UtshovChapter 104
104.1
धृतराष्ट्र उवाच
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महाबलम्
मेघस्तनितनिर्घोषं के वीराः पर्यवारयन्
Dhritarashtra uvacha
Tatha tu nardamanam tam bhimasenam mahabalam
Meghastanitanirghosham ke virah paryavarayan
104.2
न हि पश्याम्यहं तं वै त्रिषु लोकेषु संजय
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य यस्तिष्ठेदग्रतो रणे
Na hi pashyamyaham tam vai trishu lokeshu sanjaya
Kruddhasya bhimasenasya yastishthedagrato rane
104.3
गदामुद्यच्छमानस्य कालस्येव महामृधे
न हि पश्याम्यहं तात यस्तिष्ठेत रणाजिरे
Gadamudyachchhamanasya kalasyeva mahamridhe
Na hi pashyamyaham tata yastishtheta ranajire
104.4
रथं रथेन यो हन्यात्कुञ्जरं कुञ्जरेण च
कस्तस्य समरे स्थाता साक्षादपि शतक्रतुः
Ratham rathena yo hanyatkunjaram kunjarena cha
Kastasya samare sthata sakshadapi shatakratuh
104.5
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य मम पुत्राञ्जिघांसतः
दुर्योधनहिते युक्ताः समतिष्ठन्त केऽग्रतः
Kruddhasya bhimasenasya mama putranjighansatah
Duryodhanahite yuktah samatishthanta kegratah
104.6
भीमसेनदवाग्नेस्तु मम पुत्रतृणोलपम्
प्रधक्ष्यतो रणमुखे के वीराः प्रमुखे स्थिताः
Bhimasenadavagnestu mama putratrinolapam
Pradhakshyato ranamukhe ke virah pramukhe sthitah
104.7
काल्यमानान्हि मे पुत्रान्भीमेनावेक्ष्य संयुगे
कालेनेव प्रजाः सर्वाः के भीमं पर्यवारयन्
Kalyamananhi me putranbhimenavekshya sanyuge
Kaleneva prajah sarvah ke bhimam paryavarayan
104.8
भीमवह्नेः प्रदीप्तस्य मम पुत्रान्दिधक्षतः
के शूराः पर्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व संजय
Bhimavahneh pradiptasya mama putrandidhakshatah
Ke shurah paryavartanta tanmamachakshva sanjaya
104.9
संजय उवाच
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महारथम्
तुमुलेनैव शब्देन कर्णोऽप्यभ्यपतद्बली
Sanjaya uvacha
Tatha tu nardamanam tam bhimasenam maharatham
Tumulenaiva shabdena karnopyabhyapatadbali
104.10
व्याक्षिपन्बलवच्चापमतिमात्रममर्षणः
कर्णस्तु युद्धमाकाङ्क्षन्दर्शयिष्यन्बलं बली
Vyakshipanbalavachchapamatimatramamarshanah
Karnastu yuddhamakankshandarshayishyanbalam bali
104.11
प्रावेपन्निव गात्राणि कर्णभीमसमागमे
रथिनां सादिनां चैव तयोः श्रुत्वा तलस्वनम्
Pravepanniva gatrani karnabhimasamagame
Rathinam sadinam chaiva tayoh shrutva talasvanam
104.12
भीमसेनस्य निनदं घोरं श्रुत्वा रणाजिरे
खं च भूमिं च संबद्धां मेनिरे क्षत्रियर्षभाः
Bhimasenasya ninadam ghoram shrutva ranajire
Kham cha bhumim cha sambaddham menire kshatriyarshabhah
104.13
पुनर्घोरेण नादेन पाण्डवस्य महात्मनः
समरे सर्वयोधानां धनूंष्यभ्यपतन्क्षितौ
Punarghorena nadena pandavasya mahatmanah
Samare sarvayodhanam dhanunshyabhyapatankshitau
104.14
वित्रस्तानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः
वाहनानि महाराज बभूवुर्विमनांसि च
Vitrastani cha sarvani shakrinmutram prasusruvuh
Vahanani maharaja babhuvurvimanansi cha
104.15
प्रादुरासन्निमित्तानि घोराणि च बहूनि च
तस्मिंस्तु तुमुले राजन्भीमकर्णसमागमे
Pradurasannimittani ghorani cha bahuni cha
Tasminstu tumule rajanbhimakarnasamagame
104.16
ततः कर्णस्तु विंशत्या शराणां भीममार्दयत्
विव्याध चास्य त्वरितः सूतं पञ्चभिराशुगैः
Tatah karnastu vinshatya sharanam bhimamardayat
Vivyadha chasya tvaritah sutam panchabhirashugaih
104.17
प्रहस्य भीमसेनस्तु कर्णं प्रत्यर्पयद्रणे
सायकानां चतुःषष्ट्या क्षिप्रकारी महाबलः
Prahasya bhimasenastu karnam pratyarpayadrane
Sayakanam chatuhshashtya kshiprakari mahabalah
104.18
तस्य कर्णो महेष्वासः सायकांश्चतुरोऽक्षिपत्
असंप्राप्तांस्तु तान्भीमः सायकैर्नतपर्वभिः
चिच्छेद बहुधा राजन्दर्शयन्पाणिलाघवम्
Tasya karno maheshvasah sayakanshchaturokshipat
Asampraptanstu tanbhimah sayakairnataparvabhih
Chichchheda bahudha rajandarshayanpanilaghavam
104.19
तं कर्णश्छादयामास शरव्रातैरनेकशः
संछाद्यमानः कर्णेन बहुधा पाण्डुनन्दनः
Tam karnashchhadayamasa sharavratairanekashah
Sanchhadyamanah karnena bahudha pandunandanah
104.20
चिच्छेद चापं कर्णस्य मुष्टिदेशे महारथः
विव्याध चैनं बहुभिः सायकैर्नतपर्वभिः
Chichchheda chapam karnasya mushtideshe maharathah
Vivyadha chainam bahubhih sayakairnataparvabhih
104.21
अथान्यद्धनुरादाय सज्यं कृत्वा च सूतजः
विव्याध समरे भीमं भीमकर्मा महारथः
Athanyaddhanuradaya sajyam kritva cha sutajah
Vivyadha samare bhimam bhimakarma maharathah
104.22
तस्य भीमो भृशं क्रुद्धस्त्रीञ्शरान्नतपर्वणः
निचखानोरसि तदा सूतपुत्रस्य वेगितः
Tasya bhimo bhrisham kruddhastrinsharannataparvanah
Nichakhanorasi tada sutaputrasya vegitah
104.23
तैः कर्णोऽभ्राजत शरैरुरोमध्यगतैस्तदा
महीधर इवोदग्रस्त्रिशृङ्गो भरतर्षभ
Taih karnobhrajata sharairuromadhyagataistada
Mahidhara ivodagrastrishringo bharatarshabha
104.24
सुस्राव चास्य रुधिरं विद्धस्य परमेषुभिः
धातुप्रस्यन्दिनः शैलाद्यथा गैरिकराजयः
Susrava chasya rudhiram viddhasya parameshubhih
Dhatuprasyandinah shailadyatha gairikarajayah
104.25
किंचिद्विचलितः कर्णः सुप्रहाराभिपीडितः
ससायकं धनुः कृत्वा भीमं विव्याध मारिष
चिक्षेप च पुनर्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः
Kinchidvichalitah karnah supraharabhipiditah
Sasayakam dhanuh kritva bhimam vivyadha marisha
Chikshepa cha punarbananshatashotha sahasrashah
104.26
स छाद्यमानः सहसा कर्णेन दृढधन्विना
धनुर्ज्यामच्छिनत्तूर्णमुत्स्मयन्पाण्डुनन्दनः
Sa chhadyamanah sahasa karnena dridhadhanvina
Dhanurjyamachchhinatturnamutsmayanpandunandanah
104.27
सारथिं चास्य भल्लेन प्राहिणोद्यमसादनम्
वाहांश्च चतुरः संख्ये व्यसूंश्चक्रे महारथः
Sarathim chasya bhallena prahinodyamasadanam
Vahanshcha chaturah sankhye vyasunshchakre maharathah
104.28
हताश्वात्तु रथात्कर्णः समाप्लुत्य विशां पते
स्यन्दनं वृषसेनस्य समारोहन्महारथः
Hatashvattu rathatkarnah samaplutya visham pate
Syandanam vrishasenasya samarohanmaharathah
104.29
निर्जित्य तु रणे कर्णं भीमसेनः प्रतापवान्
ननाद सुमहानादं पर्जन्यनिनदोपमम्
Nirjitya tu rane karnam bhimasenah pratapavan
Nanada sumahanadam parjanyaninadopamam
104.30
तस्य तं निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽभूद्युधिष्ठिरः
कर्णं च निर्जितं मत्वा भीमसेनेन भारत
Tasya tam ninadam shrutva prahrishtobhudyudhishthirah
Karnam cha nirjitam matva bhimasenena bharata
104.31
समन्ताच्छङ्खनिनदं पाण्डुसेनाकरोत्तदा
शत्रुसेनाध्वनिं श्रुत्वा तावका ह्यपि नानदन्
गाण्डीवं प्राक्षिपत्पार्थः कृष्णोऽप्यब्जमवादयत्
Samantachchhankhaninadam pandusenakarottada
Shatrusenadhvanim shrutva tavaka hyapi nanadan
Gandivam prakshipatparthah krishnopyabjamavadayat
104.32
तमन्तर्धाय निनदं ध्वनिर्भीमस्य नर्दतः
अश्रूयत महाराज सर्वसैन्येषु भारत
Tamantardhaya ninadam dhvanirbhimasya nardatah
Ashruyata maharaja sarvasainyeshu bharata
104.33
ततो व्यायच्छतामस्त्रैः पृथक्पृथगरिंदमौ
मृदुपूर्वं च राधेयो दृढपूर्वं च पाण्डवः
Tato vyayachchhatamastraih prithakprithagarindamau
Mridupurvam cha radheyo dridhapurvam cha pandavah