UtshovChapter 66
66.1
संजय उवाच
अकरोत्तुमुलं युद्धं भीष्मः शांतनवस्तदा
भीमसेनभयादिच्छन्पुत्रांस्तारयितुं तव
Sanjaya uvacha
Akarottumulam yuddham bhishmah shantanavastada
Bhimasenabhayadichchhanputranstarayitum tava
66.2
पूर्वाह्णे तन्महारौद्रं राज्ञां युद्धमवर्तत
कुरूणां पाण्डवानां च मुख्यशूरविनाशनम्
Purvahne tanmaharaudram ragyam yuddhamavartata
Kurunam pandavanam cha mukhyashuravinashanam
66.3
तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये
अभवत्तुमुलः शब्दः संस्पृशन्गगनं महत्
Tasminnakulasangrame vartamane mahabhaye
Abhavattumulah shabdah sansprishangaganam mahat
66.4
नदद्भिश्च महानागैर्हेषमाणैश्च वाजिभिः
भेरीशङ्खनिनादैश्च तुमुलः समपद्यत
Nadadbhishcha mahanagairheshamanaishcha vajibhih
Bherishankhaninadaishcha tumulah samapadyata
66.5
युयुत्सवस्ते विक्रान्ता विजयाय महाबलाः
अन्योन्यमभिगर्जन्तो गोष्ठेष्विव महर्षभाः
Yuyutsavaste vikranta vijayaya mahabalah
Anyonyamabhigarjanto goshtheshviva maharshabhah
66.6
शिरसां पात्यमानानां समरे निशितैः शरैः
अश्मवृष्टिरिवाकाशे बभूव भरतर्षभ
Shirasam patyamananam samare nishitaih sharaih
Ashmavrishtirivakashe babhuva bharatarshabha
66.7
कुण्डलोष्णीषधारीणि जातरूपोज्ज्वलानि च
पतितानि स्म दृश्यन्ते शिरांसि भरतर्षभ
Kundaloshnishadharini jatarupojjvalani cha
Patitani sma drishyante shiransi bharatarshabha
66.8
विशिखोन्मथितैर्गात्रैर्बाहुभिश्च सकार्मुकैः
सहस्ताभरणैश्चान्यैरभवच्छादिता मही
Vishikhonmathitairgatrairbahubhishcha sakarmukaih
Sahastabharanaishchanyairabhavachchhadita mahi
66.9
कवचोपहितैर्गात्रैर्हस्तैश्च समलंकृतैः
मुखैश्च चन्द्रसंकाशै रक्तान्तनयनैः शुभैः
Kavachopahitairgatrairhastaishcha samalankritaih
Mukhaishcha chandrasankashai raktantanayanaih shubhaih
66.10
गजवाजिमनुष्याणां सर्वगात्रैश्च भूपते
आसीत्सर्वा समाकीर्णा मुहूर्तेन वसुंधरा
Gajavajimanushyanam sarvagatraishcha bhupate
Asitsarva samakirna muhurtena vasundhara
66.11
रजोमेघैश्च तुमुलैः शस्त्रविद्युत्प्रकाशितैः
आयुधानां च निर्घोषः स्तनयित्नुसमोऽभवत्
Rajomeghaishcha tumulaih shastravidyutprakashitaih
Ayudhanam cha nirghoshah stanayitnusamobhavat
66.12
स संप्रहारस्तुमुलः कटुकः शोणितोदकः
प्रावर्तत कुरूणां च पाण्डवानां च भारत
Sa sampraharastumulah katukah shonitodakah
Pravartata kurunam cha pandavanam cha bharata
66.13
तस्मिन्महाभये घोरे तुमुले लोमहर्षणे
ववर्षुः शरवर्षाणि क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः
Tasminmahabhaye ghore tumule lomaharshane
Vavarshuh sharavarshani kshatriya yuddhadurmadah
66.14
क्रोशन्ति कुञ्जरास्तत्र शरवर्षप्रतापिताः
तावकानां परेषां च संयुगे भरतोत्तम
अश्वाश्च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश
Kroshanti kunjarastatra sharavarshapratapitah
Tavakanam paresham cha sanyuge bharatottama
Ashvashcha paryadhavanta hataroha disho dasha
66.15
उत्पत्य निपतन्त्यन्ये शरघातप्रपीडिताः
तावकानां परेषां च योधानां भरतर्षभ
Utpatya nipatantyanye sharaghataprapiditah
Tavakanam paresham cha yodhanam bharatarshabha
66.16
अश्वानां कुञ्जराणां च रथानां चातिवर्तताम्
संघाताः स्म प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशां पते
Ashvanam kunjaranam cha rathanam chativartatam
Sanghatah sma pradrishyante tatra tatra visham pate
66.17
गदाभिरसिभिः प्रासैर्बाणैश्च नतपर्वभिः
जघ्नुः परस्परं तत्र क्षत्रियाः कालचोदिताः
Gadabhirasibhih prasairbanaishcha nataparvabhih
Jaghnuh parasparam tatra kshatriyah kalachoditah
66.18
अपरे बाहुभिर्वीरा नियुद्धकुशला युधि
बहुधा समसज्जन्त आयसैः परिघैरिव
Apare bahubhirvira niyuddhakushala yudhi
Bahudha samasajjanta ayasaih parighairiva
66.19
मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव तलैश्चैव विशां पते
अन्योन्यं जघ्निरे वीरास्तावकाः पाण्डवैः सह
Mushtibhirjanubhishchaiva talaishchaiva visham pate
Anyonyam jaghnire virastavakah pandavaih saha
66.20
विरथा रथिनश्चात्र निस्त्रिंशवरधारिणः
अन्योन्यमभिधावन्त परस्परवधैषिणः
Viratha rathinashchatra nistrinshavaradharinah
Anyonyamabhidhavanta parasparavadhaishinah
66.21
ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर्बहुभिर्वृतः
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवानभ्यवर्तत
Tato duryodhano raja kalingairbahubhirvritah
Puraskritya rane bhishmam pandavanabhyavartata
66.22
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम्
भीष्ममभ्यद्रवन्क्रुद्धा रणे रभसवाहनाः
Tathaiva pandavah sarve parivarya vrikodaram
Bhishmamabhyadravankruddha rane rabhasavahanah