UtshovChapter 125
125.1
संजय उवाच
सैन्धवे निहते राजन्पुत्रस्तव सुयोधनः
अश्रुक्लिन्नमुखो दीनो निरुत्साहो द्विषज्जये
अमन्यतार्जुनसमो योधो भुवि न विद्यते
Sanjaya uvacha
Saindhave nihate rajanputrastava suyodhanah
Ashruklinnamukho dino nirutsaho dvishajjaye
Amanyatarjunasamo yodho bhuvi na vidyate
125.2
न द्रोणो न च राधेयो नाश्वत्थामा कृपो न च
क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं पर्याप्ता इति मारिष
Na drono na cha radheyo nashvatthama kripo na cha
Kruddhasya pramukhe sthatum paryapta iti marisha
125.3
निर्जित्य हि रणे पार्थः सर्वान्मम महारथान्
अवधीत्सैन्धवं संख्ये नैनं कश्चिदवारयत्
Nirjitya hi rane parthah sarvanmama maharathan
Avadhitsaindhavam sankhye nainam kashchidavarayat
125.4
सर्वथा हतमेवैतत्कौरवाणां महद्बलम्
न ह्यस्य विद्यते त्राता साक्षादपि पुरंदरः
Sarvatha hatamevaitatkauravanam mahadbalam
Na hyasya vidyate trata sakshadapi purandarah
125.5
यमुपाश्रित्य संग्रामे कृतः शस्त्रसमुद्यमः
स कर्णो निर्जितः संख्ये हतश्चैव जयद्रथः
Yamupashritya sangrame kritah shastrasamudyamah
Sa karno nirjitah sankhye hatashchaiva jayadrathah
125.6
परुषाणि सभामध्ये प्रोक्तवान्यः स्म पाण्डवान्
स कर्णो निर्जितः संख्ये सैन्धवश्च निपातितः
Parushani sabhamadhye proktavanyah sma pandavan
Sa karno nirjitah sankhye saindhavashcha nipatitah
125.7
यस्य वीर्यं समाश्रित्य शमं याचन्तमच्युतम्
तृणवत्तमहं मन्ये स कर्णो निर्जितो युधि
Yasya viryam samashritya shamam yachantamachyutam
Trinavattamaham manye sa karno nirjito yudhi
125.8
एवं क्लान्तमना राजन्नुपायाद्द्रोणमीक्षितुम्
आगस्कृत्सर्वलोकस्य पुत्रस्ते भरतर्षभ
Evam klantamana rajannupayaddronamikshitum
Agaskritsarvalokasya putraste bharatarshabha
125.9
ततस्तत्सर्वमाचख्यौ कुरूणां वैशसं महत्
परान्विजयतश्चापि धार्तराष्ट्रान्निमज्जतः
Tatastatsarvamachakhyau kurunam vaishasam mahat
Paranvijayatashchapi dhartarashtrannimajjatah
125.10
दुर्योधन उवाच
पश्य मूर्धावसिक्तानामाचार्य कदनं कृतम्
कृत्वा प्रमुखतः शूरं भीष्मं मम पितामहम्
Duryodhana uvacha
Pashya murdhavasiktanamacharya kadanam kritam
Kritva pramukhatah shuram bhishmam mama pitamaham
125.11
तं निहत्य प्रलुब्धोऽयं शिखण्डी पूर्णमानसः
पाञ्चालैः सहितः सर्वैः सेनाग्रमभिकर्षति
Tam nihatya pralubdhoyam shikhandi purnamanasah
Panchalaih sahitah sarvaih senagramabhikarshati
125.12
अपरश्चापि दुर्धर्षः शिष्यस्ते सव्यसाचिना
अक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथः
Aparashchapi durdharshah shishyaste savyasachina
Akshauhinih sapta hatva hato raja jayadrathah
125.13
अस्मद्विजयकामानां सुहृदामुपकारिणाम्
गन्तास्मि कथमानृण्यं गतानां यमसादनम्
Asmadvijayakamanam suhridamupakarinam
Gantasmi kathamanrinyam gatanam yamasadanam
125.14
ये मदर्थं परीप्सन्ति वसुधां वसुधाधिपाः
ते हित्वा वसुधैश्वर्यं वसुधामधिशेरते
Ye madartham paripsanti vasudham vasudhadhipah
Te hitva vasudhaishvaryam vasudhamadhisherate
125.15
सोऽहं कापुरुषः कृत्वा मित्राणां क्षयमीदृशम्
नाश्वमेधसहस्रेण पातुमात्मानमुत्सहे
Soham kapurushah kritva mitranam kshayamidrisham
Nashvamedhasahasrena patumatmanamutsahe
125.16
मम लुब्धस्य पापस्य तथा धर्मापचायिनः
व्यायच्छन्तो जिगीषन्तः प्राप्ता वैवस्वतक्षयम्
Mama lubdhasya papasya tatha dharmapachayinah
Vyayachchhanto jigishantah prapta vaivasvatakshayam
125.17
कथं पतितवृत्तस्य पृथिवी सुहृदां द्रुहः
विवरं नाशकद्दातुं मम पार्थिवसंसदि
Katham patitavrittasya prithivi suhridam druhah
Vivaram nashakaddatum mama parthivasansadi
125.18
सोऽहं रुधिरसिक्ताङ्गं राज्ञां मध्ये पितामहम्
शयानं नाशकं त्रातुं भीष्ममायोधने हतम्
Soham rudhirasiktangam ragyam madhye pitamaham
Shayanam nashakam tratum bhishmamayodhane hatam
125.19
तं मामनार्यपुरुषं मित्रद्रुहमधार्मिकम्
किं स वक्ष्यति दुर्धर्षः समेत्य परलोकजित्
Tam mamanaryapurusham mitradruhamadharmikam
Kim sa vakshyati durdharshah sametya paralokajit
125.20
जलसंधं महेष्वासं पश्य सात्यकिना हतम्
मदर्थमुद्यतं शूरं प्राणांस्त्यक्त्वा महारथम्
Jalasandham maheshvasam pashya satyakina hatam
Madarthamudyatam shuram prananstyaktva maharatham
125.21
काम्बोजं निहतं दृष्ट्वा तथालम्बुसमेव च
अन्यान्बहूंश्च सुहृदो जीवितार्थोऽद्य को मम
Kambojam nihatam drishtva tathalambusameva cha
Anyanbahunshcha suhrido jivitarthodya ko mama
125.22
व्यायच्छन्तो हताः शूरा मदर्थे येऽपराङ्मुखाः
यतमानाः परं शक्त्या विजेतुमहितान्मम
Vyayachchhanto hatah shura madarthe yeparanmukhah
Yatamanah param shaktya vijetumahitanmama
125.23
तेषां गत्वाहमानृण्यमद्य शक्त्या परंतप
तर्पयिष्यामि तानेव जलेन यमुनामनु
Tesham gatvahamanrinyamadya shaktya parantapa
Tarpayishyami taneva jalena yamunamanu
125.24
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वशस्त्रभृतां वर
इष्टापूर्तेन च शपे वीर्येण च सुतैरपि
Satyam te pratijanami sarvashastrabhritam vara
Ishtapurtena cha shape viryena cha sutairapi
125.25
निहत्य तान्रणे सर्वान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह
शान्तिं लब्धास्मि तेषां वा रणे गन्ता सलोकताम्
Nihatya tanrane sarvanpanchalanpandavaih saha
Shantim labdhasmi tesham va rane ganta salokatam
125.26
न हीदानीं सहाया मे परीप्सन्त्यनुपस्कृताः
श्रेयो हि पाण्डून्मन्यन्ते न तथास्मान्महाभुज
Na hidanim sahaya me paripsantyanupaskritah
Shreyo hi pandunmanyante na tathasmanmahabhuja
125.27
स्वयं हि मृत्युर्विहितः सत्यसंधेन संयुगे
भवानुपेक्षां कुरुते सुशिष्यत्वाद्धनंजये
Svayam hi mrityurvihitah satyasandhena sanyuge
Bhavanupeksham kurute sushishyatvaddhananjaye
125.28
अतो विनिहताः सर्वे येऽस्मज्जयचिकीर्षवः
कर्णमेव तु पश्यामि संप्रत्यस्मज्जयैषिणम्
Ato vinihatah sarve yesmajjayachikirshavah
Karnameva tu pashyami sampratyasmajjayaishinam
125.29
यो हि मित्रमविज्ञाय याथातथ्येन मन्दधीः
मित्रार्थे योजयत्येनं तस्य सोऽर्थोऽवसीदति
Yo hi mitramavigyaya yathatathyena mandadhih
Mitrarthe yojayatyenam tasya sorthovasidati
125.30
तादृग्रूपमिदं कार्यं कृतं मम सुहृद्ब्रुवैः
मोहाल्लुब्धस्य पापस्य जिह्माचारैस्ततस्ततः
Tadrigrupamidam karyam kritam mama suhridbruvaih
Mohallubdhasya papasya jihmacharaistatastatah
125.31
हतो जयद्रथश्चैव सौमदत्तिश्च वीर्यवान्
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः
Hato jayadrathashchaiva saumadattishcha viryavan
Abhishahah shurasenah shibayotha vasatayah
125.32
सोऽहमद्य गमिष्यामि यत्र ते पुरुषर्षभाः
हता मदर्थं संग्रामे युध्यमानाः किरीटिना
Sohamadya gamishyami yatra te purusharshabhah
Hata madartham sangrame yudhyamanah kiritina
125.33
न हि मे जीवितेनार्थस्तानृते पुरुषर्षभान्
आचार्यः पाण्डुपुत्राणामनुजानातु नो भवान्
Na hi me jivitenarthastanrite purusharshabhan
Acharyah panduputranamanujanatu no bhavan