UtshovChapter 63
63.1
दुर्योधन उवाच
वासुदेवो महद्भूतं सर्वलोकेषु कथ्यते
तस्यागमं प्रतिष्ठां च ज्ञातुमिच्छे पितामह
Duryodhana uvacha
Vasudevo mahadbhutam sarvalokeshu kathyate
Tasyagamam pratishtham cha gyatumichchhe pitamaha
63.2
भीष्म उवाच
वासुदेवो महद्भूतं संभूतं सह दैवतैः
न परं पुण्डरीकाक्षाद्दृश्यते भरतर्षभ
मार्कण्डेयश्च गोविन्दं कथयत्यद्भुतं महत्
Bhishma uvacha
Vasudevo mahadbhutam sambhutam saha daivataih
Na param pundarikakshaddrishyate bharatarshabha
Markandeyashcha govindam kathayatyadbhutam mahat
63.3
सर्वभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः
आपो वायुश्च तेजश्च त्रयमेतदकल्पयत्
Sarvabhutani bhutatma mahatma purushottamah
Apo vayushcha tejashcha trayametadakalpayat
63.4
स सृष्ट्वा पृथिवीं देवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः
अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः
सर्वतोयमयो देवो योगात्सुष्वाप तत्र ह
Sa srishtva prithivim devah sarvalokeshvarah prabhuh
Apsu vai shayanam chakre mahatma purushottamah
Sarvatoyamayo devo yogatsushvapa tatra ha
63.5
मुखतः सोऽग्निमसृजत्प्राणाद्वायुमथापि च
सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजेऽच्युतः
Mukhatah sognimasrijatpranadvayumathapi cha
Sarasvatim cha vedanshcha manasah sasrijechyutah
63.6
एष लोकान्ससर्जादौ देवांश्चर्षिगणैः सह
निधनं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवोऽव्ययः
Esha lokansasarjadau devanshcharshiganaih saha
Nidhanam chaiva mrityum cha prajanam prabhavovyayah
63.7
एष धर्मश्च धर्मज्ञो वरदः सर्वकामदः
एष कर्ता च कार्यं च पूर्वदेवः स्वयंप्रभुः
Esha dharmashcha dharmagyo varadah sarvakamadah
Esha karta cha karyam cha purvadevah svayamprabhuh
63.8
भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वमेतदकल्पयत्
उभे संध्ये दिशः खं च नियमं च जनार्दनः
Bhutam bhavyam bhavishyachcha purvametadakalpayat
Ubhe sandhye dishah kham cha niyamam cha janardanah
63.9
ऋषींश्चैव हि गोविन्दस्तपश्चैवानु कल्पयत्
स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुरव्ययः
Rishinshchaiva hi govindastapashchaivanu kalpayat
Srashtaram jagatashchapi mahatma prabhuravyayah
63.10
अग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमकल्पयत्
शेषं चाकल्पयद्देवमनन्तमिति यं विदुः
Agrajam sarvabhutanam sankarshanamakalpayat
Shesham chakalpayaddevamanantamiti yam viduh
63.11
यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम्
ध्यानयोगेन विप्राश्च तं वदन्ति महौजसम्
Yo dharayati bhutani dharam chemam saparvatam
Dhyanayogena viprashcha tam vadanti mahaujasam
63.12
कर्णस्रोतोद्भवं चापि मधुं नाम महासुरम्
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम्
ब्रह्मणोऽपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः
Karnasrotodbhavam chapi madhum nama mahasuram
Tamugramugrakarmanamugram buddhim samasthitam
Brahmanopachitim kurvanjaghana purushottamah
63.13
तस्य तात वधादेव देवदानवमानवाः
मधुसूदनमित्याहुरृषयश्च जनार्दनम्
वराहश्चैव सिंहश्च त्रिविक्रमगतिः प्रभुः
Tasya tata vadhadeva devadanavamanavah
Madhusudanamityahurrishayashcha janardanam
Varahashchaiva sinhashcha trivikramagatih prabhuh
63.14
एष माता पिता चैव सर्वेषां प्राणिनां हरिः
परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति
Esha mata pita chaiva sarvesham praninam harih
Param hi pundarikakshanna bhutam na bhavishyati
63.15
मुखतोऽसृजद्ब्राह्मणान्बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा
वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ्शूद्रान्पद्भ्यां तथैव च
तपसा नियतो देवो निधानं सर्वदेहिनाम्
Mukhatosrijadbrahmananbahubhyam kshatriyanstatha
Vaishyanshchapyuruto rajanshudranpadbhyam tathaiva cha
Tapasa niyato devo nidhanam sarvadehinam
63.16
ब्रह्मभूतममावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च
योगभूतं परिचरन्केशवं महदाप्नुयात्
Brahmabhutamamavasyam paurnamasyam tathaiva cha
Yogabhutam paricharankeshavam mahadapnuyat
63.17
केशवः परमं तेजः सर्वलोकपितामहः
एवमाहुर्हृषीकेशं मुनयो वै नराधिप
Keshavah paramam tejah sarvalokapitamahah
Evamahurhrishikesham munayo vai naradhipa
63.18
एवमेनं विजानीहि आचार्यं पितरं गुरुम्
कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः
Evamenam vijanihi acharyam pitaram gurum
Krishno yasya prasideta lokastenakshaya jitah
63.19
यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत्
सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान्स सुखी भवेत्
Yashchaivainam bhayasthane keshavam sharanam vrajet
Sada narah pathanshchedam svastimansa sukhi bhavet
63.20
ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः
भये महति ये मग्नाः पाति नित्यं जनार्दनः
Ye cha krishnam prapadyante te na muhyanti manavah
Bhaye mahati ye magnah pati nityam janardanah
63.21
एतद्युधिष्ठिरो ज्ञात्वा याथातथ्येन भारत
सर्वात्मना महात्मानं केशवं जगदीश्वरम्
प्रपन्नः शरणं राजन्योगानामीश्वरं प्रभुम्
Etadyudhishthiro gyatva yathatathyena bharata
Sarvatmana mahatmanam keshavam jagadishvaram
Prapannah sharanam rajanyoganamishvaram prabhum