UtshovChapter 70
70.1
संजय उवाच
अथ राजन्महाबाहुः सात्यकिर्युद्धदुर्मदः
विकृष्य चापं समरे भारसाधनमुत्तमम्
Sanjaya uvacha
Atha rajanmahabahuh satyakiryuddhadurmadah
Vikrishya chapam samare bharasadhanamuttamam
70.2
प्रामुञ्चत्पुङ्खसंयुक्ताञ्शरानाशीविषोपमान्
प्रकाशं लघु चित्रं च दर्शयन्नस्त्रलाघवम्
Pramunchatpunkhasanyuktansharanashivishopaman
Prakasham laghu chitram cha darshayannastralaghavam
70.3
तस्य विक्षिपतश्चापं शरानन्यांश्च मुञ्चतः
आददानस्य भूयश्च संदधानस्य चापरान्
Tasya vikshipatashchapam sharananyanshcha munchatah
Adadanasya bhuyashcha sandadhanasya chaparan
70.4
क्षिपतश्च शरानस्य रणे शत्रून्विनिघ्नतः
ददृशे रूपमत्यर्थं मेघस्येव प्रवर्षतः
Kshipatashcha sharanasya rane shatrunvinighnatah
Dadrishe rupamatyartham meghasyeva pravarshatah
70.5
तमुदीर्यन्तमालोक्य राजा दुर्योधनस्ततः
रथानामयुतं तस्य प्रेषयामास भारत
Tamudiryantamalokya raja duryodhanastatah
Rathanamayutam tasya preshayamasa bharata
70.6
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्सात्यकिः सत्यविक्रमः
जघान परमेष्वासो दिव्येनास्त्रेण वीर्यवान्
Tanstu sarvanmaheshvasansatyakih satyavikramah
Jaghana parameshvaso divyenastrena viryavan
70.7
स कृत्वा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः
आससाद ततो वीरो भूरिश्रवसमाहवे
Sa kritva darunam karma pragrihitasharasanah
Asasada tato viro bhurishravasamahave
70.8
स हि संदृश्य सेनां तां युयुधानेन पातिताम्
अभ्यधावत संक्रुद्धः कुरूणां कीर्तिवर्धनः
Sa hi sandrishya senam tam yuyudhanena patitam
Abhyadhavata sankruddhah kurunam kirtivardhanah
70.9
इन्द्रायुधसवर्णं तत्स विस्फार्य महद्धनुः
व्यसृजद्वज्रसंकाशाञ्शरानाशीविषोपमान्
सहस्रशो महाराज दर्शयन्पाणिलाघवम्
Indrayudhasavarnam tatsa vispharya mahaddhanuh
Vyasrijadvajrasankashansharanashivishopaman
Sahasrasho maharaja darshayanpanilaghavam
70.10
शरांस्तान्मृत्युसंस्पर्शान्सात्यकेस्तु पदानुगाः
न विषेहुस्तदा राजन्दुद्रुवुस्ते समन्ततः
विहाय समरे राजन्सात्यकिं युद्धदुर्मदम्
Sharanstanmrityusansparshansatyakestu padanugah
Na vishehustada rajandudruvuste samantatah
Vihaya samare rajansatyakim yuddhadurmadam
70.11
तं दृष्ट्वा युयुधानस्य सुता दश महाबलाः
महारथाः समाख्याताश्चित्रवर्मायुधध्वजाः
Tam drishtva yuyudhanasya suta dasha mahabalah
Maharathah samakhyatashchitravarmayudhadhvajah
70.12
समासाद्य महेष्वासं भूरिश्रवसमाहवे
ऊचुः सर्वे सुसंरब्धा यूपकेतुं महारणे
Samasadya maheshvasam bhurishravasamahave
Uchuh sarve susanrabdha yupaketum maharane
70.13
भो भो कौरवदायाद सहास्माभिर्महाबल
एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथगेव वा
Bho bho kauravadayada sahasmabhirmahabala
Ehi yudhyasva sangrame samastaih prithageva va
70.14
अस्मान्वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे
वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं दास्यामहे पितुः
Asmanva tvam parajitya yashah prapnuhi sanyuge
Vayam va tvam parajitya pritim dasyamahe pituh
70.15
एवमुक्तस्तदा शूरैस्तानुवाच महाबलः
वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस्तान्दृष्ट्वा समुपस्थितान्
Evamuktastada shuraistanuvacha mahabalah
Viryashlaghi narashreshthastandrishtva samupasthitan
70.16
साध्विदं कथ्यते वीरा यदेवं मतिरद्य वः
युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे
Sadhvidam kathyate vira yadevam matiradya vah
Yudhyadhvam sahita yatta nihanishyami vo rane
70.17
एवमुक्ता महेष्वासास्ते वीराः क्षिप्रकारिणः
महता शरवर्षेण अभ्यवर्षन्नरिंदमम्
Evamukta maheshvasaste virah kshiprakarinah
Mahata sharavarshena abhyavarshannarindamam
70.18
अपराह्णे महाराज संग्रामस्तुमुलोऽभवत्
एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे
Aparahne maharaja sangramastumulobhavat
Ekasya cha bahunam cha sametanam ranajire
70.19
तमेकं रथिनां श्रेष्ठं शरवर्षैरवाकिरन्
प्रावृषीव महाशैलं सिषिचुर्जलदा नृप
Tamekam rathinam shreshtham sharavarshairavakiran
Pravrishiva mahashailam sishichurjalada nripa
70.20
तैस्तु मुक्ताञ्शरौघांस्तान्यमदण्डाशनिप्रभान्
असंप्राप्तानसंप्राप्तांश्चिच्छेदाशु महारथः
Taistu muktansharaughanstanyamadandashaniprabhan
Asampraptanasampraptanshchichchhedashu maharathah
70.21
तत्राद्भुतमपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम्
यदेको बहुभिर्युद्धे समसज्जदभीतवत्
Tatradbhutamapashyama saumadatteh parakramam
Yadeko bahubhiryuddhe samasajjadabhitavat
70.22
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन्महारथाः
परिवार्य महाबाहुं निहन्तुमुपचक्रमुः
Visrijya sharavrishtim tam dasha rajanmaharathah
Parivarya mahabahum nihantumupachakramuh
70.23
सौमदत्तिस्ततः क्रुद्धस्तेषां चापानि भारत
चिच्छेद दशभिर्बाणैर्निमेषेण महारथः
Saumadattistatah kruddhastesham chapani bharata
Chichchheda dashabhirbanairnimeshena maharathah
70.24
अथैषां छिन्नधनुषां भल्लैः संनतपर्वभिः
चिच्छेद समरे राजञ्शिरांसि निशितैः शरैः
ते हता न्यपतन्भूमौ वज्रभग्ना इव द्रुमाः
Athaisham chhinnadhanusham bhallaih sannataparvabhih
Chichchheda samare rajanshiransi nishitaih sharaih
Te hata nyapatanbhumau vajrabhagna iva drumah
70.25
तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरान्रणे पुत्रान्महाबलान्
वार्ष्णेयो विनदन्राजन्भूरिश्रवसमभ्ययात्
Tandrishtva nihatanviranrane putranmahabalan
Varshneyo vinadanrajanbhurishravasamabhyayat
70.26
रथं रथेन समरे पीडयित्वा महाबलौ
तावन्योन्यस्य समरे निहत्य रथवाजिनः
विरथावभिवल्गन्तौ समेयातां महारथौ
Ratham rathena samare pidayitva mahabalau
Tavanyonyasya samare nihatya rathavajinah
Virathavabhivalgantau sameyatam maharathau
70.27
प्रगृहीतमहाखड्गौ तौ चर्मवरधारिणौ
शुशुभाते नरव्याघ्रौ युद्धाय समवस्थितौ
Pragrihitamahakhadgau tau charmavaradharinau
Shushubhate naravyaghrau yuddhaya samavasthitau
70.28
ततः सात्यकिमभ्येत्य निस्त्रिंशवरधारिणम्
भीमसेनस्त्वरन्राजन्रथमारोपयत्तदा
Tatah satyakimabhyetya nistrinshavaradharinam
Bhimasenastvaranrajanrathamaropayattada
70.29
तवापि तनयो राजन्भूरिश्रवसमाहवे
आरोपयद्रथं तूर्णं पश्यतां सर्वधन्विनाम्
Tavapi tanayo rajanbhurishravasamahave
Aropayadratham turnam pashyatam sarvadhanvinam
70.30
तस्मिंस्तथा वर्तमाने रणे भीष्मं महारथम्
अयोधयन्त संरब्धाः पाण्डवा भरतर्षभ
Tasminstatha vartamane rane bhishmam maharatham
Ayodhayanta sanrabdhah pandava bharatarshabha
70.31
लोहितायति चादित्ये त्वरमाणो धनंजयः
पञ्चविंशतिसाहस्रान्निजघान महारथान्
Lohitayati chaditye tvaramano dhananjayah
Panchavinshatisahasrannijaghana maharathan
70.32
ते हि दुर्योधनादिष्टास्तदा पार्थनिबर्हणे
संप्राप्यैव गता नाशं शलभा इव पावकम्
Te hi duryodhanadishtastada parthanibarhane
Samprapyaiva gata nasham shalabha iva pavakam
70.33
ततो मत्स्याः केकयाश्च धनुर्वेदविशारदाः
परिवव्रुस्तदा पार्थं सहपुत्रं महारथम्
Tato matsyah kekayashcha dhanurvedavisharadah
Parivavrustada partham sahaputram maharatham
70.34
एतस्मिन्नेव काले तु सूर्येऽस्तमुपगच्छति
सर्वेषामेव सैन्यानां प्रमोहः समजायत
Etasminneva kale tu suryestamupagachchhati
Sarveshameva sainyanam pramohah samajayata
70.35
अवहारं ततश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव
संध्याकाले महाराज सैन्यानां श्रान्तवाहनः
Avaharam tatashchakre pita devavratastava
Sandhyakale maharaja sainyanam shrantavahanah
70.36
पाण्डवानां कुरूणां च परस्परसमागमे
ते सेने भृशसंविग्ने ययतुः स्वं निवेशनम्
Pandavanam kurunam cha parasparasamagame
Te sene bhrishasanvigne yayatuh svam niveshanam
70.37
ततः स्वशिबिरं गत्वा न्यविशंस्तत्र भारत
पाण्डवाः सृञ्जयैः सार्धं कुरवश्च यथाविधि
Tatah svashibiram gatva nyavishanstatra bharata
Pandavah srinjayaih sardham kuravashcha yathavidhi