UtshovChapter 52
52.1
संजय उवाच
प्रभातायां तु शर्वर्यां भीष्मः शांतनवस्ततः
अनीकान्यनुसंयाने व्यादिदेशाथ भारत
Sanjaya uvacha
Prabhatayam tu sharvaryam bhishmah shantanavastatah
Anikanyanusanyane vyadideshatha bharata
52.2
गारुडं च महाव्यूहं चक्रे शांतनवस्तदा
पुत्राणां ते जयाकाङ्क्षी भीष्मः कुरुपितामहः
Garudam cha mahavyuham chakre shantanavastada
Putranam te jayakankshi bhishmah kurupitamahah
52.3
गरुडस्य स्वयं तुण्डे पिता देवव्रतस्तव
चक्षुषी च भरद्वाजः कृतवर्मा च सात्वतः
Garudasya svayam tunde pita devavratastava
Chakshushi cha bharadvajah kritavarma cha satvatah
52.4
अश्वत्थामा कृपश्चैव शीर्षमास्तां यशस्विनौ
त्रिगर्तैर्मत्स्यकैकेयैर्वाटधानैश्च संयुतौ
Ashvatthama kripashchaiva shirshamastam yashasvinau
Trigartairmatsyakaikeyairvatadhanaishcha sanyutau
52.5
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिष
मद्रकाः सिन्धुसौवीरास्तथा पञ्चनदाश्च ये
Bhurishravah shalah shalyo bhagadattashcha marisha
Madrakah sindhusauvirastatha panchanadashcha ye
52.6
जयद्रथेन सहिता ग्रीवायां संनिवेशिताः
पृष्ठे दुर्योधनो राजा सोदरैः सानुगैर्वृतः
Jayadrathena sahita grivayam sanniveshitah
Prishthe duryodhano raja sodaraih sanugairvritah
52.7
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्बोजश्च शकैः सह
पुच्छमासन्महाराज शूरसेनाश्च सर्वशः
Vindanuvindavavantyau kambojashcha shakaih saha
Puchchhamasanmaharaja shurasenashcha sarvashah
52.8
मागधाश्च कलिङ्गाश्च दाशेरकगणैः सह
दक्षिणं पक्षमासाद्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः
Magadhashcha kalingashcha dasherakaganaih saha
Dakshinam pakshamasadya sthita vyuhasya danshitah
52.9
काननाश्च विकुञ्जाश्च मुक्ताः पुण्ड्राविषस्तथा
बृहद्बलेन सहिता वामं पक्षमुपाश्रिताः
Kananashcha vikunjashcha muktah pundravishastatha
Brihadbalena sahita vamam pakshamupashritah
52.10
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं सव्यसाची परंतपः
धृष्टद्युम्नेन सहितः प्रत्यव्यूहत संयुगे
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन व्यूहं तमतिदारुणम्
Vyudham drishtva tu tatsainyam savyasachi parantapah
Dhrishtadyumnena sahitah pratyavyuhata sanyuge
Ardhachandrena vyuhena vyuham tamatidarunam
52.11
दक्षिणं शृङ्गमास्थाय भीमसेनो व्यरोचत
नानाशस्त्रौघसंपन्नैर्नानादेश्यैर्नृपैर्वृतः
Dakshinam shringamasthaya bhimaseno vyarochata
Nanashastraughasampannairnanadeshyairnripairvritah
52.12
तदन्वेव विराटश्च द्रुपदश्च महारथः
तदनन्तरमेवासीन्नीलो नीलायुधैः सह
Tadanveva viratashcha drupadashcha maharathah
Tadanantaramevasinnilo nilayudhaih saha
52.13
नीलादनन्तरं चैव धृष्टकेतुर्महारथः
चेदिकाशिकरूषैश्च पौरवैश्चाभिसंवृतः
Niladanantaram chaiva dhrishtaketurmaharathah
Chedikashikarushaishcha pauravaishchabhisanvritah
52.14
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः
मध्ये सैन्यस्य महतः स्थिता युद्धाय भारत
Dhrishtadyumnah shikhandi cha panchalashcha prabhadrakah
Madhye sainyasya mahatah sthita yuddhaya bharata
52.15
तथैव धर्मराजोऽपि गजानीकेन संवृतः
ततस्तु सात्यकी राजन्द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः
Tathaiva dharmarajopi gajanikena sanvritah
Tatastu satyaki rajandraupadyah pancha chatmajah
52.16
अभिमन्युस्ततस्तूर्णमिरावांश्च ततः परम्
भैमसेनिस्ततो राजन्केकयाश्च महारथाः
Abhimanyustatasturnamiravanshcha tatah param
Bhaimasenistato rajankekayashcha maharathah
52.17
ततोऽभूद्द्विपदां श्रेष्ठो वामं पार्श्वमुपाश्रितः
सर्वस्य जगतो गोप्ता गोप्ता यस्य जनार्दनः
Tatobhuddvipadam shreshtho vamam parshvamupashritah
Sarvasya jagato gopta gopta yasya janardanah
52.18
एवमेतन्महाव्यूहं प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः
वधार्थं तव पुत्राणां तत्पक्षं ये च संगताः
Evametanmahavyuham pratyavyuhanta pandavah
Vadhartham tava putranam tatpaksham ye cha sangatah
52.19
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम्
तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम्
Tatah pravavrite yuddham vyatishaktarathadvipam
Tavakanam paresham cha nighnatamitaretaram
52.20
हयौघाश्च रथौघाश्च तत्र तत्र विशां पते
संपतन्तः स्म दृश्यन्ते निघ्नमानाः परस्परम्
Hayaughashcha rathaughashcha tatra tatra visham pate
Sampatantah sma drishyante nighnamanah parasparam
52.21
धावतां च रथौघानां निघ्नतां च पृथक्पृथक्
बभूव तुमुलः शब्दो विमिश्रो दुन्दुभिस्वनैः
Dhavatam cha rathaughanam nighnatam cha prithakprithak
Babhuva tumulah shabdo vimishro dundubhisvanaih
52.22
दिवस्पृङ्नरवीराणां निघ्नतामितरेतरम्
संप्रहारे सुतुमुले तव तेषां च भारत
Divasprinnaraviranam nighnatamitaretaram
Samprahare sutumule tava tesham cha bharata