Chapter 96
96.1
कण्व उवाच
मातलिस्तु व्रजन्मार्गे नारदेन महर्षिणा
वरुणं गच्छता द्रष्टुं समागच्छद्यदृच्छया
Kanva uvacha
Matalistu vrajanmarge naradena maharshina
Varunam gachchhata drashtum samagachchhadyadrichchhaya
96.2
नारदोऽथाब्रवीदेनं क्व भवान्गन्तुमुद्यतः
स्वेन वा सूत कार्येण शासनाद्वा शतक्रतोः
Naradothabravidenam kva bhavangantumudyatah
Svena va suta karyena shasanadva shatakratoh
96.3
मातलिर्नारदेनैवं संपृष्टः पथि गच्छता
यथावत्सर्वमाचष्ट स्वकार्यं वरुणं प्रति
Matalirnaradenaivam samprishtah pathi gachchhata
Yathavatsarvamachashta svakaryam varunam prati
96.4
तमुवाचाथ स मुनिर्गच्छावः सहिताविति
सलिलेशदिदृक्षार्थमहमप्युद्यतो दिवः
Tamuvachatha sa munirgachchhavah sahitaviti
Salileshadidriksharthamahamapyudyato divah
96.5
अहं ते सर्वमाख्यास्ये दर्शयन्वसुधातलम्
दृष्ट्वा तत्र वरं कंचिद्रोचयिष्याव मातले
Aham te sarvamakhyasye darshayanvasudhatalam
Drishtva tatra varam kanchidrochayishyava matale
96.6
अवगाह्य ततो भूमिमुभौ मातलिनारदौ
ददृशाते महात्मानौ लोकपालमपां पतिम्
Avagahya tato bhumimubhau matalinaradau
Dadrishate mahatmanau lokapalamapam patim
96.7
तत्र देवर्षिसदृशीं पूजां प्राप स नारदः
महेन्द्रसदृशीं चैव मातलिः प्रत्यपद्यत
Tatra devarshisadrishim pujam prapa sa naradah
Mahendrasadrishim chaiva matalih pratyapadyata
96.8
तावुभौ प्रीतमनसौ कार्यवत्तां निवेद्य ह
वरुणेनाभ्यनुज्ञातौ नागलोकं विचेरतुः
Tavubhau pritamanasau karyavattam nivedya ha
Varunenabhyanugyatau nagalokam vicheratuh
96.9
नारदः सर्वभूतानामन्तर्भूमिनिवासिनाम्
जानंश्चकार व्याख्यानं यन्तुः सर्वमशेषतः
Naradah sarvabhutanamantarbhuminivasinam
Jananshchakara vyakhyanam yantuh sarvamasheshatah
96.10
नारद उवाच
दृष्टस्ते वरुणस्तात पुत्रपौत्रसमावृतः
पश्योदकपतेः स्थानं सर्वतोभद्रमृद्धिमत्
Narada uvacha
Drishtaste varunastata putrapautrasamavritah
Pashyodakapateh sthanam sarvatobhadramriddhimat
96.11
एष पुत्रो महाप्राज्ञो वरुणस्येह गोपतेः
एष तं शीलवृत्तेन शौचेन च विशिष्यते
Esha putro mahapragyo varunasyeha gopateh
Esha tam shilavrittena shauchena cha vishishyate
96.12
एषोऽस्य पुत्रोऽभिमतः पुष्करः पुष्करेक्षणः
रूपवान्दर्शनीयश्च सोमपुत्र्या वृतः पतिः
Eshosya putrobhimatah pushkarah pushkarekshanah
Rupavandarshaniyashcha somaputrya vritah patih
96.13
ज्योत्स्नाकालीति यामाहुर्द्वितीयां रूपतः श्रियम्
आदित्यस्यैव गोः पुत्रो ज्येष्ठः पुत्रः कृतः स्मृतः
Jyotsnakaliti yamahurdvitiyam rupatah shriyam
Adityasyaiva goh putro jyeshthah putrah kritah smritah
96.14
भवनं पश्य वारुण्या यदेतत्सर्वकाञ्चनम्
यां प्राप्य सुरतां प्राप्ताः सुराः सुरपतेः सखे
Bhavanam pashya varunya yadetatsarvakanchanam
Yam prapya suratam praptah surah surapateh sakhe
96.15
एतानि हृतराज्यानां दैतेयानां स्म मातले
दीप्यमानानि दृश्यन्ते सर्वप्रहरणान्युत
Etani hritarajyanam daiteyanam sma matale
Dipyamanani drishyante sarvapraharananyuta
96.16
अक्षयाणि किलैतानि विवर्तन्ते स्म मातले
अनुभावप्रयुक्तानि सुरैरवजितानि ह
Akshayani kilaitani vivartante sma matale
Anubhavaprayuktani surairavajitani ha
96.17
अत्र राक्षसजात्यश्च भूतजात्यश्च मातले
दिव्यप्रहरणाश्चासन्पूर्वदैवतनिर्मिताः
Atra rakshasajatyashcha bhutajatyashcha matale
Divyapraharanashchasanpurvadaivatanirmitah
96.18
अग्निरेष महार्चिष्माञ्जागर्ति वरुणह्रदे
वैष्णवं चक्रमाविद्धं विधूमेन हविष्मता
Agniresha maharchishmanjagarti varunahrade
Vaishnavam chakramaviddham vidhumena havishmata
96.19
एष गाण्डीमयश्चापो लोकसंहारसंभृतः
रक्ष्यते दैवतैर्नित्यं यतस्तद्गाण्डिवं धनुः
Esha gandimayashchapo lokasanharasambhritah
Rakshyate daivatairnityam yatastadgandivam dhanuh
96.20
एष कृत्ये समुत्पन्ने तत्तद्धारयते बलम्
सहस्रशतसंख्येन प्राणेन सततं ध्रुवम्
Esha kritye samutpanne tattaddharayate balam
Sahasrashatasankhyena pranena satatam dhruvam
96.21
अशास्यानपि शास्त्येष रक्षोबन्धुषु राजसु
सृष्टः प्रथमजो दण्डो ब्रह्मणा ब्रह्मवादिना
Ashasyanapi shastyesha rakshobandhushu rajasu
Srishtah prathamajo dando brahmana brahmavadina
96.22
एतच्छत्रं नरेन्द्राणां महच्छक्रेण भाषितम्
पुत्राः सलिलराजस्य धारयन्ति महोदयम्
Etachchhatram narendranam mahachchhakrena bhashitam
Putrah salilarajasya dharayanti mahodayam
96.23
एतत्सलिलराजस्य छत्रं छत्रगृहे स्थितम्
सर्वतः सलिलं शीतं जीमूत इव वर्षति
Etatsalilarajasya chhatram chhatragrihe sthitam
Sarvatah salilam shitam jimuta iva varshati
96.24
एतच्छत्रात्परिभ्रष्टं सलिलं सोमनिर्मलम्
तमसा मूर्छितं याति येन नार्छति दर्शनम्
Etachchhatratparibhrashtam salilam somanirmalam
Tamasa murchhitam yati yena narchhati darshanam
96.25
बहून्यद्भुतरूपाणि द्रष्टव्यानीह मातले
तव कार्योपरोधस्तु तस्माद्गच्छाव माचिरम्
Bahunyadbhutarupani drashtavyaniha matale
Tava karyoparodhastu tasmadgachchhava machiram