा चिच्छेद मारिष
Tasya tannighnatah shatrunrukmaprishtham mahaddhanuh
Bhallabhyam pandavo jyeshthastridha chichchheda marisha
128.27
विव्याध चैनं दशभिः सम्यगस्तैः शितैः शरैः
मर्माणि भित्त्वा ते सर्वे संभग्नाः क्षितिमाविशन्
Vivyadha chainam dashabhih samyagastaih shitaih sharaih
Marmani bhittva te sarve sambhagnah kshitimavishan
128.28
ततः प्रमुदिता योधाः परिवव्रुर्युधिष्ठिरम्
वृत्रहत्यै यथा देवाः परिवव्रुः पुरंदरम्
Tatah pramudita yodhah parivavruryudhishthiram
Vritrahatyai yatha devah parivavruh purandaram
128.29
ततो युधिष्ठिरो राजा तव पुत्रस्य मारिष
शरं परमदुर्वारं प्रेषयामास संयुगे
स तेन भृशसंविद्धो निषसाद रथोत्तमे
Tato yudhishthiro raja tava putrasya marisha
Sharam paramadurvaram preshayamasa sanyuge
Sa tena bhrishasanviddho nishasada rathottame
128.30
ततः पाञ्चालसैन्यानां भृशमासीद्रवो महान्
हतो राजेति राजेन्द्र मुदितानां समन्ततः
Tatah panchalasainyanam bhrishamasidravo mahan
Hato rajeti rajendra muditanam samantatah
128.31
बाणशब्दरवश्चोग्रः शुश्रुवे तत्र मारिष
अथ द्रोणो द्रुतं तत्र प्रत्यदृश्यत संयुगे
Banashabdaravashchograh shushruve tatra marisha
Atha drono drutam tatra pratyadrishyata sanyuge
128.32
हृष्टो दुर्योधनश्चापि दृढमादाय कार्मुकम्
तिष्ठ तिष्ठेति राजानं ब्रुवन्पाण्डवमभ्ययात्
Hrishto duryodhanashchapi dridhamadaya karmukam
Tishtha tishtheti rajanam bruvanpandavamabhyayat
128.33
प्रत्युद्ययुस्तं त्वरिताः पाञ्चाला राजगृद्धिनः
तान्द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन्कुरुसत्तमम्
चण्डवातोद्धतान्मेघान्निघ्नन्रश्मिमुचो यथा
Pratyudyayustam tvaritah panchala rajagriddhinah
Tandronah pratijagraha paripsankurusattamam
Chandavatoddhatanmeghannighnanrashmimucho yatha
128.34
ततो राजन्महानासीत्संग्रामो भूरिवर्धनः
तावकानां परेषां च समेतानां युयुत्सया
Tato rajanmahanasitsangramo bhurivardhanah
Tavakanam paresham cha sametanam yuyutsaya