UtshovChapter 119
119.1
धृतराष्ट्र उवाच
अजितो द्रोणराधेयविकर्णकृतवर्मभिः
तीर्णः सैन्यार्णवं वीरः प्रतिश्रुत्य युधिष्ठिरे
Dhritarashtra uvacha
Ajito dronaradheyavikarnakritavarmabhih
Tirnah sainyarnavam virah pratishrutya yudhishthire
119.2
स कथं कौरवेयेण समरेष्वनिवारितः
निगृह्य भूरिश्रवसा बलाद्भुवि निपातितः
Sa katham kauraveyena samareshvanivaritah
Nigrihya bhurishravasa baladbhuvi nipatitah
119.3
संजय उवाच
शृणु राजन्निहोत्पत्तिं शैनेयस्य यथा पुरा
यथा च भूरिश्रवसो यत्र ते संशयो नृप
Sanjaya uvacha
Shrinu rajannihotpattim shaineyasya yatha pura
Yatha cha bhurishravaso yatra te sanshayo nripa
119.4
अत्रेः पुत्रोऽभवत्सोमः सोमस्य तु बुधः स्मृतः
बुधस्यासीन्महेन्द्राभः पुत्र एकः पुरूरवाः
Atreh putrobhavatsomah somasya tu budhah smritah
Budhasyasinmahendrabhah putra ekah pururavah
119.5
पुरूरवस आयुस्तु आयुषो नहुषः स्मृतः
नहुषस्य ययातिस्तु राजर्षिर्देवसंमितः
Pururavasa ayustu ayusho nahushah smritah
Nahushasya yayatistu rajarshirdevasammitah
119.6
ययातेर्देवयान्यां तु यदुर्ज्येष्ठोऽभवत्सुतः
यदोरभूदन्ववाये देवमीढ इति श्रुतः
Yayaterdevayanyam tu yadurjyeshthobhavatsutah
Yadorabhudanvavaye devamidha iti shrutah
119.7
यादवस्तस्य च सुतः शूरस्त्रैलोक्यसंमतः
शूरस्य शौरिर्नृवरो वसुदेवो महायशाः
Yadavastasya cha sutah shurastrailokyasammatah
Shurasya shaurirnrivaro vasudevo mahayashah
119.8
धनुष्यनवरः शूरः कार्तवीर्यसमो युधि
तद्वीर्यश्चापि तत्रैव कुले शिनिरभून्नृपः
Dhanushyanavarah shurah kartaviryasamo yudhi
Tadviryashchapi tatraiva kule shinirabhunnripah
119.9
एतस्मिन्नेव काले तु देवकस्य महात्मनः
दुहितुः स्वयंवरे राजन्सर्वक्षत्रसमागमे
Etasminneva kale tu devakasya mahatmanah
Duhituh svayanvare rajansarvakshatrasamagame
119.10
तत्र वै देवकीं देवीं वसुदेवार्थमाप्तवान्
निर्जित्य पार्थिवान्सर्वान्रथमारोपयच्छिनिः
Tatra vai devakim devim vasudevarthamaptavan
Nirjitya parthivansarvanrathamaropayachchhinih
119.11
तां दृष्ट्वा देवकीं शौरे रथस्थां पुरुषर्षभः
नामृष्यत महातेजाः सोमदत्तः शिनेर्नृप
Tam drishtva devakim shaure rathastham purusharshabhah
Namrishyata mahatejah somadattah shinernripa
119.12
तयोर्युद्धमभूद्राजन्दिनार्धं चित्रमद्भुतम्
बाहुयुद्धं सुबलिनोः शक्रप्रह्रादयोरिव
Tayoryuddhamabhudrajandinardham chitramadbhutam
Bahuyuddham subalinoh shakraprahradayoriva
119.13
शिनिना सोमदत्तस्तु प्रसह्य भुवि पातितः
असिमुद्यम्य केशेषु प्रगृह्य च पदा हतः
Shinina somadattastu prasahya bhuvi patitah
Asimudyamya kesheshu pragrihya cha pada hatah
119.14
मध्ये राजसहस्राणां प्रेक्षकाणां समन्ततः
कृपया च पुनस्तेन जीवेति स विसर्जितः
Madhye rajasahasranam prekshakanam samantatah
Kripaya cha punastena jiveti sa visarjitah
119.15
तदवस्थः कृतस्तेन सोमदत्तोऽथ मारिष
प्रसादयन्महादेवममर्षवशमास्थितः
Tadavasthah kritastena somadattotha marisha
Prasadayanmahadevamamarshavashamasthitah
119.16
तस्य तुष्टो महादेवो वराणां वरदः प्रभुः
वरेण छन्दयामास स तु वव्रे वरं नृपः
Tasya tushto mahadevo varanam varadah prabhuh
Varena chhandayamasa sa tu vavre varam nripah
119.17
पुत्रमिच्छामि भगवन्यो निहन्याच्छिनेः सुतम्
मध्ये राजसहस्राणां पदा हन्याच्च संयुगे
Putramichchhami bhagavanyo nihanyachchhineh sutam
Madhye rajasahasranam pada hanyachcha sanyuge
119.18
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोमदत्तस्य पार्थिव
एवमस्त्विति तत्रोक्त्वा स देवोऽन्तरधीयत
Tasya tadvachanam shrutva somadattasya parthiva
Evamastviti tatroktva sa devontaradhiyata
119.19
स तेन वरदानेन लब्धवान्भूरिदक्षिणम्
न्यपातयच्च समरे सौमदत्तिः शिनेः सुतम्
Sa tena varadanena labdhavanbhuridakshinam
Nyapatayachcha samare saumadattih shineh sutam
119.20
एतत्ते कथितं राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि
न हि शक्या रणे जेतुं सात्वता मनुजर्षभ
Etatte kathitam rajanyanmam tvam pariprichchhasi
Na hi shakya rane jetum satvata manujarshabha
119.21
लब्धलक्ष्याश्च संग्रामे बहवश्चित्रयोधिनः
देवदानवगन्धर्वान्विजेतारो ह्यविस्मिताः
स्ववीर्यविजये युक्ता नैते परपरिग्रहाः
Labdhalakshyashcha sangrame bahavashchitrayodhinah
Devadanavagandharvanvijetaro hyavismitah
Svaviryavijaye yukta naite paraparigrahah
119.22
न तुल्यं वृष्णिभिरिह दृश्यते किंचन प्रभो
भूतं भव्यं भविष्यच्च बलेन भरतर्षभ
Na tulyam vrishnibhiriha drishyate kinchana prabho
Bhutam bhavyam bhavishyachcha balena bharatarshabha
119.23
न ज्ञातिमवमन्यन्ते वृद्धानां शासने रताः
न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः
जेतारो वृष्णिवीराणां न पुनर्मानुषा रणे
Na gyatimavamanyante vriddhanam shasane ratah
Na devasuragandharva na yakshoragarakshasah
Jetaro vrishniviranam na punarmanusha rane
119.24
ब्रह्मद्रव्ये गुरुद्रव्ये ज्ञातिद्रव्येऽप्यहिंसकाः
एतेषां रक्षितारश्च ये स्युः कस्यांचिदापदि
Brahmadravye gurudravye gyatidravyepyahinsakah
Etesham rakshitarashcha ye syuh kasyanchidapadi
119.25
अर्थवन्तो न चोत्सिक्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः
समर्थान्नावमन्यन्ते दीनानभ्युद्धरन्ति च
Arthavanto na chotsikta brahmanyah satyavadinah
Samarthannavamanyante dinanabhyuddharanti cha
119.26
नित्यं देवपरा दान्ता दातारश्चाविकत्थनाः
तेन वृष्णिप्रवीराणां चक्रं न प्रतिहन्यते
Nityam devapara danta datarashchavikatthanah
Tena vrishnipraviranam chakram na pratihanyate
119.27
अपि मेरुं वहेत्कश्चित्तरेद्वा मकरालयम्
न तु वृष्णिप्रवीराणां समेत्यान्तं व्रजेन्नृप
Api merum vahetkashchittaredva makaralayam
Na tu vrishnipraviranam sametyantam vrajennripa
119.28
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्र ते संशयो विभो
कुरुराज नरश्रेष्ठ तव ह्यपनयो महान्
Etatte sarvamakhyatam yatra te sanshayo vibho
Kururaja narashreshtha tava hyapanayo mahan