UtshovChapter 57
57.1
संजय उवाच
द्रौणिर्भूरिश्रवाः शल्यश्चित्रसेनश्च मारिष
पुत्रः सांयमनेश्चैव सौभद्रं समयोधयन्
Sanjaya uvacha
Draunirbhurishravah shalyashchitrasenashcha marisha
Putrah sanyamaneshchaiva saubhadram samayodhayan
57.2
संसक्तमतितेजोभिस्तमेकं ददृशुर्जनाः
पञ्चभिर्मनुजव्याघ्रैर्गजैः सिंहशिशुं यथा
Sansaktamatitejobhistamekam dadrishurjanah
Panchabhirmanujavyaghrairgajaih sinhashishum yatha
57.3
नाभिलक्ष्यतया कश्चिन्न शौर्ये न पराक्रमे
बभूव सदृशः कार्ष्णेर्नास्त्रे नापि च लाघवे
Nabhilakshyataya kashchinna shaurye na parakrame
Babhuva sadrishah karshnernastre napi cha laghave
57.4
तथा तमात्मजं युद्धे विक्रमन्तमरिंदमम्
दृष्ट्वा पार्थो रणे यत्तः सिंहनादमथोऽनदत्
Tatha tamatmajam yuddhe vikramantamarindamam
Drishtva partho rane yattah sinhanadamathonadat
57.5
पीडयानं च तत्सैन्यं पौत्रं तव विशां पते
दृष्ट्वा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात्पर्यवारयन्
Pidayanam cha tatsainyam pautram tava visham pate
Drishtva tvadiya rajendra samantatparyavarayan
57.6
ध्वजिनीं धार्तराष्ट्राणां दीनशत्रुरदीनवत्
प्रत्युद्ययौ स सौभद्रस्तेजसा च बलेन च
Dhvajinim dhartarashtranam dinashatruradinavat
Pratyudyayau sa saubhadrastejasa cha balena cha
57.7
तस्य लाघवमार्गस्थमादित्यसदृशप्रभम्
व्यदृश्यत महच्चापं समरे युध्यतः परैः
Tasya laghavamargasthamadityasadrishaprabham
Vyadrishyata mahachchapam samare yudhyatah paraih
57.8
स द्रौणिमिषुणैकेन विद्ध्वा शल्यं च पञ्चभिः
ध्वजं सांयमनेश्चापि सोऽष्टाभिरपवर्जयत्
Sa draunimishunaikena viddhva shalyam cha panchabhih
Dhvajam sanyamaneshchapi soshtabhirapavarjayat
57.9
रुक्मदण्डां महाशक्तिं प्रेषितां सौमदत्तिना
शितेनोरगसंकाशां पत्रिणा विजहार ताम्
Rukmadandam mahashaktim preshitam saumadattina
Shitenoragasankasham patrina vijahara tam
57.10
शल्यस्य च महाघोरानस्यतः शतशः शरान्
निवार्यार्जुनदायादो जघान समरे हयान्
Shalyasya cha mahaghoranasyatah shatashah sharan
Nivaryarjunadayado jaghana samare hayan
57.11
भूरिश्रवाश्च शल्यश्च द्रौणिः सांयमनिः शलः
नाभ्यवर्तन्त संरब्धाः कार्ष्णेर्बाहुबलाश्रयात्
Bhurishravashcha shalyashcha draunih sanyamanih shalah
Nabhyavartanta sanrabdhah karshnerbahubalashrayat
57.12
ततस्त्रिगर्ता राजेन्द्र मद्राश्च सह केकयैः
पञ्चत्रिंशतिसाहस्रास्तव पुत्रेण चोदिताः
Tatastrigarta rajendra madrashcha saha kekayaih
Panchatrinshatisahasrastava putrena choditah
57.13
धनुर्वेदविदो मुख्या अजेयाः शत्रुभिर्युधि
सहपुत्रं जिघांसन्तं परिवव्रुः किरीटिनम्
Dhanurvedavido mukhya ajeyah shatrubhiryudhi
Sahaputram jighansantam parivavruh kiritinam
57.14
तौ तु तत्र पितापुत्रौ परिक्षिप्तौ रथर्षभौ
ददर्श राजन्पाञ्चाल्यः सेनापतिरमित्रजित्
Tau tu tatra pitaputrau parikshiptau ratharshabhau
Dadarsha rajanpanchalyah senapatiramitrajit
57.15
स वारणरथौघानां सहस्रैर्बहुभिर्वृतः
वाजिभिः पत्तिभिश्चैव वृतः शतसहस्रशः
Sa varanarathaughanam sahasrairbahubhirvritah
Vajibhih pattibhishchaiva vritah shatasahasrashah
57.16
धनुर्विस्फार्य संक्रुद्धश्चोदयित्वा वरूथिनीम्
ययौ तन्मद्रकानीकं केकयांश्च परंतपः
Dhanurvispharya sankruddhashchodayitva varuthinim
Yayau tanmadrakanikam kekayanshcha parantapah
57.17
तेन कीर्तिमता गुप्तमनीकं दृढधन्वना
प्रयुक्तरथनागाश्वं योत्स्यमानमशोभत
Tena kirtimata guptamanikam dridhadhanvana
Prayuktarathanagashvam yotsyamanamashobhata
57.18
सोऽर्जुनं प्रमुखे यान्तं पाञ्चाल्यः कुरुनन्दन
त्रिभिः शारद्वतं बाणैर्जत्रुदेशे समर्पयत्
Sorjunam pramukhe yantam panchalyah kurunandana
Tribhih sharadvatam banairjatrudeshe samarpayat
57.19
ततः स मद्रकान्हत्वा दशभिर्दशभिः शरैः
हृष्ट एको जघानाश्वं भल्लेन कृतवर्मणः
Tatah sa madrakanhatva dashabhirdashabhih sharaih
Hrishta eko jaghanashvam bhallena kritavarmanah
57.20
दमनं चापि दायादं पौरवस्य महात्मनः
जघान विपुलाग्रेण नाराचेन परंतपः
Damanam chapi dayadam pauravasya mahatmanah
Jaghana vipulagrena narachena parantapah
57.21
ततः सांयमनेः पुत्रः पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम्
अविध्यत्त्रिंशता बाणैर्दशभिश्चास्य सारथिम्
Tatah sanyamaneh putrah panchalyam yuddhadurmadam
Avidhyattrinshata banairdashabhishchasya sarathim
57.22
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सृक्किणी परिसंलिहन्
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन निचकर्तास्य कार्मुकम्
Sotividdho maheshvasah srikkini parisanlihan
Bhallena bhrishatikshnena nichakartasya karmukam
57.23
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षिप्रमेव समर्पयत्
अश्वांश्चास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी
Athainam panchavinshatya kshiprameva samarpayat
Ashvanshchasyavadhidrajannubhau tau parshnisarathi
57.24
स हताश्वे रथे तिष्ठन्ददर्श भरतर्षभ
पुत्रः सांयमनेः पुत्रं पाञ्चाल्यस्य महात्मनः
Sa hatashve rathe tishthandadarsha bharatarshabha
Putrah sanyamaneh putram panchalyasya mahatmanah
57.25
स संगृह्य महाघोरं निस्त्रिंशवरमायसम्
पदातिस्तूर्णमभ्यर्छद्रथस्थं द्रुपदात्मजम्
Sa sangrihya mahaghoram nistrinshavaramayasam
Padatisturnamabhyarchhadrathastham drupadatmajam
57.26
तं महौघमिवायान्तं खात्पतन्तमिवोरगम्
भ्रान्तावरणनिस्त्रिंशं कालोत्सृष्टमिवान्तकम्
Tam mahaughamivayantam khatpatantamivoragam
Bhrantavarananistrinsham kalotsrishtamivantakam
57.27
दीप्यन्तमिव शस्त्रार्च्या मत्तवारणविक्रमम्
अपश्यन्पाण्डवास्तत्र धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
Dipyantamiva shastrarchya mattavaranavikramam
Apashyanpandavastatra dhrishtadyumnashcha parshatah
57.28
तस्य पाञ्चालपुत्रस्तु प्रतीपमभिधावतः
शितनिस्त्रिंशहस्तस्य शरावरणधारिणः
Tasya panchalaputrastu pratipamabhidhavatah
Shitanistrinshahastasya sharavaranadharinah
57.29
बाणवेगमतीतस्य रथाभ्याशमुपेयुषः
त्वरन्सेनापतिः क्रुद्धो बिभेद गदया शिरः
Banavegamatitasya rathabhyashamupeyushah
Tvaransenapatih kruddho bibheda gadaya shirah
57.30
तस्य राजन्सनिस्त्रिंशं सुप्रभं च शरावरम्
हतस्य पततो हस्ताद्वेगेन न्यपतद्भुवि
Tasya rajansanistrinsham suprabham cha sharavaram
Hatasya patato hastadvegena nyapatadbhuvi
57.31
तं निहत्य गदाग्रेण लेभे स परमं यशः
पुत्रः पाञ्चालराजस्य महात्मा भीमविक्रमः
Tam nihatya gadagrena lebhe sa paramam yashah
Putrah panchalarajasya mahatma bhimavikramah
57.32
तस्मिन्हते महेष्वासे राजपुत्रे महारथे
हाहाकारो महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष
Tasminhate maheshvase rajaputre maharathe
Hahakaro mahanasittava sainyasya marisha
57.33
ततः सांयमनिः क्रुद्धो दृष्ट्वा निहतमात्मजम्
अभिदुद्राव वेगेन पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम्
Tatah sanyamanih kruddho drishtva nihatamatmajam
Abhidudrava vegena panchalyam yuddhadurmadam
57.34
तौ तत्र समरे वीरौ समेतौ रथिनां वरौ
ददृशुः सर्वराजानः कुरवः पाण्डवास्तथा
Tau tatra samare virau sametau rathinam varau
Dadrishuh sarvarajanah kuravah pandavastatha
57.35
ततः सांयमनिः क्रुद्धः पार्षतं परवीरहा
आजघान त्रिभिर्बाणैस्तोत्त्रैरिव महाद्विपम्
Tatah sanyamanih kruddhah parshatam paraviraha
Ajaghana tribhirbanaistottrairiva mahadvipam
57.36
तथैव पार्षतं शूरं शल्यः समितिशोभनः
आजघानोरसि क्रुद्धस्ततो युद्धमवर्तत
Tathaiva parshatam shuram shalyah samitishobhanah
Ajaghanorasi kruddhastato yuddhamavartata