UtshovChapter 86
86.1
दुर्योधन उवाच
यदाह विदुरः कृष्णे सर्वं तत्सत्यमुच्यते
अनुरक्तो ह्यसंहार्यः पार्थान्प्रति जनार्दनः
Duryodhana uvacha
Yadaha vidurah krishne sarvam tatsatyamuchyate
Anurakto hyasanharyah parthanprati janardanah
86.2
यत्तु सत्कारसंयुक्तं देयं वसु जनार्दने
अनेकरूपं राजेन्द्र न तद्देयं कदाचन
Yattu satkarasanyuktam deyam vasu janardane
Anekarupam rajendra na taddeyam kadachana
86.3
देशः कालस्तथायुक्तो न हि नार्हति केशवः
मंस्यत्यधोक्षजो राजन्भयादर्चति मामिति
Deshah kalastathayukto na hi narhati keshavah
Mansyatyadhokshajo rajanbhayadarchati mamiti
86.4
अवमानश्च यत्र स्यात्क्षत्रियस्य विशां पते
न तत्कुर्याद्बुधः कार्यमिति मे निश्चिता मतिः
Avamanashcha yatra syatkshatriyasya visham pate
Na tatkuryadbudhah karyamiti me nishchita matih
86.5
स हि पूज्यतमो देवः कृष्णः कमललोचनः
त्रयाणामपि लोकानां विदितं मम सर्वथा
Sa hi pujyatamo devah krishnah kamalalochanah
Trayanamapi lokanam viditam mama sarvatha
86.6
न तु तस्मिन्प्रदेयं स्यात्तथा कार्यगतिः प्रभो
विग्रहः समुपारब्धो न हि शाम्यत्यविग्रहात्
Na tu tasminpradeyam syattatha karyagatih prabho
Vigrahah samuparabdho na hi shamyatyavigrahat
86.7
वैशंपायन उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीष्मः कुरुपितामहः
वैचित्रवीर्यं राजानमिदं वचनमब्रवीत्
Vaishampayana uvacha
Tasya tadvachanam shrutva bhishmah kurupitamahah
Vaichitraviryam rajanamidam vachanamabravit
86.8
सत्कृतोऽसत्कृतो वापि न क्रुध्येत जनार्दनः
नालमन्यमवज्ञातुमवज्ञातोऽपि केशवः
Satkritosatkrito vapi na krudhyeta janardanah
Nalamanyamavagyatumavagyatopi keshavah
86.9
यत्तु कार्यं महाबाहो मनसा कार्यतां गतम्
सर्वोपायैर्न तच्छक्यं केनचित्कर्तुमन्यथा
Yattu karyam mahabaho manasa karyatam gatam
Sarvopayairna tachchhakyam kenachitkartumanyatha
86.10
स यद्ब्रूयान्महाबाहुस्तत्कार्यमविशङ्कया
वासुदेवेन तीर्थेन क्षिप्रं संशाम्य पाण्डवैः
Sa yadbruyanmahabahustatkaryamavishankaya
Vasudevena tirthena kshipram sanshamya pandavaih
86.11
धर्म्यमर्थ्यं स धर्मात्मा ध्रुवं वक्ता जनार्दनः
तस्मिन्वाच्याः प्रिया वाचो भवता बान्धवैः सह
Dharmyamarthyam sa dharmatma dhruvam vakta janardanah
Tasminvachyah priya vacho bhavata bandhavaih saha
86.12
दुर्योधन उवाच
न पर्यायोऽस्ति यद्राजञ्श्रियं निष्केवलामहम्
तैः सहेमामुपाश्नीयां जीवञ्जीवैः पितामह
Duryodhana uvacha
Na paryayosti yadrajanshriyam nishkevalamaham
Taih sahemamupashniyam jivanjivaih pitamaha
86.13
इदं तु सुमहत्कार्यं शृणु मे यत्समर्थितम्
परायणं पाण्डवानां नियंस्यामि जनार्दनम्
Idam tu sumahatkaryam shrinu me yatsamarthitam
Parayanam pandavanam niyansyami janardanam
86.14
तस्मिन्बद्धे भविष्यन्ति वृष्णयः पृथिवी तथा
पाण्डवाश्च विधेया मे स च प्रातरिहेष्यति
Tasminbaddhe bhavishyanti vrishnayah prithivi tatha
Pandavashcha vidheya me sa cha pratariheshyati
86.15
अत्रोपायं यथा सम्यङ्न बुध्येत जनार्दनः
न चापायो भवेत्कश्चित्तद्भवान्प्रब्रवीतु मे
Atropayam yatha samyanna budhyeta janardanah
Na chapayo bhavetkashchittadbhavanprabravitu me
86.16
वैशंपायन उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा घोरं कृष्णाभिसंहितम्
धृतराष्ट्रः सहामात्यो व्यथितो विमनाभवत्
Vaishampayana uvacha
Tasya tadvachanam shrutva ghoram krishnabhisanhitam
Dhritarashtrah sahamatyo vyathito vimanabhavat
86.17
ततो दुर्योधनमिदं धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्वचः
मैवं वोचः प्रजापाल नैष धर्मः सनातनः
Tato duryodhanamidam dhritarashtrobravidvachah
Maivam vochah prajapala naisha dharmah sanatanah
86.18
दूतश्च हि हृषीकेशः संबन्धी च प्रियश्च नः
अपापः कौरवेयेषु कथं बन्धनमर्हति
Dutashcha hi hrishikeshah sambandhi cha priyashcha nah
Apapah kauraveyeshu katham bandhanamarhati
86.19
भीष्म उवाच
परीतो धृतराष्ट्रायं तव पुत्रः सुमन्दधीः
वृणोत्यनर्थं न त्वर्थं याच्यमानः सुहृद्गणैः
Bhishma uvacha
Parito dhritarashtrayam tava putrah sumandadhih
Vrinotyanartham na tvartham yachyamanah suhridganaih
86.20
इममुत्पथि वर्तन्तं पापं पापानुबन्धिनम्
वाक्यानि सुहृदां हित्वा त्वमप्यस्यानुवर्तसे
Imamutpathi vartantam papam papanubandhinam
Vakyani suhridam hitva tvamapyasyanuvartase
86.21
कृष्णमक्लिष्टकर्माणमासाद्यायं सुदुर्मतिः
तव पुत्रः सहामात्यः क्षणेन न भविष्यति
Krishnamaklishtakarmanamasadyayam sudurmatih
Tava putrah sahamatyah kshanena na bhavishyati
86.22
पापस्यास्य नृशंसस्य त्यक्तधर्मस्य दुर्मतेः
नोत्सहेऽनर्थसंयुक्तां वाचं श्रोतुं कथंचन
Papasyasya nrishansasya tyaktadharmasya durmateh
Notsahenarthasanyuktam vacham shrotum kathanchana
86.23
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो वृद्धः परममन्युमान्
उत्थाय तस्मात्प्रातिष्ठद्भीष्मः सत्यपराक्रमः
Vaishampayana uvacha
Ityuktva bharatashreshtho vriddhah paramamanyuman
Utthaya tasmatpratishthadbhishmah satyaparakramah