UtshovChapter 100
100.1
संजय उवाच
अर्जुनस्तु नरव्याघ्र सुशर्मप्रमुखान्नृपान्
अनयत्प्रेतराजस्य भवनं सायकैः शितैः
Sanjaya uvacha
Arjunastu naravyaghra susharmapramukhannripan
Anayatpretarajasya bhavanam sayakaih shitaih
100.2
सुशर्मापि ततो बाणैः पार्थं विव्याध संयुगे
वासुदेवं च सप्तत्या पार्थं च नवभिः पुनः
Susharmapi tato banaih partham vivyadha sanyuge
Vasudevam cha saptatya partham cha navabhih punah
100.3
तान्निवार्य शरौघेण शक्रसूनुर्महारथः
सुशर्मणो रणे योधान्प्राहिणोद्यमसादनम्
Tannivarya sharaughena shakrasunurmaharathah
Susharmano rane yodhanprahinodyamasadanam
100.4
ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये
व्यद्रवन्त रणे राजन्भये जाते महारथाः
Te vadhyamanah parthena kaleneva yugakshaye
Vyadravanta rane rajanbhaye jate maharathah
100.5
उत्सृज्य तुरगान्केचिद्रथान्केचिच्च मारिष
गजानन्ये समुत्सृज्य प्राद्रवन्त दिशो दश
Utsrijya turagankechidrathankechichcha marisha
Gajananye samutsrijya pradravanta disho dasha
100.6
अपरे तुद्यमानास्तु वाजिनागरथा रणात्
त्वरया परया युक्ताः प्राद्रवन्त विशां पते
Apare tudyamanastu vajinagaratha ranat
Tvaraya paraya yuktah pradravanta visham pate
100.7
पादाताश्चापि शस्त्राणि समुत्सृज्य महारणे
निरपेक्षा व्यधावन्त तेन तेन स्म भारत
Padatashchapi shastrani samutsrijya maharane
Nirapeksha vyadhavanta tena tena sma bharata
100.8
वार्यमाणाः स्म बहुशस्त्रैगर्तेन सुशर्मणा
तथान्यैः पार्थिवश्रेष्ठैर्न व्यतिष्ठन्त संयुगे
Varyamanah sma bahushastraigartena susharmana
Tathanyaih parthivashreshthairna vyatishthanta sanyuge
100.9
तद्बलं प्रद्रुतं दृष्ट्वा पुत्रो दुर्योधनस्तव
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं सर्वसैन्यपुरस्कृतम्
Tadbalam pradrutam drishtva putro duryodhanastava
Puraskritya rane bhishmam sarvasainyapuraskritam
100.10
सर्वोद्योगेन महता धनंजयमुपाद्रवत्
त्रिगर्ताधिपतेरर्थे जीवितस्य विशां पते
Sarvodyogena mahata dhananjayamupadravat
Trigartadhipaterarthe jivitasya visham pate
100.11
स एकः समरे तस्थौ किरन्बहुविधाञ्शरान्
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः शेषा विप्रद्रुता नराः
Sa ekah samare tasthau kiranbahuvidhansharan
Bhratribhih sahitah sarvaih shesha vipradruta narah
100.12
तथैव पाण्डवा राजन्सर्वोद्योगेन दंशिताः
प्रययुः फल्गुनार्थाय यत्र भीष्मो व्यवस्थितः
Tathaiva pandava rajansarvodyogena danshitah
Prayayuh phalgunarthaya yatra bhishmo vyavasthitah
100.13
जानन्तोऽपि रणे शौर्यं घोरं गाण्डीवधन्वनः
हाहाकारकृतोत्साहा भीष्मं जग्मुः समन्ततः
Janantopi rane shauryam ghoram gandivadhanvanah
Hahakarakritotsaha bhishmam jagmuh samantatah
100.14
ततस्तालध्वजः शूरः पाण्डवानामनीकिनीम्
छादयामास समरे शरैः संनतपर्वभिः
Tatastaladhvajah shurah pandavanamanikinim
Chhadayamasa samare sharaih sannataparvabhih
100.15
एकीभूतास्ततः सर्वे कुरवः पाण्डवैः सह
अयुध्यन्त महाराज मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
Ekibhutastatah sarve kuravah pandavaih saha
Ayudhyanta maharaja madhyam prapte divakare
100.16
सात्यकिः कृतवर्माणं विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः
अतिष्ठदाहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः
Satyakih kritavarmanam viddhva panchabhirayasaih
Atishthadahave shurah kiranbanansahasrashah
100.17
तथैव द्रुपदो राजा द्रोणं विद्ध्वा शितैः शरैः
पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं चास्य सप्तभिः
Tathaiva drupado raja dronam viddhva shitaih sharaih
Punarvivyadha saptatya sarathim chasya saptabhih
100.18
भीमसेनस्तु राजानं बाह्लिकं प्रपितामहम्
विद्ध्वानदन्महानादं शार्दूल इव कानने
Bhimasenastu rajanam bahlikam prapitamaham
Viddhvanadanmahanadam shardula iva kanane
100.19
आर्जुनिश्चित्रसेनेन विद्धो बहुभिराशुगैः
चित्रसेनं त्रिभिर्बाणैर्विव्याध हृदये भृशम्
Arjunishchitrasenena viddho bahubhirashugaih
Chitrasenam tribhirbanairvivyadha hridaye bhrisham
100.20
समागतौ तौ तु रणे महामात्रौ व्यरोचताम्
यथा दिवि महाघोरौ राजन्बुधशनैश्चरौ
Samagatau tau tu rane mahamatrau vyarochatam
Yatha divi mahaghorau rajanbudhashanaishcharau
100.21
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं च नवभिः शरैः
ननाद बलवन्नादं सौभद्रः परवीरहा
Tasyashvanshchaturo hatva sutam cha navabhih sharaih
Nanada balavannadam saubhadrah paraviraha
100.22
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः
आरुरोह रथं तूर्णं दुर्मुखस्य विशां पते
Hatashvattu rathatturnamavaplutya maharathah
Aruroha ratham turnam durmukhasya visham pate
100.23
द्रोणश्च द्रुपदं विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः
सारथिं चास्य विव्याध त्वरमाणः पराक्रमी
Dronashcha drupadam viddhva sharaih sannataparvabhih
Sarathim chasya vivyadha tvaramanah parakrami
100.24
पीड्यमानस्ततो राजा द्रुपदो वाहिनीमुखे
अपायाज्जवनैरश्वैः पूर्ववैरमनुस्मरन्
Pidyamanastato raja drupado vahinimukhe
Apayajjavanairashvaih purvavairamanusmaran
100.25
भीमसेनस्तु राजानं मुहूर्तादिव बाह्लिकम्
व्यश्वसूतरथं चक्रे सर्वसैन्यस्य पश्यतः
Bhimasenastu rajanam muhurtadiva bahlikam
Vyashvasutaratham chakre sarvasainyasya pashyatah
100.26
ससंभ्रमो महाराज संशयं परमं गतः
अवप्लुत्य ततो वाहाद्बाह्लिकः पुरुषोत्तमः
आरुरोह रथं तूर्णं लक्ष्मणस्य महारथः
Sasambhramo maharaja sanshayam paramam gatah
Avaplutya tato vahadbahlikah purushottamah
Aruroha ratham turnam lakshmanasya maharathah
100.27
सात्यकिः कृतवर्माणं वारयित्वा महारथः
शरैर्बहुविधै राजन्नाससाद पितामहम्
Satyakih kritavarmanam varayitva maharathah
Sharairbahuvidhai rajannasasada pitamaham
100.28
स विद्ध्वा भारतं षष्ट्या निशितैर्लोमवाहिभिः
ननर्तेव रथोपस्थे विधुन्वानो महद्धनुः
Sa viddhva bharatam shashtya nishitairlomavahibhih
Nanarteva rathopasthe vidhunvano mahaddhanuh
100.29
तस्यायसीं महाशक्तिं चिक्षेपाथ पितामहः
हेमचित्रां महावेगां नागकन्योपमां शुभाम्
Tasyayasim mahashaktim chikshepatha pitamahah
Hemachitram mahavegam nagakanyopamam shubham
100.30
तामापतन्तीं सहसा मृत्युकल्पां सुतेजनाम्
ध्वंसयामास वार्ष्णेयो लाघवेन महायशाः
Tamapatantim sahasa mrityukalpam sutejanam
Dhvansayamasa varshneyo laghavena mahayashah
100.31
अनासाद्य तु वार्ष्णेयं शक्तिः परमदारुणा
न्यपतद्धरणीपृष्ठे महोल्केव गतप्रभा
Anasadya tu varshneyam shaktih paramadaruna
Nyapataddharaniprishthe maholkeva gataprabha
100.32
वार्ष्णेयस्तु ततो राजन्स्वां शक्तिं घोरदर्शनाम्
वेगवद्गृह्य चिक्षेप पितामहरथं प्रति
Varshneyastu tato rajansvam shaktim ghoradarshanam
Vegavadgrihya chikshepa pitamaharatham prati
100.33
वार्ष्णेयभुजवेगेन प्रणुन्ना सा महाहवे
अभिदुद्राव वेगेन कालरात्रिर्यथा नरम्
Varshneyabhujavegena pranunna sa mahahave
Abhidudrava vegena kalaratriryatha naram
100.34
तामापतन्तीं सहसा द्विधा चिच्छेद भारत
क्षुरप्राभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यां सान्वकीर्यत भूतले
Tamapatantim sahasa dvidha chichchheda bharata
Kshuraprabhyam sutikshnabhyam sanvakiryata bhutale
100.35
छित्त्वा तु शक्तिं गाङ्गेयः सात्यकिं नवभिः शरैः
आजघानोरसि क्रुद्धः प्रहसञ्शत्रुकर्शनः
Chhittva tu shaktim gangeyah satyakim navabhih sharaih
Ajaghanorasi kruddhah prahasanshatrukarshanah
100.36
ततः सरथनागाश्वाः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज
परिवव्रू रणे भीष्मं माधवत्राणकारणात्
Tatah sarathanagashvah pandavah pandupurvaja
Parivavru rane bhishmam madhavatranakaranat
100.37
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्
पाण्डवानां कुरूणां च समरे विजयैषिणाम्
Tatah pravavrite yuddham tumulam lomaharshanam
Pandavanam kurunam cha samare vijayaishinam