UtshovChapter 11
11.1
संजय उवाच
हन्त ते वर्णयिष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान्
यथा स न्यपतद्द्रोणः सादितः पाण्डुसृञ्जयैः
Sanjaya uvacha
Hanta te varnayishyami sarvam pratyakshadarshivan
Yatha sa nyapataddronah saditah pandusrinjayaih
11.2
सेनापतित्वं संप्राप्य भारद्वाजो महारथः
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पुत्रं ते वाक्यमब्रवीत्
Senapatitvam samprapya bharadvajo maharathah
Madhye sarvasya sainyasya putram te vakyamabravit
11.3
यत्कौरवाणामृषभादापगेयादनन्तरम्
सेनापत्येन मां राजन्नद्य सत्कृतवानसि
Yatkauravanamrishabhadapageyadanantaram
Senapatyena mam rajannadya satkritavanasi
11.4
सदृशं कर्मणस्तस्य फलं प्राप्नुहि पार्थिव
करोमि कामं कं तेऽद्य प्रवृणीष्व यमिच्छसि
Sadrisham karmanastasya phalam prapnuhi parthiva
Karomi kamam kam tedya pravrinishva yamichchhasi
11.5
ततो दुर्योधनश्चिन्त्य कर्णदुःशासनादिभिः
तमथोवाच दुर्धर्षमाचार्यं जयतां वरम्
Tato duryodhanashchintya karnaduhshasanadibhih
Tamathovacha durdharshamacharyam jayatam varam
11.6
ददासि चेद्वरं मह्यं जीवग्राहं युधिष्ठिरम्
गृहीत्वा रथिनां श्रेष्ठं मत्समीपमिहानय
Dadasi chedvaram mahyam jivagraham yudhishthiram
Grihitva rathinam shreshtham matsamipamihanaya
11.7
ततः कुरूणामाचार्यः श्रुत्वा पुत्रस्य ते वचः
सेनां प्रहर्षयन्सर्वामिदं वचनमब्रवीत्
Tatah kurunamacharyah shrutva putrasya te vachah
Senam praharshayansarvamidam vachanamabravit
11.8
धन्यः कुन्तीसुतो राजा यस्य ग्रहणमिच्छसि
न वधार्थं सुदुर्धर्ष वरमद्य प्रयाचसि
Dhanyah kuntisuto raja yasya grahanamichchhasi
Na vadhartham sudurdharsha varamadya prayachasi
11.9
किमर्थं च नरव्याघ्र न वधं तस्य काङ्क्षसि
नाशंससि क्रियामेतां मत्तो दुर्योधन ध्रुवम्
Kimartham cha naravyaghra na vadham tasya kankshasi
Nashansasi kriyametam matto duryodhana dhruvam
11.10
आहोस्विद्धर्मपुत्रस्य द्वेष्टा तस्य न विद्यते
यदिच्छसि त्वं जीवन्तं कुलं रक्षसि चात्मनि
Ahosviddharmaputrasya dveshta tasya na vidyate
Yadichchhasi tvam jivantam kulam rakshasi chatmani
11.11
अथ वा भरतश्रेष्ठ निर्जित्य युधि पाण्डवान्
राज्यांशं प्रतिदत्त्वा च सौभ्रात्रं कर्तुमिच्छसि
Atha va bharatashreshtha nirjitya yudhi pandavan
Rajyansham pratidattva cha saubhratram kartumichchhasi
11.12
धन्यः कुन्तीसुतो राजा सुजाता चास्य धीमतः
अजातशत्रुता सत्या तस्य यत्स्निह्यते भवान्
Dhanyah kuntisuto raja sujata chasya dhimatah
Ajatashatruta satya tasya yatsnihyate bhavan
11.13
द्रोणेन त्वेवमुक्तस्य तव पुत्रस्य भारत
सहसा निःसृतो भावो योऽस्य नित्यं प्रवर्तते
Dronena tvevamuktasya tava putrasya bharata
Sahasa nihsrito bhavo yosya nityam pravartate
11.14
नाकारो गूहितुं शक्यो बृहस्पतिसमैरपि
तस्मात्तव सुतो राजन्प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्
Nakaro guhitum shakyo brihaspatisamairapi
Tasmattava suto rajanprahrishto vakyamabravit
11.15
वधे कुन्तीसुतस्याजौ नाचार्य विजयो मम
हते युधिष्ठिरे पार्थो हन्यात्सर्वान्हि नो ध्रुवम्
Vadhe kuntisutasyajau nacharya vijayo mama
Hate yudhishthire partho hanyatsarvanhi no dhruvam
11.16
न च शक्यो रणे सर्वैर्निहन्तुममरैरपि
य एव चैषां शेषः स्यात्स एवास्मान्न शेषयेत्
Na cha shakyo rane sarvairnihantumamarairapi
Ya eva chaisham sheshah syatsa evasmanna sheshayet
11.17
सत्यप्रतिज्ञे त्वानीते पुनर्द्यूतेन निर्जिते
पुनर्यास्यन्त्यरण्याय कौन्तेयास्तमनुव्रताः
Satyapratigye tvanite punardyutena nirjite
Punaryasyantyaranyaya kaunteyastamanuvratah
11.18
सोऽयं मम जयो व्यक्तं दीर्घकालं भविष्यति
अतो न वधमिच्छामि धर्मराजस्य कर्हिचित्
Soyam mama jayo vyaktam dirghakalam bhavishyati
Ato na vadhamichchhami dharmarajasya karhichit
11.19
तस्य जिह्ममभिप्रायं ज्ञात्वा द्रोणोऽर्थतत्त्ववित्
तं वरं सान्तरं तस्मै ददौ संचिन्त्य बुद्धिमान्
Tasya jihmamabhiprayam gyatva dronorthatattvavit
Tam varam santaram tasmai dadau sanchintya buddhiman
11.20
द्रोण उवाच
न चेद्युधिष्ठिरं वीर पालयेदर्जुनो युधि
मन्यस्व पाण्डवं ज्येष्ठमानीतं वशमात्मनः
Drona uvacha
Na chedyudhishthiram vira palayedarjuno yudhi
Manyasva pandavam jyeshthamanitam vashamatmanah
11.21
न हि पार्थो रणे शक्यः सेन्द्रैर्देवासुरैरपि
प्रत्युद्यातुमतस्तात नैतदामर्षयाम्यहम्
Na hi partho rane shakyah sendrairdevasurairapi
Pratyudyatumatastata naitadamarshayamyaham
11.22
असंशयं स शिष्यो मे मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणि
तरुणः कीर्तियुक्तश्च एकायनगतश्च सः
Asanshayam sa shishyo me matpurvashchastrakarmani
Tarunah kirtiyuktashcha ekayanagatashcha sah
11.23
अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च भूयांसि समवाप्तवान्
अमर्षितश्च ते राजंस्तेन नामर्षयाम्यहम्
Astranindrachcha rudrachcha bhuyansi samavaptavan
Amarshitashcha te rajanstena namarshayamyaham
11.24
स चापक्रम्यतां युद्धाद्येनोपायेन शक्यते
अपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया
Sa chapakramyatam yuddhadyenopayena shakyate
Apanite tatah parthe dharmarajo jitastvaya
11.25
ग्रहणं चेज्जयं तस्य मन्यसे पुरुषर्षभ
एतेन चाभ्युपायेन ध्रुवं ग्रहणमेष्यति
Grahanam chejjayam tasya manyase purusharshabha
Etena chabhyupayena dhruvam grahanameshyati
11.26
अहं गृहीत्वा राजानं सत्यधर्मपरायणम्
आनयिष्यामि ते राजन्वशमद्य न संशयः
Aham grihitva rajanam satyadharmaparayanam
Anayishyami te rajanvashamadya na sanshayah
11.27
यदि स्थास्यति संग्रामे मुहूर्तमपि मेऽग्रतः
अपनीते नरव्याघ्रे कुन्तीपुत्रे धनंजये
Yadi sthasyati sangrame muhurtamapi megratah
Apanite naravyaghre kuntiputre dhananjaye
11.28
फल्गुनस्य समक्षं तु न हि पार्थो युधिष्ठिरः
ग्रहीतुं समरे शक्यः सेन्द्रैरपि सुरासुरैः
Phalgunasya samaksham tu na hi partho yudhishthirah
Grahitum samare shakyah sendrairapi surasuraih
11.29
संजय उवाच
सान्तरं तु प्रतिज्ञाते राज्ञो द्रोणेन निग्रहे
गृहीतं तममन्यन्त तव पुत्राः सुबालिशाः
Sanjaya uvacha
Santaram tu pratigyate ragyo dronena nigrahe
Grihitam tamamanyanta tava putrah subalishah
11.30
पाण्डवेषु हि सापेक्षं द्रोणं जानाति ते सुतः
ततः प्रतिज्ञास्थैर्यार्थं स मन्त्रो बहुलीकृतः
Pandaveshu hi sapeksham dronam janati te sutah
Tatah pratigyasthairyartham sa mantro bahulikritah
11.31
ततो दुर्योधनेनापि ग्रहणं पाण्डवस्य तत्
सैन्यस्थानेषु सर्वेषु व्याघोषितमरिंदम
Tato duryodhanenapi grahanam pandavasya tat
Sainyasthaneshu sarveshu vyaghoshitamarindama