UtshovChapter 87
87.1
वैशंपायन उवाच
प्रातरुत्थाय कृष्णस्तु कृतवान्सर्वमाह्निकम्
ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञातः प्रययौ नगरं प्रति
Vaishampayana uvacha
Pratarutthaya krishnastu kritavansarvamahnikam
Brahmanairabhyanugyatah prayayau nagaram prati
87.2
तं प्रयान्तं महाबाहुमनुज्ञाप्य ततो नृप
पर्यवर्तन्त ते सर्वे वृकस्थलनिवासिनः
Tam prayantam mahabahumanugyapya tato nripa
Paryavartanta te sarve vrikasthalanivasinah
87.3
धार्तराष्ट्रास्तमायान्तं प्रत्युज्जग्मुः स्वलंकृताः
दुर्योधनमृते सर्वे भीष्मद्रोणकृपादयः
Dhartarashtrastamayantam pratyujjagmuh svalankritah
Duryodhanamrite sarve bhishmadronakripadayah
87.4
पौराश्च बहुला राजन्हृषीकेशं दिदृक्षवः
यानैर्बहुविधैरन्ये पद्भिरेव तथापरे
Paurashcha bahula rajanhrishikesham didrikshavah
Yanairbahuvidhairanye padbhireva tathapare
87.5
स वै पथि समागम्य भीष्मेणाक्लिष्टकर्मणा
द्रोणेन धार्तराष्ट्रैश्च तैर्वृतो नगरं ययौ
Sa vai pathi samagamya bhishmenaklishtakarmana
Dronena dhartarashtraishcha tairvrito nagaram yayau
87.6
कृष्णसंमाननार्थं च नगरं समलंकृतम्
बभूवू राजमार्गाश्च बहुरत्नसमाचिताः
Krishnasammananartham cha nagaram samalankritam
Babhuvu rajamargashcha bahuratnasamachitah
87.7
न स्म कश्चिद्गृहे राजंस्तदासीद्भरतर्षभ
न स्त्री न वृद्धो न शिशुर्वासुदेवदिदृक्षया
Na sma kashchidgrihe rajanstadasidbharatarshabha
Na stri na vriddho na shishurvasudevadidrikshaya
87.8
राजमार्गे नरा न स्म संभवन्त्यवनिं गताः
तथा हि सुमहद्राजन्हृषीकेशप्रवेशने
Rajamarge nara na sma sambhavantyavanim gatah
Tatha hi sumahadrajanhrishikeshapraveshane
87.9
आवृतानि वरस्त्रीभिर्गृहाणि सुमहान्त्यपि
प्रचलन्तीव भारेण दृश्यन्ते स्म महीतले
Avritani varastribhirgrihani sumahantyapi
Prachalantiva bharena drishyante sma mahitale
87.10
तथा च गतिमन्तस्ते वासुदेवस्य वाजिनः
प्रनष्टगतयोऽभूवन्राजमार्गे नरैर्वृते
Tatha cha gatimantaste vasudevasya vajinah
Pranashtagatayobhuvanrajamarge narairvrite
87.11
स गृहं धृतराष्ट्रस्य प्राविशच्छत्रुकर्शनः
पाण्डुरं पुण्डरीकाक्षः प्रासादैरुपशोभितम्
Sa griham dhritarashtrasya pravishachchhatrukarshanah
Panduram pundarikakshah prasadairupashobhitam
87.12
तिस्रः कक्ष्या व्यतिक्रम्य केशवो राजवेश्मनः
वैचित्रवीर्यं राजानमभ्यगच्छदरिंदमः
Tisrah kakshya vyatikramya keshavo rajaveshmanah
Vaichitraviryam rajanamabhyagachchhadarindamah
87.13
अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः
सहैव द्रोणभीष्माभ्यामुदतिष्ठन्महायशाः
Abhyagachchhati dasharhe pragyachakshurnareshvarah
Sahaiva dronabhishmabhyamudatishthanmahayashah
87.14
कृपश्च सोमदत्तश्च महाराजश्च बाह्लिकः
आसनेभ्योऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम्
Kripashcha somadattashcha maharajashcha bahlikah
Asanebhyochalansarve pujayanto janardanam
87.15
ततो राजानमासाद्य धृतराष्ट्रं यशस्विनम्
स भीष्मं पूजयामास वार्ष्णेयो वाग्भिरञ्जसा
Tato rajanamasadya dhritarashtram yashasvinam
Sa bhishmam pujayamasa varshneyo vagbhiranjasa
87.16
तेषु धर्मानुपूर्वीं तां प्रयुज्य मधुसूदनः
यथावयः समीयाय राजभिस्तत्र माधवः
Teshu dharmanupurvim tam prayujya madhusudanah
Yathavayah samiyaya rajabhistatra madhavah
87.17
अथ द्रोणं सपुत्रं स बाह्लीकं च यशस्विनम्
कृपं च सोमदत्तं च समीयाय जनार्दनः
Atha dronam saputram sa bahlikam cha yashasvinam
Kripam cha somadattam cha samiyaya janardanah
87.18
तत्रासीदूर्जितं मृष्टं काञ्चनं महदासनम्
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य तत्रोपाविशदच्युतः
Tatrasidurjitam mrishtam kanchanam mahadasanam
Shasanaddhritarashtrasya tatropavishadachyutah
87.19
अथ गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने
उपजह्रुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रपुरोहिताः
Atha gam madhuparkam chapyudakam cha janardane
Upajahruryathanyayam dhritarashtrapurohitah
87.20
कृतातिथ्यस्तु गोविन्दः सर्वान्परिहसन्कुरून्
आस्ते संबन्धकं कुर्वन्कुरुभिः परिवारितः
Kritatithyastu govindah sarvanparihasankurun
Aste sambandhakam kurvankurubhih parivaritah
87.21
सोऽर्चितो धृतराष्ट्रेण पूजितश्च महायशाः
राजानं समनुज्ञाप्य निराक्रामदरिंदमः
Sorchito dhritarashtrena pujitashcha mahayashah
Rajanam samanugyapya nirakramadarindamah
87.22
तैः समेत्य यथान्यायं कुरुभिः कुरुसंसदि
विदुरावसथं रम्यमुपातिष्ठत माधवः
Taih sametya yathanyayam kurubhih kurusansadi
Viduravasatham ramyamupatishthata madhavah
87.23
विदुरः सर्वकल्याणैरभिगम्य जनार्दनम्
अर्चयामास दाशार्हं सर्वकामैरुपस्थितम्
Vidurah sarvakalyanairabhigamya janardanam
Archayamasa dasharham sarvakamairupasthitam
87.24
कृतातिथ्यं तु गोविन्दं विदुरः सर्वधर्मवित्
कुशलं पाण्डुपुत्राणामपृच्छन्मधुसूदनम्
Kritatithyam tu govindam vidurah sarvadharmavit
Kushalam panduputranamaprichchhanmadhusudanam
87.25
प्रीयमाणस्य सुहृदो विदुषो बुद्धिसत्तमः
धर्मनित्यस्य च तदा गतदोषस्य धीमतः
Priyamanasya suhrido vidusho buddhisattamah
Dharmanityasya cha tada gatadoshasya dhimatah
87.26
तस्य सर्वं सविस्तारं पाण्डवानां विचेष्टितम्
क्षत्तुराचष्ट दाशार्हः सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान्
Tasya sarvam savistaram pandavanam vicheshtitam
Kshatturachashta dasharhah sarvapratyakshadarshivan