UtshovChapter 107
107.1
धृतराष्ट्र उवाच
यस्मिञ्जयाशा सततं पुत्राणां मम संजय
तं दृष्ट्वा विमुखं संख्ये किं नु दुर्योधनोऽब्रवीत्
कर्णो वा समरे तात किमकार्षीदतः परम्
Dhritarashtra uvacha
Yasminjayasha satatam putranam mama sanjaya
Tam drishtva vimukham sankhye kim nu duryodhanobravit
Karno va samare tata kimakarshidatah param
107.2
संजय उवाच
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव पावकम्
रथमन्यं समास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः
अभ्ययात्पाण्डवं कर्णो वातोद्धूत इवार्णवः
Sanjaya uvacha
Bhimasenam rane drishtva jvalantamiva pavakam
Rathamanyam samasthaya vidhivatkalpitam punah
Abhyayatpandavam karno vatoddhuta ivarnavah
107.3
क्रुद्धमाधिरथिं दृष्ट्वा पुत्रास्तव विशां पते
भीमसेनममन्यन्त वैवस्वतमुखे हुतम्
Kruddhamadhirathim drishtva putrastava visham pate
Bhimasenamamanyanta vaivasvatamukhe hutam
107.4
चापशब्दं महत्कृत्वा तलशब्दं च भैरवम्
अभ्यवर्तत राधेयो भीमसेनरथं प्रति
Chapashabdam mahatkritva talashabdam cha bhairavam
Abhyavartata radheyo bhimasenaratham prati
107.5
पुनरेव ततो राजन्महानासीत्सुदारुणः
विमर्दः सूतपुत्रस्य भीमस्य च विशां पते
Punareva tato rajanmahanasitsudarunah
Vimardah sutaputrasya bhimasya cha visham pate
107.6
संरब्धौ हि महाबाहू परस्परवधैषिणौ
अन्योन्यमीक्षां चक्राते दहन्ताविव लोचनैः
Sanrabdhau hi mahabahu parasparavadhaishinau
Anyonyamiksham chakrate dahantaviva lochanaih
107.7
क्रोधरक्तेक्षणौ क्रुद्धौ निःश्वसन्तौ महारथौ
युद्धेऽन्योन्यं समासाद्य ततक्षतुररिंदमौ
Krodharaktekshanau kruddhau nihshvasantau maharathau
Yuddhenyonyam samasadya tatakshaturarindamau
107.8
व्याघ्राविव सुसंरब्धौ श्येनाविव च शीघ्रगौ
शरभाविव संक्रुद्धौ युयुधाते परस्परम्
Vyaghraviva susanrabdhau shyenaviva cha shighragau
Sharabhaviva sankruddhau yuyudhate parasparam
107.9
ततो भीमः स्मरन्क्लेशानक्षद्यूते वनेऽपि च
विराटनगरे चैव प्राप्तं दुःखमरिंदमः
Tato bhimah smarankleshanakshadyute vanepi cha
Viratanagare chaiva praptam duhkhamarindamah
107.10
राष्ट्राणां स्फीतरत्नानां हरणं च तवात्मजैः
सततं च परिक्लेशान्सपुत्रेण त्वया कृतान्
Rashtranam sphitaratnanam haranam cha tavatmajaih
Satatam cha parikleshansaputrena tvaya kritan
107.11
दग्धुमैच्छश्च यत्कुन्तीं सपुत्रां त्वमनागसम्
कृष्णायाश्च परिक्लेशं सभामध्ये दुरात्मभिः
Dagdhumaichchhashcha yatkuntim saputram tvamanagasam
Krishnayashcha pariklesham sabhamadhye duratmabhih
107.12
पतिमन्यं परीप्सस्व न सन्ति पतयस्तव
नरकं पतिताः पार्थाः सर्वे षण्ढतिलोपमाः
Patimanyam paripsasva na santi patayastava
Narakam patitah parthah sarve shandhatilopamah
107.13
समक्षं तव कौरव्य यदूचुः कुरवस्तदा
दासीभोगेन कृष्णां च भोक्तुकामाः सुतास्तव
Samaksham tava kauravya yaduchuh kuravastada
Dasibhogena krishnam cha bhoktukamah sutastava
107.14
यच्चापि तान्प्रव्रजतः कृष्णाजिननिवासिनः
परुषाण्युक्तवान्कर्णः सभायां संनिधौ तव
Yachchapi tanpravrajatah krishnajinanivasinah
Parushanyuktavankarnah sabhayam sannidhau tava
107.15
तृणीकृत्य च यत्पार्थांस्तव पुत्रो ववल्ग ह
विषमस्थान्समस्थो हि संरम्भाद्गतचेतसः
Trinikritya cha yatparthanstava putro vavalga ha
Vishamasthansamastho hi sanrambhadgatachetasah
107.16
बाल्यात्प्रभृति चारिघ्नस्तानि दुःखानि चिन्तयन्
निरविद्यत धर्मात्मा जीवितेन वृकोदरः
Balyatprabhriti charighnastani duhkhani chintayan
Niravidyata dharmatma jivitena vrikodarah
107.17
ततो विस्फार्य सुमहद्धेमपृष्ठं दुरासदम्
चापं भरतशार्दूलस्त्यक्तात्मा कर्णमभ्ययात्
Tato vispharya sumahaddhemaprishtham durasadam
Chapam bharatashardulastyaktatma karnamabhyayat
107.18
स सायकमयैर्जालैर्भीमः कर्णरथं प्रति
भानुमद्भिः शिलाधौतैर्भानोः प्रच्छादयत्प्रभाम्
Sa sayakamayairjalairbhimah karnaratham prati
Bhanumadbhih shiladhautairbhanoh prachchhadayatprabham
107.19
ततः प्रहस्याधिरथिस्तूर्णमस्यञ्शिताञ्शरान्
व्यधमद्भीमसेनस्य शरजालानि पत्रिभिः
Tatah prahasyadhirathisturnamasyanshitansharan
Vyadhamadbhimasenasya sharajalani patribhih
107.20
महारथो महाबाहुर्महावेगैर्महाबलः
विव्याधाधिरथिर्भीमं नवभिर्निशितैः शरैः
Maharatho mahabahurmahavegairmahabalah
Vivyadhadhirathirbhimam navabhirnishitaih sharaih
107.21
स तोत्त्रैरिव मातङ्गो वार्यमाणः पतत्रिभिः
अभ्यधावदसंभ्रान्तः सूतपुत्रं वृकोदरः
Sa tottrairiva matango varyamanah patatribhih
Abhyadhavadasambhrantah sutaputram vrikodarah
107.22
तमापतन्तं वेगेन रभसं पाण्डवर्षभम्
कर्णः प्रत्युद्ययौ योद्धुं मत्तो मत्तमिव द्विपम्
Tamapatantam vegena rabhasam pandavarshabham
Karnah pratyudyayau yoddhum matto mattamiva dvipam
107.23
ततः प्रध्माप्य जलजं भेरीशतनिनादितम्
अक्षुभ्यत बलं हर्षादुद्धूत इव सागरः
Tatah pradhmapya jalajam bherishataninaditam
Akshubhyata balam harshaduddhuta iva sagarah
107.24
तदुद्धूतं बलं दृष्ट्व रथनागाश्वपत्तिमत्
भीमः कर्णं समासाद्य छादयामास सायकैः
Taduddhutam balam drishtva rathanagashvapattimat
Bhimah karnam samasadya chhadayamasa sayakaih
107.25
अश्वानृश्यसवर्णांस्तु हंसवर्णैर्हयोत्तमैः
व्यामिश्रयद्रणे कर्णः पाण्डवं छादयञ्शरैः
Ashvanrishyasavarnanstu hansavarnairhayottamaih
Vyamishrayadrane karnah pandavam chhadayansharaih
107.26
ऋश्यवर्णान्हयान्कर्कैर्मिश्रान्मारुतरंहसः
निरीक्ष्य तव पुत्राणां हाहाकृतमभूद्बलम्
Rishyavarnanhayankarkairmishranmarutaranhasah
Nirikshya tava putranam hahakritamabhudbalam
107.27
ते हया बह्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः
सितासिता महाराज यथा व्योम्नि बलाहकाः
Te haya bahvashobhanta mishrita vataranhasah
Sitasita maharaja yatha vyomni balahakah
107.28
संरब्धौ क्रोधताम्राक्षौ प्रेक्ष्य कर्णवृकोदरौ
संत्रस्ताः समकम्पन्त त्वदीयानां महारथाः
Sanrabdhau krodhatamrakshau prekshya karnavrikodarau
Santrastah samakampanta tvadiyanam maharathah
107.29
यमराष्ट्रोपमं घोरमासीदायोधनं तयोः
दुर्दर्शं भरतश्रेष्ठ प्रेतराजपुरं यथा
Yamarashtropamam ghoramasidayodhanam tayoh
Durdarsham bharatashreshtha pretarajapuram yatha
107.30
समाजमिव तच्चित्रं प्रेक्षमाणा महारथाः
नालक्षयञ्जयं व्यक्तमेकैकस्य निवारणे
Samajamiva tachchitram prekshamana maharathah
Nalakshayanjayam vyaktamekaikasya nivarane
107.31
तयोः प्रैक्षन्त संमर्दं संनिकृष्टमहास्त्रयोः
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सपुत्रस्य विशां पते
Tayoh praikshanta sammardam sannikrishtamahastrayoh
Tava durmantrite rajansaputrasya visham pate
107.32
छादयन्तौ हि शत्रुघ्नावन्योन्यं सायकैः शितैः
शरजालावृतं व्योम चक्राते शरवृष्टिभिः
Chhadayantau hi shatrughnavanyonyam sayakaih shitaih
Sharajalavritam vyoma chakrate sharavrishtibhih
107.33
तावन्योन्यं जिघांसन्तौ शरैस्तीक्ष्णैर्महारथौ
प्रेक्षणीयतरावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ
Tavanyonyam jighansantau sharaistikshnairmaharathau
Prekshaniyataravastam vrishtimantavivambudau
107.34
सुवर्णविकृतान्बाणान्प्रमुञ्चन्तावरिंदमौ
भास्वरं व्योम चक्राते वह्न्युल्काभिरिव प्रभो
Suvarnavikritanbananpramunchantavarindamau
Bhasvaram vyoma chakrate vahnyulkabhiriva prabho
107.35
ताभ्यां मुक्ता व्यकाशन्त कङ्कबर्हिणवाससः
पङ्क्त्यः शरदि मत्तानां सारसानामिवाम्बरे
Tabhyam mukta vyakashanta kankabarhinavasasah
Panktyah sharadi mattanam sarasanamivambare
107.36
संसक्तं सूतपुत्रेण दृष्ट्वा भीममरिंदमम्
अतिभारममन्येतां भीमे कृष्णधनंजयौ
Sansaktam sutaputrena drishtva bhimamarindamam
Atibharamamanyetam bhime krishnadhananjayau
107.37
तत्राधिरथिभीमाभ्यां शरैर्मुक्तैर्दृढाहताः
इषुपातमतिक्रम्य पेतुरश्वनरद्विपाः
Tatradhirathibhimabhyam sharairmuktairdridhahatah
Ishupatamatikramya peturashvanaradvipah
107.38
पतद्भिः पतितैश्चान्यैर्गतासुभिरनेकशः
कृतो महान्महाराज पुत्राणां ते जनक्षयः
Patadbhih patitaishchanyairgatasubhiranekashah
Krito mahanmaharaja putranam te janakshayah
107.39
मनुष्याश्वगजानां च शरीरैर्गतजीवितैः
क्षणेन भूमिः संजज्ञे संवृता भरतर्षभ
Manushyashvagajanam cha sharirairgatajivitaih
Kshanena bhumih sanjagye sanvrita bharatarshabha