UtshovChapter 22
22.1
संजय उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वां सेनां समचोदयत्
प्रतिव्यूहन्ननीकानि भीष्मस्य भरतर्षभ
Sanjaya uvacha
Tato yudhishthiro raja svam senam samachodayat
Prativyuhannanikani bhishmasya bharatarshabha
22.2
यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः
स्वर्गं परमभीप्सन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः
Yathoddishtanyanikani pratyavyuhanta pandavah
Svargam paramabhipsantah suyuddhena kurudvahah
22.3
मध्ये शिखण्डिनोऽनीकं रक्षितं सव्यसाचिना
धृष्टद्युम्नस्य च स्वयं भीमेन परिपालितम्
Madhye shikhandinonikam rakshitam savyasachina
Dhrishtadyumnasya cha svayam bhimena paripalitam
22.4
अनीकं दक्षिणं राजन्युयुधानेन पालितम्
श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता
Anikam dakshinam rajanyuyudhanena palitam
Shrimata satvatagryena shakreneva dhanushmata
22.5
महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु; सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम्
युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्त्रं; समास्थितो नागकुलस्य मध्ये
Mahendrayanapratimam ratham tu; sopaskaram hatakaratnachitram
Yudhishthirah kanchanabhandayoktram; samasthito nagakulasya madhye
22.6
समुच्छ्रितं दान्तशलाकमस्य; सुपाण्डुरं छत्रमतीव भाति
प्रदक्षिणं चैनमुपाचरन्ति; महर्षयः संस्तुतिभिर्नरेन्द्रम्
Samuchchhritam dantashalakamasya; supanduram chhatramativa bhati
Pradakshinam chainamupacharanti; maharshayah sanstutibhirnarendram
22.7
पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो; महर्षिवृद्धाः श्रुतवन्त एव
जप्यैश्च मन्त्रैश्च तथौषधीभिः; समन्ततः स्वस्त्ययनं प्रचक्रुः
Purohitah shatruvadham vadanto; maharshivriddhah shrutavanta eva
Japyaishcha mantraishcha tathaushadhibhih; samantatah svastyayanam prachakruh
22.8
ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च; फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान्
कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा; कुर्वन्ययौ शक्र इवामरेभ्यः
Tatah sa vastrani tathaiva gashcha; phalani pushpani tathaiva nishkan
Kuruttamo brahmanasanmahatma; kurvanyayau shakra ivamarebhyah
22.9
सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः; परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रः
रथोऽर्जुनस्याग्निरिवार्चिमाली; विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः
Sahasrasuryah shatakinkinikah; parardhyajambunadahemachitrah
Rathorjunasyagnirivarchimali; vibhrajate shvetahayah suchakrah
22.10
तमास्थितः केशवसंगृहीतं; कपिध्वजं गाण्डिवबाणहस्तः
धनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां; न विद्यते नो भविता वा कदाचित्
Tamasthitah keshavasangrihitam; kapidhvajam gandivabanahastah
Dhanurdharo yasya samah prithivyam; na vidyate no bhavita va kadachit
22.11
उद्वर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेना;मतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम्
अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां; नराश्वनागान्युधि भस्म कुर्यात्
Udvartayishyanstava putrasena;mativa raudram sa bibharti rupam
Anayudho yah subhujo bhujabhyam; narashvanaganyudhi bhasma kuryat
22.12
स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां; वृकोदरो वीररथस्य गोप्ता
तं प्रेक्ष्य मत्तर्षभसिंहखेलं; लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम्
Sa bhimasenah sahito yamabhyam; vrikodaro virarathasya gopta
Tam prekshya mattarshabhasinhakhelam; loke mahendrapratimanakalpam
22.13
समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं; प्रविव्यथुः पङ्कगता इवोष्ट्राः
वृकोदरं वारणराजदर्पं; योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः
Samikshya senagragatam durasadam; pravivyathuh pankagata ivoshtrah
Vrikodaram varanarajadarpam; yodhastvadiya bhayavignasattvah
22.14
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम्
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः
Anikamadhye tishthantam rajaputram durasadam
Abravidbharatashreshtham gudakesham janardanah
22.15
वासुदेव उवाच
य एष गोप्ता प्रतपन्बलस्थो; यो नः सेनां सिंह इवेक्षते च
स एष भीष्मः कुरुवंशकेतु;र्येनाहृतास्त्रिंशतो वाजिमेधाः
Vasudeva uvacha
Ya esha gopta pratapanbalastho; yo nah senam sinha ivekshate cha
Sa esha bhishmah kuruvanshaketu;ryenahritastrinshato vajimedhah
22.16
एतान्यनीकानि महानुभावं; गूहन्ति मेघा इव घर्मरश्मिम्
एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर; काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण
Etanyanikani mahanubhavam; guhanti megha iva gharmarashmim
Etani hatva purushapravira; kankshasva yuddham bharatarshabhena
22.17
धृतराष्ट्र उवाच
केषां प्रहृष्टास्तत्राग्रे योधा युध्यन्ति संजय
उदग्रमनसः केऽत्र के वा दीना विचेतसः
Dhritarashtra uvacha
Kesham prahrishtastatragre yodha yudhyanti sanjaya
Udagramanasah ketra ke va dina vichetasah
22.18
के पूर्वं प्राहरंस्तत्र युद्धे हृदयकम्पने
मामकाः पाण्डवानां वा तन्ममाचक्ष्व संजय
Ke purvam praharanstatra yuddhe hridayakampane
Mamakah pandavanam va tanmamachakshva sanjaya
22.19
कस्य सेनासमुदये गन्धमाल्यसमुद्भवः
वाचः प्रदक्षिणाश्चैव योधानामभिगर्जताम्
Kasya senasamudaye gandhamalyasamudbhavah
Vachah pradakshinashchaiva yodhanamabhigarjatam
22.20
संजय उवाच
उभयोः सेनयोस्तत्र योधा जहृषिरे मुदा
स्रग्धूपपानगन्धानामुभयत्र समुद्भवः
Sanjaya uvacha
Ubhayoh senayostatra yodha jahrishire muda
Sragdhupapanagandhanamubhayatra samudbhavah
22.21
संहतानामनीकानां व्यूढानां भरतर्षभ
संसर्पतामुदीर्णानां विमर्दः सुमहानभूत्
Sanhatanamanikanam vyudhanam bharatarshabha
Sansarpatamudirnanam vimardah sumahanabhut
22.22
वादित्रशब्दस्तुमुलः शङ्खभेरीविमिश्रितः
कुञ्जराणां च नदतां सैन्यानां च प्रहृष्यताम्
Vaditrashabdastumulah shankhabherivimishritah
Kunjaranam cha nadatam sainyanam cha prahrishyatam